Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 হাদিছ
হাদিছ
Imam Bukhari : 101
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ
আমাক কোৱা হৈছে [‘আব্দুল্লাহ বিন ইউছুফে] কৈছে,, মোক কোৱা হৈছে [আল লাইতছে] ক’লে, মোক কোৱা হৈছে [ছাইদ] যে তেওঁ [আবু ছ্যুৰৈহ]ৰ পৰা আবু ছাইদৰ পুত্ৰ যে তেওঁ আমৰু বিন ছাইদক কৈছিল যেতিয়া তেওঁ মক্কালৈ এটা দল পঠিয়াইছিল, ‘হে আমিৰ, মোক এনে এটা বিষয় ক’বলৈ অনুমতি দিয়ক যিটো হজৰত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহিহি ছাল্লাম ৱাছালামে এবাৰ মক্কাৰ মুক্তিৰ সময়ত দিয়া ধৰ্মধ্বনিত প্ৰকাশ কৰিছিল। মোৰ কাণ দুখনে শুনিলে, হৃদয়ে অনুভৱ কৰিলে আৰু মোৰ দুচকুই দেখিলে, তেওঁ আল্লাহৰ প্ৰশংসা কৰিলে আৰু আল্লাহক শুদ্ধ কৰিলে এই কথা কৈ: ‘সঁচাকৈয়ে মক্কা, আল্লাহে ইয়াক শুদ্ধ কৰিলে আৰু মানুহবোৰে - মক্কাৰ মুছৰিকিন - শুদ্ধ কৰা নাই। গতিকে আল্লাহ আৰু অন্তিম দিনত বিশ্বাস কৰা কোনো ব্যক্তিৰ বাবে ইয়াত তেজ বোৱাই দিয়াটো জায়েজ নহয় আৰু ইয়াত থকা গছবোৰ উভালি পেলোৱাটোও কোনোৱে জায়েজ নহয়। যদি কোনোবাই ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে তাত যুদ্ধ কৰা যুদ্ধৰ বাবে সকাহ বিচাৰে, তেন্তে কওক যে ‘সঁচাকৈয়ে আল্লাহ তাআলাই তেওঁৰ ৰাছুলৰ অনুমতি দিছে আৰু তোমালোকক অনুমতি দিয়া নাই’। সঁচাকৈ আল্লাহ তাআলাই মোক দিনৰ এটা সময়ত অনুমতি দিছে আৰু তাৰ পিছত আজিও তালৈ ঘূৰি আহিছে যিদৰে পূৰ্বতে বিশুদ্ধ আছিল। গতিকে উপস্থিত থকাসকলে উপস্থিত নথকাসকলৰ ওচৰত ইয়াক প্ৰেৰণ কৰক'। গতিকে আবু শ্বুৰাইজক কোৱা হ’ল, ‘আমৰুয়ে কি ক’লে? তেওঁ ক’লে, ‘হে আবু ছ্যুৰাইজ, মই তোমাতকৈ ভালকৈ জানো: ‘পাপ কৰা, তেজ বোৱাই দিয়া আৰু চুৰি কৰাসকলক তেওঁ ৰক্ষা নকৰে’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 102
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَذُكِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ وَكَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ ذَلِكَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ مَرَّتَيْنِ
আমাৰ ওচৰত বর্ণনা কৰিছে [আব্দুল্লাহ বিন আব্দুল ৱাহাহাবে] কৈছে, আমাক [হাম্মাদ] [আয়ুব]ৰ পৰা [মুহাম্মাদৰ] পৰা [ইবনে আবু বকৰা]ৰ পৰা [আবু বক্ৰাহ]ৰ পৰা বর্ণনা কৰিছে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছে: ‘নিশ্চয়, আপোনাৰ তেজ, আপোনাৰ ধন, মহম্মদে কৈছে; মই ভাবো তেওঁ কৈছিল, 'আৰু তোমাৰ সন্মান তোমাৰ বাবে হাৰাম যেনেকৈ তোমাৰ মাহৰ এই মাহত হাৰাম।' উপস্থিত থকাসকলে উপস্থিত নথকাসকলৰ ওচৰলৈও ইয়াক প্ৰেৰণ কৰক'। আৰু মহম্মদে ক’লে, ‘এয়া সঁচা যে আল্লাহৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে কৈছে, ‘মই ইয়াক প্ৰেৰণ কৰা নাছিলোনে? ' সি দুবাৰ আওৰাই ক'লে।
হাদিছ
Imam Bukhari : 103
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَلِجْ النَّارَ
আমাক কোৱা হৈছে [আলী বিন আল জা’দে] কৈছে, আমাক খবৰ দিয়া হৈছে [ছ্যুবাহে] ক’লে, মোক খবৰ দিয়া হৈছে [মনছুৰে] ক’লে, মই শুনিছো [ৰিব’ই বিন জিৰাছিয়ে] কোৱা, মই শুনিছো [আলী] কৈছে, ‘নবী ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামে কৈছে: ‘মোৰ বিৰুদ্ধে মিছা নক’বা -মোৰ নামত-, কাৰণ যিয়ে মোৰ বিৰুদ্ধে মিছা কথা ক’ব, তেওঁ যাব।’ নৰক'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 104
