Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 101
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ
Kini gisulti kanato ['Abdullah bin Yusuf] miingon,, kini gisulti kanako [Al Laits] miingon, kini gisulti kanako [Sa'id] siya mao ang anak nga lalake ni Abu Sa'id gikan sa [Abu Syuraih] nga siya miingon ngadto sa 'Amru bin Sa'id sa diha nga siya mipadala sa usa ka grupo ngadto sa Mecca, 'O amir, tugoti ako sa pagpahayag sa usa ka butang nga ang Propeta sallallalalahu sa makausa. Mecca. Ang akong duha ka dalunggan nakadungog, ang akong kasingkasing mibati niini ug ang akong duha ka mga mata nakakita, siya midayeg sa Allah ug giputli Allah samtang nag-ingon: 'Sa pagkatinuod, Makkah, Allah miputli niini ug ang mga tawo - ang Mushrikin sa Makkah - wala magputli niini. Busa dili uyon sa balaod alang sa bisan kinsa nga mituo kang Allah ug sa Katapusan nga Adlaw sa pagpaagas ug dugo niini, ug dili tugotan ni bisan kinsa nga ibton ang mga kahoy niini. Kon ang usa ka tawo nangutana alang sa kahupayan tungod sa gubat nga ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nakig-away niini, unya moingon 'sa pagkatinuod Allah Ta'ala gitugotan sa Iyang Sinugo ug wala motugot kaninyo'. Sa pagkatinuod, Allah Ta'ala mitugot kanako sa usa ka higayon sa panahon sa adlaw ug unya mibalik niini ingon nga putli karon ingon nga kini kaniadto putli. Busa pasagdi nga ang mga anaa karon ipahayag kini ngadto sa mga wala diha'. Busa kini gisulti ngadto kang Abu Shurayj, 'Unsa ang gisulti ni 'Amru?' Siya miingon, 'Ako nasayud nga mas maayo pa kay kanimo, O Abu Syuraij: 'Siya dili manalipod sa mga tawo nga makahimo sa mga sala, sa mga miula ug dugo ug sa mga nangawat'.
Hadith
Imam Bukhari : 102
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَذُكِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ وَكَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ ذَلِكَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ مَرَّتَيْنِ
Nag-asoy kanamo ['Abdullah bin 'Abdul Wahhab] miingon, nag-asoy kanamo [Hammad] gikan [Ayyub] gikan [Muhammad] gikan [Ibn Abu Bakrah] gikan sa [Abu Bakrah] Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam mipahayag: 'Sa pagkatinuod, ang imong dugo, ang imong bahandi, si Muhammad miingon; Sa akong hunahuna siya miingon, 'ug ang imong dungog mao ang haram alang kanimo ingon nga ang haram alang kanimo niini nga bulan sa imong bulan. Pasagdi nga ang mga anaa karon ipahayag kini ngadto sa mga wala diha'. Ug si Muhammad miingon, 'Tinuod nga ang Sinugo sa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam miingon, 'Wala ba ako nagpahayag niini? ' iyang gisubli kaduha.
Hadith
Imam Bukhari : 103
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَلِجْ النَّارَ
Gisultihan kami ['Ali bin Al Ja'd] miingon, kini gitaho kanamo [Syu'bah] miingon, kini gitaho kanako [Mansur] miingon, Ako nakadungog [Rib'i bin Jirasy] nag-ingon, Ako nakadungog ['Ali] miingon, 'Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam miingon: 'Ayaw pagpamakak batok kanako -sa akong ngalan-, kay bisan kinsa nga molakaw batok kanako -sa akong ngalan-, kay kinsa ang mobuot batok kanako -sa akong ngalan -.
Hadith
Imam Bukhari : 104
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِإِنِّي لَا أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُحَدِّثُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Gisultihan kami [Abu Al Walid] miingon, misulti kanato [Syu'bah] gikan sa [Jami' bin Syaddad] gikan sa ['Amir bin 'Abdullah bin Az Zubair] gikan sa [iyang amahan] miingon, 'Ako miingon ngadto sa [Az Zubair], 'Ako wala gayud nakadungog kaninyo sa pagsulti mahitungod sa bisan unsa nga butang gikan sa Sinugo sa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ingon sa ubang mga tawo sa pagsulti mahitungod niini? Si Az Zubair mitubag, 'Ako wala gayud makigbulag kaniya, ako nakadungog kaniya nga nag-ingon: 'Bisan kinsa nga mamakak batok kanako, paandama siya sa iyang lingkoranan sa impyerno'.
Hadith
Imam Bukhari : 105
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ أَنَسٌإِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Nagsulti kanato [Abu Ma'mar] miingon, misulti kanato ['Abdul Warits] gikan sa ['Abdul 'Aziz] miingon, [Anas] miingon, 'Siya nagdili kanako sa pagsulti kaninyo sa daghang mga hadiths tungod kay ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam miingon: 'Bisan kinsa nga tinuyo mamakak batok kanako -sa akong ngalan-, himoa nga siya sa pag-andam sa iyang lingkoranan sa impyerno'.
Hadith
Imam Bukhari : 106
حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Kini nga misulti kanato [Makki bin Ibrahim] miingon, kini misulti kanato [Yazid bin Abu 'Ubaid] gikan sa [Salamah] miingon, 'Ako nakadungog sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nag-ingon: 'Bisan kinsa nga nag-ingon mahitungod kanako nga ako wala gayud miingon, himoa nga siya sa pag-andam sa iyang lingkoranan sa impyerno'.
Hadith
Imam Bukhari : 107
حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Nagsulti kanato [Moises] misulti kanato [Abu 'Awanah] gikan sa [Abu Hushain] gikan sa [Abu Salih] gikan sa [Abu Hurairah] siya miingon, 'Ako nakadungog sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nag-ingon: 'Ihatag ang mga ngalan sa akong ngalan ug dili sa akong angga. Kay bisan kinsa nga makakita kanako sa iyang damgo nakakita gayud kanako, tungod kay si Satanas dili mahisama sa akong dagway. Ug bisan kinsa nga mamakak batok kanako, paandama siya sa iyang lingkoranan sa impyerno'.
Hadith
Imam Bukhari : 108
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍهَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لَا إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ
Gisultihan kami [Muhammad bin Salam] miingon, nagsulti kanamo [Waki'] gikan [Sufyan] gikan [Mutharrif] gikan sa [Ash Sha'bi] gikan [Abu Juhaifah] miingon, 'Ako nangutana ['Ali bin Abu Talib], 'Aduna ka bay libro?' Siya mitubag, 'Dili, gawas sa Basahon ni Allah o sa pagsabot nga gihatag ngadto sa usa ka Muslim, o unsa ang anaa niini nga panid'. Miingon ko, 'Unsa may naa niining panid?' Siya mitubag, 'Lukat, buhii ang mga bihag, ug himoa nga walay Muslim nga gipatay sa pagpanalipod sa usa ka dili magtutuo'.