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِإِنِّي لَا أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُحَدِّثُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
আমাক কৈছে [আবু আল ৱালিদে] কৈছে, আমাক [ছ্যু’বাহ] [জামি’ বিন চ্যাদ্দাদৰ পৰা] কৈছে [‘আমিৰ বিন আব্দুল্লাহ বিন আজ জুবাইৰৰ] পৰা [তেওঁৰ পিতৃ] ক’লে, ‘মই [আজ জুবাইৰক] ক’লোঁ, ‘মই কেতিয়াও শুনা নাই যে আপুনি আল্লাহৰ ৰাছুল ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছল্লামৰ পৰা কোনো কথাৰ কথা কয় যেনেকৈ আন মানুহে ইয়াৰ বিষয়ে কয়?’। আজ জুবাইৰে উত্তৰ দিলে, ‘মই কেতিয়াও তেওঁৰ পৰা বিচ্ছেদ হোৱা নাছিলো, তেওঁ কোৱা শুনিছিলো: ‘যি মোৰ বিৰুদ্ধে মিছা কথা কয়, তেওঁ নৰকত নিজৰ আসন সাজু কৰক’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 105
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ أَنَسٌإِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
আমাক কৈছে [আবু মামৰে] কৈছে, আমাক কৈছে [আব্দুল ৱাৰিটছ] [আব্দুল আজিজ]ৰ পৰা কৈছে, [আনাছে] কৈছে, ‘তেওঁ মোক তোমালোকক বহু হাদীছ ক’বলৈ নিষেধ কৰিছিল কাৰণ নবী ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছিল: ‘যিজনে ইচ্ছাকৃতভাৱে মোৰ বিৰুদ্ধে মিছা কথা কয় -মোৰ নামত-, তেওঁ নৰকত নিজৰ আসন সাজু কৰক’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 106
حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
আমাক কোৱা হৈছে [মক্কি বিন ইব্ৰাহিমে] কৈছে, আমাক কোৱা হৈছে [ছালামাহ]ৰ পৰা [ইয়াজিদ বিন আবু উবাইদে] কৈছে, ‘মই শুনিছো হজৰত ছল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামে কোৱা: ‘যি কোনোৱে মোৰ বিষয়ে ক’ব যে মই কেতিয়াও কোৱা নাই, তেওঁ জাহান্নামত নিজৰ আসন সাজু কৰক’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 107
حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
আমাক কৈছে [মুছাই] আমাক [আবু আৱানাহ] [আবু হুছেইন]ৰ পৰা [আবু ছালিহ]ৰ পৰা [আবু হুৰাইৰা]ৰ পৰা কৈছে তেওঁ কৈছিল, ‘মই শুনিছো নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কোৱা: ‘মোৰ নামেৰে নাম দিয়ক আৰু মোৰ ডাকনামেৰে নহয়। কাৰণ যিয়ে মোক সপোনত দেখিছে, তেওঁ মোক সঁচাকৈয়ে দেখিছে, কাৰণ চয়তানে মোৰ ৰূপৰ সৈতে মিল খাব নোৱাৰে। আৰু যিয়ে মোৰ বিৰুদ্ধে মিছা কথা কয়, তেওঁ নৰকত নিজৰ আসন সাজু কৰক'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 108
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍهَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لَا إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ
আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন ছালামে] কৈছে, আমাক [ৱাকি’] [ছুফিয়ান]ৰ পৰা [মুথাৰিফ]ৰ পৰা [আছ শ্বাবী]ৰ পৰা [আবু জুহাইফা]ৰ পৰা কৈছে, ‘মই [‘আলী বিন আবু তালিব]ক সুধিলোঁ, ‘আপোনাৰ হাতত কিতাপ আছেনে?’। তেওঁ উত্তৰ দিলে, ‘নাই, আল্লাহৰ কিতাব বা মুছলমানক দিয়া বুজাবুজিৰ বাহিৰে, বা এই চাদৰত যি আছে’। মই ক’লোঁ, এই চাদৰখনত কি আছে? তেওঁ উত্তৰ দিলে, মুক্তিপণ, বন্দীসকলক মুক্ত কৰা, আৰু কাফিৰৰ ৰক্ষাত কোনো মুছলমানক হত্যা কৰা নহ’ব’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 109