Hadith
Imam Bukhari : 109
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ خُزَاعَةَ قَتَلُوا رَجُلًا مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ أَوْ الْفِيلَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كَذَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ وَاجْعَلُوهُ عَلَى الشَّكِّ الْفِيلَ أَوْ الْقَتْلَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنِينَ أَلَا وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ بَعْدِي أَلَا وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ أَلَا وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لَا يُخْتَلَى شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ اكْتُبُوا لِأَبِي فُلَانٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ إِلَّا الْإِذْخِرَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ فَقِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ
Gisultihan kami [Abu Nu'aim Al Fadll bin Dukain] nag-ingon, gisugilon kanamo [Syaiban] gikan [Yahya] gikan [Abu Salamah] gikan [Abu Hurairah], nga ang tribong Khaza'ah mipatay ug usa ka tawo gikan sa Banu Laits sa adlaw sa kalingkawasan sa Makkah, agig pagbalos sa pagpatay nila sa La tribu. Kini nga panghitabo mao ang dayon mipahayag ngadto sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam, siya unya na sa iyang sakyanan ug nagwali: 'Sa pagkatinuod, Allah nga gipagawas Mecca gikan sa pagpatay, o mga tropa sa mga elepante'. Si Abu Ubaidullah miingon, 'Ingon sa gisulti ni Abu Nu'aim, sila nagduha-duha tali sa 'pagpatay' ug 'elepante'. Samtang, ang laing tawo miingon, 'Elepante. Unya Allah midaog sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam ug ang mga magtutuo sa ibabaw nila. Siya miingon: 'Hibaloi nga ang yuta sa Mecca dili halal alang sa bisan kinsa sa wala pa kanako o human kanako, hibaloi nga sa pagkatinuod kini halal alang kanako sa makadiyot usa ka adlaw. Hibaloi, ug niining panahona nahimo nang haram; ang mga tunok kinahanglang dili putlon, ang mga kahoy kinahanglang dili putlon, ang nakaplagan nga mga butang kinahanglang dili kuhaon gawas kon kini ipahibalo ug ang tag-iya pangitaon. Busa bisan kinsa nga patyon, makadawat siya ug usa sa duha ka maayong butang; mangayo ug lukat o mangayo ug balos sa pamilya sa biktima'. Unya ang usa ka Yemeni residente miabut ug miingon, 'O Sinugo sa Allah, isulat kini alang kanako?' Siya dayon miingon: 'Isulat kini alang sa Abu mao ug mao'. Usa ka Quraish nga tawo unya miingon, 'Gawas sa Idzhir nga kahoy, O Sinugo sa Allah, tungod kay gigamit namo kana nga kahoy sa among mga balay ug sa among mga lubnganan'. Busa ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam miingon: 'Gawas sa Idzhir kahoy, gawas sa Idzhir kahoy'. Unya kini miingon ngadto sa Abu Abdullah, 'Unsa ang gisulat alang kaniya?' Siya mitubag, 'Kana nga sermon'.
Hadith
Imam Bukhari : 110
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مُنَبِّهٍ عَنْ أَخِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْهُ مِنِّي إِلَّا مَا كَانَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَلَا أَكْتُبُتَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Gisultihan kami ['Ali bin 'Abdullah] miingon, misulti kanato [Sufyan] miingon, misulti kanato ['Amru] miingon, misulti kanako [Wahhab bin Munabbih] gikan sa [iyang igsoon nga lalaki] miingon, Ako nakadungog [Abu Hurairah] nag-ingon, 'Walay usa sa taliwala sa mga kauban sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nga adunay labaw pa kay sa 'Abdullah bin. Kay siya makasuwat ug ako dili'. Si [Ma'mar] usab nagsaysay gikan sa [Hammam] gikan sa [Abu Hurairah]'.
Hadith
Imam Bukhari : 111
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعُهُ قَالَ ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا فَاخْتَلَفُوا وَكَثُرَ اللَّغَطُ قَالَ قُومُوا عَنِّي وَلَا يَنْبَغِي عِنْدِي التَّنَازُعُفَخَرَجَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كِتَابِهِ
Kini gisulti kanato [Yahya bin Sulaiman] miingon, kini gisulti kanako [Ibn Wahhab] miingon, kini gisulti kanako [Yunus] gikan [Ibn Shihab] gikan sa ['Ubaidullah bin 'Abdullah] gikan sa [Ibn 'Abbas] miingon, 'Sa diha nga ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nahimong mas masakiton, siya miingon nga dili ako moadto sa usa ka sulat alang kanimo ug sa ingon niana: pagkahuman nako'. Umar miingon, 'Sa pagkatinuod ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam ni sakit nagkagrabe ug sa atong kiliran adunay ang Basahon sa Allah, nga igo na alang kanato. Unya ang mga tawo nakig-away ug usa ka kagubot mitungha, mao nga ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam miingon: 'Pahawa gikan kanako, kini dili angay nga makiglalis sa akong atubangan'. Busa Ibn 'Abbas migula ug miingon, 'Kini mao ang usa ka katalagman, ug sa pagkatinuod sa bisan unsa nga katalagman dili mahitabo sa atubangan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam ug sa Qur'an.
Hadith
Imam Bukhari : 112
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَمْرٍو وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتَنِ وَمَاذَا فُتِحَ مِنْ الْخَزَائِنِ أَيْقِظُوا صَوَاحِبَاتِ الْحُجَرِ فَرُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الْآخِرَةِ
Nagsulti kanamo [Shadaqah] nagsulti kanamo [Ibn 'Uyainah] gikan sa [Ma'mar] gikan sa [Az Zuhri] gikan sa [Hind] gikan sa [Ummu Salamah] ug ['Amru]. Ug gikan [Yahya bin Sa'id] gikan sa [Az Zuhri] gikan sa [Hind] gikan sa [Ummu Salamah] miingon, 'Usa ka gabii ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nahigmata ug miingon: 'Subhaanallah - Himaya sa Allah -, unsa nga pagbutangbutang ang gipadayag niini nga gabii? Ug unsa ang giablihan sa duha ka tipiganan - Ramavi ug Persian -? Pagmata, O mga tawo nga naa sa luyo sa mga bongbong -mga lawak-, tungod kay pila ka mga tawo ang nagpuyo nga nagpahimulos sa mga panalangin sa Allah dinhi sa kalibutan apan hubo sa sunod nga kinabuhi -wala'y makuha nga kaayohan-'.
Hadith
Imam Bukhari : 113
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ
Kini misulti kanato [Sa'id bin 'Ufair] miingon, kini misulti kanako [Al Laits] miingon, kini misulti kanako ['Abdurrahman bin Khalid bin Musafir] gikan sa [Ibn Shihab] gikan sa [Salim] ug [Abu Bakr bin Sulaiman bin Abu Hatsmah] nga ['Abdullah bin 'Umar] miingon, 'Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nag-ampo sa iyang kinabuhi uban sa Ishallaahu 'alaihi wasallam. Pagkahuman niya sa pagtimbaya mitindog siya ug miingon: 'Wala ka ba magtagad karong gabhiona? Sa pagkatinuod, sa kataposan sa matag gatos ka tuig wala nay mahibilin dinhi sa yuta'.
Hadith
Imam Bukhari : 114
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ ثُمَّ قَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ
Nagsulti kanato [Adam] miingon, misulti kanato [Syu'bah] miingon, misulti kanato [Al Hakam] miingon, Ako nakadungog [Sa'id bin Jubair] gikan [Ibn 'Abbas] nag-ingon, 'Ako nagpalabay sa gabii sa balay sa akong iyaan -Maimunah bint Al Harith-, ang asawa sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam. Ug niadtong panahona ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam uban kaniya tungod kay kini mao ang iyang turno. Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam gibuhat sa Isha pag-ampo, unya siya miadto sa balay ug nag-ampo sa upat ka rak'ahs, unya miadto sa pagkatulog ug nahigmata pag-usab sa pag-ampo. Ibn Abbas miingon, 'Siya unya natulog sama sa usa ka bata - nahigmata sa makadiyot - o usa ka butang nga sama niana - unya siya mibangon sa pag-ampo. Unya nitindog ko ug nibarog sa iyang left side, iya dayon ko gipatong sa iya right. Human niana siya nag-ampo ug lima ka rak'ah, unya nag-ampo ug duha ka rak'ah, unya natulog hangtod nga akong nadungog ang iyang paghagok, unya migawas siya aron sa pagbuhat sa pag-ampo sa buntag.'