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ خُزَاعَةَ قَتَلُوا رَجُلًا مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ أَوْ الْفِيلَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كَذَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ وَاجْعَلُوهُ عَلَى الشَّكِّ الْفِيلَ أَوْ الْقَتْلَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنِينَ أَلَا وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ بَعْدِي أَلَا وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ أَلَا وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لَا يُخْتَلَى شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ اكْتُبُوا لِأَبِي فُلَانٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ إِلَّا الْإِذْخِرَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ فَقِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ
আমাক কোৱা হৈছে [আবু নুআইম আল ফাদল বিন ডুকাইনে] কৈছে, আমাক [চ্যাইবান] [য়াহ্যা]ৰ পৰা [আবু চালামাহ]ৰ পৰা [আবু হুৰাইৰা]ৰ পৰা কোৱা হৈছে, যে খাজায়া জনগোষ্ঠীয়ে মক্কা মুক্ত হোৱাৰ দিনা বানু লাইটৰ এজন মানুহক হত্যা কৰিছিল, তেওঁলোকৰ মাজৰ পৰা এজন মানুহক হত্যা কৰাৰ প্ৰতিশোধ হিচাপে -লাইত জনগোষ্ঠী-। এই কাণ্ডটো তাৰ পিছত নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ ওচৰলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়, তাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ বাহনত উঠি প্ৰচাৰ কৰিলে: ‘সঁচাকৈয়ে আল্লাহে মক্কাক হত্যা, বা হাতীৰ সৈন্যৰ পৰা মুক্ত কৰিছে’। আবু উবাইদুল্লাই ক’লে, ‘আবু নুআইমে কোৱাৰ দৰে তেওঁলোকে ‘হত্যা’ আৰু ‘হাতী’ৰ মাজত দ্বিধাবোধ কৰিছিল। ইফালে আনজনে ক'লে হাতী। তাৰ পিছত আল্লাহ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম আৰু মুমিনসকলক তেওঁলোকৰ ওপৰত জয়ী কৰিলে। তেওঁ ক’লে, ‘জানি থোৱা যে মক্কা ভূমি মোৰ আগত বা মোৰ পিছত কাৰো বাবে হালাল নাছিল, জানি থওক যে আচলতে এদিন মোৰ বাবে ই এক মুহূৰ্তৰ বাবে হালাল আছিল। জানি, আৰু এই সময়ত ই হাৰাম হৈ পৰিছে; কাঁইটবোৰ কাটিব নালাগে, গছবোৰ কাটিব নালাগে, পোৱা বস্তুবোৰ ঘোষণা নকৰালৈকে আৰু মালিকক বিচাৰি নোপোৱালৈকে ল’ব নালাগে। গতিকে যাক হত্যা কৰা হ’ব, তেওঁ দুটা ভাল বস্তুৰ ভিতৰত এটা পাব; মুক্তিপণ বিচাৰিব বা ভুক্তভোগীৰ পৰিয়ালৰ পৰা প্ৰতিশোধ বিচাৰিব'। তেতিয়া য়েমেনৰ এজন বাসিন্দা আহি ক’লে, ‘হে আল্লাহৰ ৰাছুল, মোৰ বাবে লিখা?’। তাৰ পিছত তেওঁ ক’লে: ‘আবু অমুক বাবে লিখক’। তেতিয়া এজন কোৰেইচ মানুহে ক’লে, ‘হে আল্লাহৰ ৰাছুল, ইজ্জিৰ গছৰ বাহিৰে, কাৰণ আমি সেই গছজোপা আমাৰ ঘৰত আৰু কবৰত ব্যৱহাৰ কৰো’। গতিকে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ক’লে: ‘ইজ্জিৰ গছৰ বাহিৰে, ইজ্জিৰ গছৰ বাহিৰে’। তাৰ পিছত আবু আব্দুল্লাহক কোৱা হ’ল, ‘তেওঁৰ বাবে কি লিখা হ’ল? তেওঁ উত্তৰ দিলে, ‘আগতে ধৰ্মধ্বনি’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 110
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مُنَبِّهٍ عَنْ أَخِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْهُ مِنِّي إِلَّا مَا كَانَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَلَا أَكْتُبُتَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
আমাক কৈছে [আলী বিন আব্দুল্লাই] কৈছে, আমাক কৈছে [ছুফিয়ানে] কৈছে, আমাক কৈছে [আমৰু] কৈছে, মোক [ৱাহাব বিন মুনাব্বীহ] [তেওঁৰ ভাতৃৰ পৰা] কৈছে, মই শুনিছো [আবু হুৰাইৰা] কৈছে, ‘নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ চাহাবাসকলৰ মাজত মোতকৈ বেছি হাদীছ থকা কোনো নাই, বাদে আব্দুল্লাহ বিন আমৰু। কাৰণ তেওঁ লিখিব পাৰে আৰু মই নোৱাৰো'। [মা’মাৰ] [আবু হুৰাইৰা]ৰ পৰা [হাম্মামৰ] পৰাও বর্ণনা কৰিছে’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 111
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعُهُ قَالَ ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا فَاخْتَلَفُوا وَكَثُرَ اللَّغَطُ قَالَ قُومُوا عَنِّي وَلَا يَنْبَغِي عِنْدِي التَّنَازُعُفَخَرَجَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كِتَابِهِ
আমাক কোৱা হৈছে [ইয়াহ্যা বিন চুলাইমানে] কৈছে, মোক কোৱা হৈছে [ইবনে ৱাহাহাবে] ক’লে, মোক [ইউনুছ]ক [ইবনে শ্বিহাব]ৰ পৰা কোৱা হৈছে [উবাইদুল্লাহ বিন আব্দুল্লাহ] [ইবনে আব্বাছ]ৰ পৰা ক’লে, ‘যেতিয়া নবী ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম অধিক অসুস্থ হৈ পৰিল, তেতিয়া তেওঁ ক’লে: ‘গীভ’ মোক এখন চিঠি লিখিম আৰু মই তোমাৰ বাবে কিবা এটা লিখিম যাতে তুমি মোৰ পিছত বিপথে নাযাবা'। উমৰে ক’লে, ‘সঁচাকৈয়ে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ অসুস্থতা বেছি বেয়া হৈ গৈ আছে আৰু আমাৰ কাষত আল্লাহৰ কিতাব আছে, যি আমাৰ বাবে যথেষ্ট। তাৰ পিছত জনসাধাৰণৰ মাজত কাজিয়া হ’ল আৰু হুলস্থুলৰ সৃষ্টি হ’ল, গতিকে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ক’লে: ‘মোৰ পৰা আঁতৰি যোৱা, মোৰ সন্মুখত তৰ্ক কৰাটো উপযুক্ত নহয়’। গতিকে ইবনে আব্বাছ ওলাই আহি ক’লে, ‘এয়া এক দুৰ্যোগ, আৰু সঁচাকৈয়ে যিকোনো দুৰ্যোগ হজৰত ছল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম আৰু কোৰআনৰ সান্নিধ্যত হ’ব নালাগে।
হাদিছ
Imam Bukhari : 112
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَمْرٍو وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتَنِ وَمَاذَا فُتِحَ مِنْ الْخَزَائِنِ أَيْقِظُوا صَوَاحِبَاتِ الْحُجَرِ فَرُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الْآخِرَةِ
আমাক কৈছে [ছাদাকাহে] আমাক [ইবনে উয়াইনাহ] [মা’মাৰ]ৰ পৰা [আজ জুহৰী]ৰ পৰা [হিন্দ]ৰ পৰা [উম্মু চালামাহ] আৰু [আমৰু]ৰ পৰা কৈছে। আৰু [ইয়াহ্যা বিন ছাইদৰ] পৰা [আজ জুহৰীৰ] পৰা [হিন্দ]ৰ পৰা [উম্মু চালামাহ]ৰ পৰা ক’লে, ‘এদিন ৰাতি হজৰত ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম সাৰ পাই ক’লে: ‘ছুবহানাল্লাহ - আল্লাহৰ মহিমা হওক-, এই ৰাতি কি নিন্দা অৱতীৰ্ণ হ’ল? আৰু -ৰামাৱী আৰু পাৰ্চী- দুই ভঁৰালৰ কি খোলা হ’ল? হে দেৱাল -কোঠা-ৰ আঁৰত থকা মানুহবোৰ সাৰ পাওক, কাৰণ কিমান মানুহে পৃথিৱীত আল্লাহৰ ৰহমত উপভোগ কৰি জীয়াই থাকে কিন্তু পৰলোকত উলংগ হৈ থাকিব -কোনো ভাল নাপাব-'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 113
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ
ই আমাক [ছাইদ বিন উফাইৰে] কৈছে, মোক কৈছে [আল লাইতছে] কৈছে, ই মোক [‘আব্দুৰহমান বিন খালিদ বিন মুছাফিৰ] [ইবনে শ্বিহাব]ৰ পৰা [ছালিম]ৰ পৰা আৰু [আবু বকৰ বিন চুলাইমান বিন আবু হাটছমাহ]ৰ পৰা কৈছে যে [‘আব্দুল্লাহ বিন উমৰ] কৈছে, ‘নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাল্লামে নামাজ পঢ়িছিল জীৱনৰ শেষত আমাৰ লগত ঈশা নামাজ'। সম্ভাষণ শেষ কৰাৰ পিছত তেওঁ থিয় হৈ ক’লে: ‘আজি ৰাতি আপুনি গুৰুত্ব নিদিলে নেকি? সঁচাকৈয়ে প্ৰতি এশ বছৰৰ শেষত এই পৃথিৱীৰ মুখত কোনো নাথাকিব'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 114
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ ثُمَّ قَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ
আমাক কৈছে [আদমে] কৈছে, আমাক কৈছে [ছিউবাহে] কৈছে, আমাক কৈছে [আল হাকাম] ক’লে, মই [ছৈইদ বিন জুবাইৰ] [ইবনে আব্বাছ]ৰ পৰা কোৱা শুনিছো, ‘মই মোৰ পেহী -মাইমুনা বিন্ত আল হাৰিথ-, ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ পত্নীৰ ঘৰত ৰাতি কটালোঁ। আৰু সেই সময়ত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম তেওঁৰ লগত আছিল কাৰণ তেওঁৰ পাল আছিল। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ইছাৰ নামাজ কৰিলে, তাৰ পিছত ঘৰলৈ গৈ চাৰি ৰাকাআত নামাজ দিলে, তাৰ পিছত শুই উঠি পুনৰ সাৰ পাই নামাজ পঢ়িলে’। ইবনে আব্বাছে ক’লে, ‘তেওঁ তেতিয়া শিশুৰ দৰে শুইছিল - অলপ সময় সাৰ পাইছিল - বা তেনেকুৱা কিবা এটা - তাৰ পিছত তেওঁ নামাজত উঠিছিল। তাৰ পিছত মই উঠি তেওঁৰ বাওঁফালে থিয় হ’লোঁ, তেওঁ তাৰ পিছত মোক সোঁফালে ৰাখিলে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ পাঁচ ৰাকাআত নামাজ দিলে, তাৰ পিছত দুটা ৰাকাআত নামাজ দিলে, তাৰ পিছত মই তেওঁৰ নাক শব্দ শুনালৈকে শুই থাকিল, তাৰ পিছত তেওঁ ৰাতিপুৱাৰ নামাজ কৰিবলৈ ওলাই আহিল।'
হাদিছ
Imam Bukhari : 115
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَوْلَا آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُ حَدِيثًا ثُمَّ يَتْلُو{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنْ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى إِلَى قَوْلِهِ الرَّحِيمُ }إِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ وَإِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الْعَمَلُ فِي أَمْوَالِهِمْ وَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِبَعِ بَطْنِهِ وَيَحْضُرُ مَا لَا يَحْضُرُونَ وَيَحْفَظُ مَا لَا يَحْفَظُونَ
আমাক কোৱা হৈছে [আব্দুল আজিজ বিন আব্দুল্লাই] কৈছে, মোক [মালিক] [ইবনে শ্বিহাব]ৰ পৰা [আল আৰাজ]ৰ পৰা [আবু হুৰাইৰা]ৰ পৰা কোৱা হৈছে, ‘সঁচাকৈয়ে মানুহে কয়, ‘আবু হুৰাইৰাহে সেইজন যিয়ে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছল্লাম-ৰ পৰা হাদীছ সৰ্বাধিক -প্ৰচাৰ কৰিছিল, যদি দুজনৰ বাবে নহ’লহেঁতেন আল্লাহৰ কিতাবত থকা আয়াতবোৰ মই ইয়াক প্ৰকাশ নকৰিলোহেঁতেন'। তাৰ পিছত তেওঁ আয়াতখন পঢ়িলে: '-সঁচাকৈয়ে, যিসকলে আমি যিখিনি পঠিয়াইছো সেই কথা ব্যাখ্যা আৰু হিদায়তৰ ৰূপত লুকুৱাই ৰাখে-' ......আয়তৰ শেষলৈকে.. '-আল্লাহ পৰম দয়ালু-' -Qs. আল বাকাৰাহ: ১৫৯-১৬০-। সঁচাকৈয়ে মুহাজিৰিনৰ মাজৰ পৰা আমাৰ ভাইসকল, তেওঁলোক বজাৰত ব্যৱসায়ত ব্যস্ত, আৰু আনছাৰৰ মাজৰ পৰা আমাৰ ভাইসকল, তেওঁলোকে নিজৰ সম্পত্তি পৰিচালনাৰ কামত ব্যস্ত। আনহাতে আবু হুৰাইৰাহে ভোকত থকাৰ সময়ত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ লগত সদায় সংগ দিছিল, মানুহ উপস্থিত থাকিব নোৱাৰাৰ সময়ত তেওঁ সদায় উপস্থিত আছিল আৰু মানুহে মুখস্থ কৰিব নোৱাৰিলে মুখস্থ কৰিব পাৰিছিল।'