Hadith
Imam Bukhari : 115
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَوْلَا آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُ حَدِيثًا ثُمَّ يَتْلُو{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنْ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى إِلَى قَوْلِهِ الرَّحِيمُ }إِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ وَإِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الْعَمَلُ فِي أَمْوَالِهِمْ وَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِبَعِ بَطْنِهِ وَيَحْضُرُ مَا لَا يَحْضُرُونَ وَيَحْفَظُ مَا لَا يَحْفَظُونَ
Gisultihan kami ['Abdul 'Aziz bin 'Abdullah] miingon, kini gisulti kanako [Malik] gikan sa [Ibn Shihab] gikan sa [Al A'raj] gikan sa [Abu Hurairah] miingon, 'Sa pagkatinuod ang mga tawo nag-ingon, 'Abu Hurairah mao ang usa nga labing-nagpadala sa hadith gikan sa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-, kon kini wala ipahayag sa Allah sa duha ka Libro. Dayon iyang gibasa ang bersikulo: '-Sa pagkatinuod, sila nga nagtago sa unsay Among gipadala sa porma sa mga pagpasabut ug giya-' ......hangtod sa katapusan sa bersikulo.. '-Allah ang Labing Maluluy-on-' -Qs. Al Baqarah: 159-160-. Sa pagkatinuod, ang atong mga kaigsoonan gikan sa mga Muhajirin, sila nagkapuliki sa pagnegosyo sa mga merkado, ug ang atong mga kaigsoonan gikan sa Ansar, sila nagkapuliki sa ilang buluhaton sa pagdumala sa ilang mga kabtangan. samtang si Abu Hurairah kanunay nga nag-uban sa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam sa diha nga siya gigutom, siya kanunay nga anaa sa diha nga ang mga tawo dili makatambong, ug siya makasag-ulo sa diha nga ang mga tawo dili makasag-ulo niini.'
Hadith
Imam Bukhari : 116
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُ مِنْكَ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنْسَاهُ قَالَ ابْسُطْ رِدَاءَكَ فَبَسَطْتُهُ قَالَ فَغَرَفَ بِيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ضُمَّهُ فَضَمَمْتُهُ فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا بَعْدَهُحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ بِهَذَا أَوْ قَالَ غَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ
Nag-asoy kanamo [Ahmad bin Abu Bakr Abu Mus'ab] miingon, nag-asoy kanamo [Muhammad bin Ibrahim bin Dinar] gikan [Abu Dzi'b] gikan [Sa'id Al Maqburi] gikan [Abu Hurairah] miingon 'Ako miingon, 'O Sinugo sa Allah, ako nakadungog gikan kanimo daghang mga hadith apan ako nakalimot. Dayon siya miingon: 'Ibuklad ang imong shawl'. Mao nga gibuklad ko kini, siya dayon - ingon og - nagkupot sa usa ka butang sa iyang kamot, dayon miingon: 'Kuhaa kini'. Gikuha ko kini, busa sukad niadto wala na ako makalimot niini pag-usab'. Gisultihan kami [Ibrahim bin Al Mundzir] miingon, misulti kanamo [Ibn Abu Fudaik] uban sa usa ka editor nga sama niini, o siya miingon, 'Gibubo kini sa iyang mga kamot'.
Hadith
Imam Bukhari : 117
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا الْبُلْعُومُ
Kini gisulti kanato [Isma'il] miingon, kini gisulti kanako [akong igsoon] gikan sa [Ibn Abu Dzi'b] gikan sa [Sa'id Al Maqburi] gikan sa [Abu Hurairah] miingon, 'Ako naghupot sa kahibalo -hadith- gikan sa Sinugo sa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam sa duha ka sudlanan. Ang usa akong gibuklad ug gipaabot, ang usa, kung akong ipaabot, kini nga tutunlan maputol'.
Hadith
Imam Bukhari : 118
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ جَرِيرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصِتْ النَّاسَ فَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
Kini gisultihan kanato [Hajjaj] miingon, kini gisulti kanato [Syu'bah] miingon, kini gisulti kanako ni ['Ali bin Mudrik] gikan sa [Abu Zur'ah bin 'Amru] gikan sa [Jarir], nga ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam miingon kaniya sa diha nga siya gihangyo sa paghatag ug tambag ngadto sa mga tawo sa panahon sa 'Ayaw kifidel Wada, nga mao nga kamo dili mobalik sa' uban'.