হাদিছ
Imam Bukhari : 116
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُ مِنْكَ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنْسَاهُ قَالَ ابْسُطْ رِدَاءَكَ فَبَسَطْتُهُ قَالَ فَغَرَفَ بِيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ضُمَّهُ فَضَمَمْتُهُ فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا بَعْدَهُحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ بِهَذَا أَوْ قَالَ غَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ
আমাৰ আগত বর্ণনা কৰিছে [আহমদ বিন আবু বকৰ আবু মুছ’বে] কৈছে, আমাৰ ওচৰত [মুহাম্মাদ বিন ইব্ৰাহিম বিন দিনাৰ] [আবু ডিনাৰ]ৰ পৰা [ছাইদ আল মকবুৰী]ৰ পৰা [আবু হুৰাইৰা]ৰ পৰা বর্ণনা কৰিছে ‘মই ক’লোঁ, ‘হে আল্লাহৰ ৰাছুল, মই আপোনাৰ পৰা বহু হাদীছ শুনিছো কিন্তু মই পাহৰিলোঁ। তাৰ পিছত তেওঁ ক’লে: ‘আপোনাৰ চাদৰখন মেলি দিয়ক’। গতিকে মই মেলি দিলোঁ, তেওঁ তেতিয়া - যেন - হাতেৰে কিবা এটা ধৰিলে, তাৰ পিছত ক’লে: ‘ল’বা’। মই লৈছিলো, গতিকে তেতিয়াৰ পৰা মই আৰু কেতিয়াও পাহৰিব পৰা নাই'। আমাক কৈছে [ইব্ৰাহিম বিন আল মুণ্ডজিৰে] কৈছে, আমাক [ইবনে আবু ফুদাইক] এনে এজন সম্পাদকৰ সৈতে কৈছে, বা তেওঁ কৈছিল, ‘তেওঁৰ হাতত ঢালি দিলে’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 117
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا الْبُلْعُومُ
আমাক কোৱা হৈছে [ইছমাইলে] কৈছে, মোক [মোৰ ভাই]ক কোৱা হৈছে [ইবনে আবু জি’ব]ৰ পৰা [ছাইদ আল মকবুৰী]ৰ পৰা [আবু হুৰাইৰা]ৰ পৰা কৈছে, ‘মই আল্লাহৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা জ্ঞান -হাদীছ- দুটা পাত্ৰত ৰাখোঁ। এটা মই বিয়পাই দিলোঁ, আনটো, মই কঢ়িয়াই দিলে এই ডিঙিটো কাটি যাব’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 118
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ جَرِيرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصِتْ النَّاسَ فَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
আমাক কোৱা হৈছে [হাজ্জাজে] কৈছে, আমাক কোৱা হৈছে [ছ্যুবাহে] কৈছে, মোক [আলী বিন মুদ্ৰিক] [আবু জুৰাহ বিন আমৰু]ৰ পৰা [জাৰিৰ]ৰ পৰা কৈছে, যে হজৰত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে তেওঁক কৈছিল যেতিয়া তেওঁক হজ ৱাদাৰ সময়ত মানুহক উপদেশ দিবলৈ কোৱা হৈছিল’ ‘কাফিৰ হ’বলৈ ঘূৰি নাযাবা, যাতে তোমালোকে ইজনে সিজনক হত্যা কৰা'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 119
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