Hadith
Imam Bukhari : 119
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Nagsulti kanato ['Abdullah bin Muhammad] miingon, misulti kanato [Sufyan] misulti kanato ['Amru] miingon, misulti kanako [Sa'id bin Jubair] miingon, Ako miingon ngadto sa [Ibn 'Abbas], 'Sa pagkatinuod Nauf Al Bakali naghunahuna nga si Musa dili mao ang Musa sa Bani Isra'il, apan laing Musa'. Ibn Abbas unya miingon, 'Ang kaaway sa Allah namakak, sa pagkatinuod [Ubay bin Ka'b] giasoy kanato gikan sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Moises ang Propeta sa Allah mitindog sa atubangan sa Bani Isra'il sa paghatag sa usa ka sermon, unya siya nangutana: 'Kinsa ang labing intelihente nga tawo?' Si Musa mitubag: 'Ako'. Busa gibadlong siya ni Allah Ta'ala tungod kay wala siya gihatagan ug kahibalo bahin niini. Unya Allah Ta'ala gipadayag ngadto kaniya: 'Adunay usa ka alagad sa taliwala sa Akong mga alagad nga nagpuyo sa panagtagbo sa duha ka dagat nga mas maalamon kay kanimo'. Unya si Musa miingon, 'O Rabb, unsaon ko man sa pagsugat kaniya?' Busa giingnan siya: 'Dad-a ang isda sa usa ka bukag, kung mawala nimo ang isda, nan mao kana ang giya'. Unya si Musa milakaw uban sa iyang sulugoon, si Yusya' bin Nun, ug silang duha nagdalag isda sa mga bukag hangtod nga nakaabot sila sa dakong bato. Unya gipahiluna nilang duha ang ilang mga ulo sa bato ug nangatulog. Unya migawas ang isda gikan sa bukag -dayon ang isda milukso ug mipaingon sa dagat-' -Qs. Al Kahf: 61-. Kining hitaboa nakapakurat kang Moises ug sa iyang mga tinun-an, busa nagpadayon silang duha sa ilang panaw sa tibuok gabii ug adlaw. Hangtod sa usa ka buntag si Musa miingon sa iyang sulugoon, '-Dad-a dinhi ang among pagkaon, sa pagkatinuod kami gikapoy sa among panaw-' -Qs. Al Kahf: 62-. Si Moises wala mobati ug kakapoy gawas sa pag-abot sa iyang destinasyon sumala sa gisugo. Busa ang iyang tinun-an miingon kaniya: '-Nahibalo ka ba sa dihang nangita kami ug kapasilongan sa bato kaniadto? Actually, nakalimot kog sulti nimo about sa isda. Ug walay makalimot kanako gawas kang Satanas-' -Qs. Al Kahf: 63-. Si Musa dayon miingon: '-Mao kana ang lugar nga among gipangita. Unya mibalik silang duha sa pagsunod sa ilang orihinal nga mga tunob- ' -Qs. Al Kahf: 64-. Pag-abot nilang duha sa bato, ilang nakit-an ang usa ka lalaki nga nagsul-ob ug lapad nga sapot. Gitimbaya siya ni Musa. Miingon dayon si Khidlir, 'Unsaon nimo pag-hello sa imong lugar?' Si Moises mitubag, 'Ako si Moises'. Si Khidlir nangutana balik, 'Musa Bani Isra'il?' Si Musa mitubag, 'Oo'. Si Musa dayon miingon: '-Mahimo ba Ako mosunod kanimo aron ikaw makatudlo kanako sa husto nga kahibalo taliwala sa kahibalo nga gitudlo kanimo?-' Khidlir mitubag: 'Sa pagkatinuod, ikaw dili gayud makahimo sa pagpailub uban Kanako-' -Qs. Al Kahf: 66-67-. Si Khidlir nagpadayon sa pag-ingon, 'O Musa, ako adunay kahibalo gikan sa kahibalo ni Allah nga Iyang gitudlo kanako nga wala nimo mahibaloi, ug ikaw usab adunay kahibalo nga Iyang gitudlo nga wala usab nako mahibaloi'. Si Musa miingon: '-Kon itugot sa Dios, kamo makakaplag kanako nga usa ka mapailubon nga tawo, ug ako dili mosupak kaninyo sa bisan unsa nga butang-' -Qs. Al Kahf: 69-. Busa nanglakaw silang duha sa baybayon samtang walay usa kanila nga may sakayan, unya may usa ka barko nga milabay. Nagsultihanay sila aron ang mga tawo sa sakayan modala kanilang duha. Tungod kay nailhan na si Khidlir, gikuha nila ang duha nga walay bayad. Unya miabut ang usa ka gamay nga langgam nga midunggo sa kilid sa sakayan nga nagtuktok sa tubig sa dagat aron sa pag-inum sa usa o duha ka pislit. Si Khidlir unya miingon, 'O Musa, ang akong kahibalo ug ang imong kahibalo kon itandi sa kahibalo sa Allah walay lain kondili sama sa peck niini nga langgam sa tubig sa dagat'. Unya gituyo ni Khidlir nga gikuha ang tabla sa sakayan ug gibuak kini. Si Musa miingon, 'Gidala kami nila nga walay bayad, apan nganong gilaglag mo kini aron malumos ang mga pasahero?' Si Khidlir miingon: '-Dili ba ako nag-ingon, 'Sa pagkatinuod ikaw dili gayud mapailubon uban kanako-' si Musa mitubag: '-Ayaw ako siloti tungod sa akong pagkalimot ug ayaw ako palas-a. ani kanako sa usa ka butang nga malisud sa akong mga kalihokan- ' -Qs. Al Kahf: 72-73-. Kining unang hitabo kay nalimot si Moises. Unya nanglakaw silang duha hangtod nga nasugatan nila ang usa ka gamay nga bata nga nakigduwa sa duha niya ka higala. Gigunitan dayon ni Khidlir ang ulo sa bata, giisa ug gibunal-bunal hangtod nga namatay. Busa si Musa nangutana: '-Nganong imong patyon ang usa ka limpyo nga kalag, dili tungod kay siya nakapatay ug laing tawo?-' -Qs. Al Kahf: 74-. Si Khidlir mitubag: '-Wala ba ako nag-ingon kanimo, nga sa pagkatinuod ikaw dili makahimo sa pagpailub kanako?- ' -Qs. Al Kahf: 75-. Si Ibn 'Uyainah miingon, 'Kini usa ka kumpirmasyon. '-Busa nanglakaw silang duha hangtod nga sa pag-abot nila sa mga tawo sa usa ka nasod, sila mihangyo nga lingawon sila sa mga tawo niadtong nasora, apan ang mga tawo niadtong nasora dili gustong molingaw kanila. Unya nasuta nilang duha nga hapit na mahugno ang bungbong sa balay. Busa gipatindog ni Khidlir ang paril- ' -Qs. Al Kahf: 77-. Rasulullah nagpadayon sa iyang istorya: 'Khidlir gibuhat kini sa iyang kaugalingon nga mga kamot. Unya si Musa miingon, '-Kung gusto nimo, siguradong makadawat ka ug suhol alang niini. Khidlir mitubag, 'Kini mao ang higayon sa panagbulag tali kanako ug kanimo-' -Qs. Al Kahf: 77-78-. Ang Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam miingon: 'Hinaut nga Allah malooy kang Musa. Nagalaum gid kami nga mapailubon si Moises para mabatian namon ang madamo nga istorya parte sa ila nga duha.'
Hadith
Imam Bukhari : 120
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْقِتَالُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَدَنَا يُقَاتِلُ غَضَبًا وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً فَرَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ قَالَ وَمَا رَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ قَائِمًا فَقَالَ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Kini gisulti kanato ['Uthman] miingon, kini gisulti kanato [Jarir] gikan sa [Mansur] gikan sa [Abu Wa'il] gikan sa [Abu Musa] miingon, 'Usa ka tawo miadto sa Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam ug nangutana, 'O Sinugo sa Allah, unsa ang gitawag nga gubat fi sabilillah -sa dalan sa Allah-? Tungod kay ang uban kanato nakig-away tungod sa kasuko ug ang uban tungod sa gugma?' Unya giisa niya ang iyang ulo ngadto sa nangutana, ug wala niya ipataas ang iyang ulo gawas kung ang nangutana nagtindog. Siya dayon mitubag: 'Bisan kinsa nga nakig-away sa pagbayaw sa pulong sa Allah, nan siya nakig-away sa dalan sa Allah 'azza wajalla'.