আমাক কৈছে [আব্দুল্লাহ বিন মহম্মদে] কৈছে, আমাক কৈছে [ছুফিয়ানে] আমাক কৈছে [আমৰু] কৈছে, মোক কৈছে [ছাইদ বিন জুবাইৰে] ক’লে, মই [ইবনে আব্বাছ]ক ক’লোঁ, ‘সঁচাকৈয়ে নৌফ আল বকালিয়ে ভাবে যে মুছা বানি ইজৰাইলৰ মুছা নাছিল, কিন্তু আন এজন মুছা আছিল’। ইয়াৰ পিছত ইবনে আব্বাছে ক’লে, ‘আল্লাহৰ শত্ৰুৱে মিছা কথা কৈছে, সঁচাকৈয়ে [উবায় বিন কা’বে] আমাক হজৰত ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা বর্ণনা কৰিছে: ‘মুছা আল্লাহৰ নবীয়ে বানি ইছৰাইলৰ আগত থিয় হৈ ধৰ্মধ্বনি দি আছিল, তাৰ পিছত তেওঁক সোধা হৈছিল: ‘আটাইতকৈ বুদ্ধিমান ব্যক্তি কোন?’। মুছাই উত্তৰ দিলে: ‘মই আছো’। গতিকে আল্লাহ তাআলাই তেওঁক তিৰস্কাৰ কৰিলে কাৰণ তেওঁক এই বিষয়ে জ্ঞান দিয়া হোৱা নাছিল। তাৰ পিছত আল্লাহ তাআলাই তেওঁক অৱতীৰ্ণ কৰিলে: ‘মোৰ বান্দাসকলৰ মাজত এজন বান্দা আছে যি দুসমুদ্ৰৰ সংগমস্থলীত বাস কৰে যি তোমাতকৈও চতুৰ’। তেতিয়া মুছাই ক’লে, ‘হে ৰাব্ব, মই তেওঁক কেনেকৈ লগ পাম?’। গতিকে তেওঁক কোৱা হ’ল: ‘মাছখিনি টোপোলাত আনিব, যদি আপুনি হেৰুৱাই পেলায়, তেন্তে সেইটোৱেই পথ প্ৰদৰ্শন।’ তাৰ পাছত মোচিয়ে যুচিয়া’ বিন নুন নামৰ দাসজনৰ সৈতে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে আৰু দুয়োজনে মাছবোৰ এটা টোপোলাত লৈ গৈ এটা ডাঙৰ শিলৰ ওচৰ পালেগৈ। তাৰ পাছত দুয়ো শিলটোৰ ওপৰত মূৰ থৈ শুই পৰিল। তেতিয়া মাছটো টোপোলাৰ পৰা ওলাই আহিল - আৰু মাছটোৱে জপিয়াই সাগৰলৈ বাট ল'লে - ' -Qs. আল কাহফী: ৬১-। এই ঘটনাই মোচি আৰু তেওঁৰ শিষ্যক আচৰিত কৰি তুলিছিল, সেয়েহে তেওঁলোকে বাকী ৰাতি আৰু দিন যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখিছিল। যেতিয়ালৈকে এদিন ৰাতিপুৱা মোচিয়ে নিজৰ দাসক ক’লে, ‘-আমাৰ খাদ্য আমাৰ বাবে লৈ আহা, সঁচাকৈয়ে আমি আমাৰ যাত্ৰাৰ পৰা ভাগৰুৱা অনুভৱ কৰিছো- ' -Qs. আল কাহফী: ৬২-। আদেশ অনুসৰি গন্তব্যস্থান পোৱাৰ পিছতহে মোচিয়ে ভাগৰুৱা অনুভৱ কৰা নাছিল। গতিকে তেওঁৰ শিষ্যই তেওঁক ক’লে, -আপুনি জানেনে আমি কেতিয়া শিলৰ ওপৰত আশ্ৰয় বিচাৰিছিলো? সঁচাকৈয়ে মাছৰ কথা ক’বলৈ পাহৰিলোঁ৷ আৰু চয়তানৰ বাহিৰে মোক কোনেও পাহৰি নাযায়- ' -Qs. আল কাহফী: ৬৩-। মুছাই তেতিয়া ক’লে: ‘-সেইখনেই আমি বিচাৰি আছো। তাৰ পাছত দুয়ো নিজৰ আদি পদাংক অনুসৰণ কৰিবলৈ উভতি আহিল- ' -Qs. আল কাহফ: ৬৪-। দুয়ো শিলটোৰ ওচৰ পাওঁতে বহল কাপোৰ পিন্ধা এজন মানুহক দেখা পালে। মুছাই তেওঁক সম্ভাষণ জনালে। খিদলিৰে তেতিয়া ক’লে, ‘আপুনি আপোনাৰ ঠাইত কেনেকৈ হেল্ল’ কয়?’ মোচিয়ে উত্তৰ দিলে, ‘মই মোচি’। খিদলিৰে উত্তৰত সুধিলে, 'মুছা বানি ইছৰাইল?' মুছাই উত্তৰ দিলে, ‘হয়’। তাৰ পিছত মুছাই ক’লে: ‘-মই আপোনাক অনুসৰণ কৰিব পাৰোনে যাতে তুমি মোক শিকোৱা জ্ঞানৰ ভিতৰত শুদ্ধ জ্ঞান শিকাব?-’ খিদলিৰে উত্তৰ দিলে: ‘সঁচাকৈয়ে তুমি মোৰ প্ৰতি কেতিয়াও ধৈৰ্য্য ধৰিব নোৱাৰিবা-’ -প্ৰশ্ন। আল কাহফ: ৬৬-৬৭-। খিদলিৰে আৰু ক’লে, ‘হে মুছা, আল্লাহৰ জ্ঞানৰ পৰা মোৰ জ্ঞান আছে যিটো তেওঁ মোক শিকাইছিল যিটো আপুনি নাজানে, আৰু আপোনাৰো জ্ঞান আছে যিটো তেওঁ শিকাইছিল যিটো মইও নাজানো’। মুছাই ক’লে: ‘-ভগৱানে ইচ্ছা কৰিলে তুমি মোক এজন ধৈৰ্য্যশীল ব্যক্তি বিচাৰি পাবা, আৰু মই কোনো বিষয়তে তোমাৰ বিৰোধিতা নকৰো-’ -Qs. আল কাহফ: ৬৯-। গতিকে দুয়োৰে দুয়োৰে নাও নথকা সময়ত সাগৰৰ পাৰত খোজ কাঢ়ি গ’ল, তাৰ পিছত এখন জাহাজ পাৰ হৈ গ’ল। নাৱত থকা মানুহবোৰে দুয়োকে লৈ যাবলৈ সিহঁতে কথা পাতিলে। কাৰণ খিদলিৰক চিনাক্ত কৰা হৈছিল, সেয়েহে তেওঁলোকে দুয়োকে বিনা ধন লৈ লৈ গৈছিল। তাৰ পাছত নাওখনৰ কাষত বহি থকা সৰু চৰাই এটাই এটা বা দুটা পেকেৰে পান কৰিবলৈ সাগৰৰ পানীত চেপি ধৰিলে। তাৰ পিছত খিদলিৰে ক’লে, ‘হে মুছা, মোৰ জ্ঞান আৰু তোমাৰ জ্ঞান আল্লাহৰ জ্ঞানৰ সৈতে তুলনা কৰিলে সাগৰৰ পানীত এই চৰাইটোৰ পেকৰ দৰে একো নহয়’। তাৰ পিছত খিদলিৰে ইচ্ছাকৃতভাৱে নাওৰ তক্তাখন লৈ ভাঙি পেলালে। মুছাই ক’লে, ‘তেওঁলোকে আমাক অকলশৰীয়াকৈ আনিছে, কিন্তু যাত্ৰীসকলক ডুবাই পেলাবলৈ কিয় ধ্বংস কৰিলে?’ খিদলিৰে ক’লে, ‘-মই কোৱা নাছিলোনে, ‘সঁচাকৈয়ে তুমি মোৰ ওপৰত কেতিয়াও ধৈৰ্য্য নলবা-’ মুছাই উত্তৰ দিলে: ‘-মোৰ পাহৰণিৰ বাবে মোক শাস্তি নিদিবা আৰু মোৰ কামত কোনো ধৰণৰ অসুবিধাৰ বোজা নিদিবা-’ -প্ৰশ্ন। আল কাহফ: ৭২-৭৩-। এই প্ৰথম ঘটনাটো মোচিয়ে পাহৰি যোৱাৰ বাবেই হৈছিল। তাৰ পাছত বন্ধু দুজনৰ লগত খেলি থকা সৰু ল’ৰা এটাক লগ পোৱালৈকে দুয়ো গুচি গ’ল। ইয়াৰ পিছতে খিদলিৰে শিশুটিৰ মূৰটো ধৰি তুলি লৈ জোকাৰি জোকাৰি হত্যা কৰে। গতিকে মুছাই সুধিলে: '-আপুনি কিয় এজন পৰিষ্কাৰ আত্মাক হত্যা কৰে, তেওঁ আন এজনক হত্যা কৰাৰ বাবে নহয়?-' -Qs. আল কাহফ: ৭৪-। খিদলিৰে উত্তৰ দিলে: '-মই তোমাক কোৱা নাছিলোনে, যে আচলতে তুমি মোৰ ওপৰত ধৈৰ্য্য ধৰিব নোৱাৰিবা?- ' -প্ৰশ্ন। আল কাহফ: ৭৫-। ইবনে উয়াইনাহে ক’লে, ‘এইটো এটা নিশ্চিতকৰণ। '-গতিকে দুয়োজনে খোজ কাঢ়ি গৈ থাকিল যেতিয়ালৈকে কোনো এখন দেশৰ মানুহৰ ওচৰ পালে, সেই দেশৰ মানুহে আমোদ দিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে, কিন্তু সেই দেশৰ মানুহে তেওঁলোকক আমোদ দিব নিবিচাৰিলে। তেতিয়া দুয়োজনে দেখিলে যে ঘৰৰ বেৰখন প্ৰায় ভাঙি গৈছে। গতিকে খিদলিৰে দেৱাল স্থাপন কৰিলে- ' -Qs. আল কাহফ: ৭৭-। ৰাছুলুল্লাই তেওঁৰ কাহিনী আগবঢ়াই লৈ গ’ল- ‘খিদলিৰে নিজৰ হাতেৰে কৰিছিল। তেতিয়া মুছাই ক’লে, ‘-ইচ্ছা কৰিলে নিশ্চয় তাৰ বাবে মজুৰি ল’ব। খিদলিৰে উত্তৰ দিলে, 'এইটো মোৰ আৰু তোমাৰ মাজত বিচ্ছেদৰ মুহূৰ্ত-' -Qs. আল কাহফ: ৭৭-৭৮-। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে কৈছে, আল্লাহে মুছাৰ ওপৰত ৰহমত ৰাখক। আমি সঁচাকৈয়ে আশা কৰোঁ যে মোচিয়ে ধৈৰ্য্য ধৰিব পাৰে যাতে আমি দুয়োৰে বিষয়ে বহু কাহিনী শুনিব পাৰো।'
হাদিছ
Imam Bukhari : 120
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْقِتَالُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَدَنَا يُقَاتِلُ غَضَبًا وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً فَرَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ قَالَ وَمَا رَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ قَائِمًا فَقَالَ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
আমাক কোৱা হৈছে [উছমানে] কৈছে, আমাক [জাৰিৰ]ক [মনছুৰ]ৰ পৰা [আবু ৱাইল]ৰ পৰা [আবু মুছা]ৰ পৰা কোৱা হৈছে, ‘এজন মানুহ হজৰত ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ ওচৰলৈ আহি সুধিলে, ‘হে আল্লাহৰ ৰাছুল, যুদ্ধ ফি ছাবিলিল্লাহ -আল্লাহৰ বাটত- কি বুলি কোৱা হয়? কাৰণ আমাৰ মাজৰ কোনোবাই খঙত আৰু কোনোবাই আবেগেৰে যুঁজ দিয়ে?' তাৰ পিছত তেওঁ সোধা ব্যক্তিজনৰ ফালে মূৰটো ওপৰলৈ তুলিলে, আৰু সোধা মানুহজন থিয় হৈ নাথাকিলে মূৰটো ওপৰলৈ তুলি নাথাকিল। তাৰ পিছত তেওঁ উত্তৰ দিলে, ‘যি কোনোৱে আল্লাহৰ বাণীক উচ্চ কৰিবলৈ যুঁজ দিয়ে, তেতিয়া তেওঁ আল্লাহ ‘আজ্জা ৱাজাল্লা’ৰ পথত যুদ্ধ কৰে।
