Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 101
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ
Ҳара иҳарҳәеит [Абдуллаҳ бин Иусуф] иҳәеит,, исарҳәеит [Аль Лаитс] иҳәеит, исарҳәеит [Саид] уи Абу Саид иԥа иоуп [Абу Сиураих] Амру бин Саид иеиҳәеит Меккаҟа гәыԥҩык анишьҭыз, 'О амир маиҳилла, а wasallam зны Мекка ахақәиҭтәраан иҟаиҵаз ажәабжьҳәараҿы иҳәеит. Слымҳақәа ҩбагьы ираҳаит, сгәы ианырит, сыблақәа ҩбагьы ирбеит, иара Аллаҳ дҳараикит, Аллаҳ дирыцқьеит, абас ҳәаны: «Иҵабыргыҵәҟьаны, Макка, Аллаҳ уи ирыцқьеит, аха ауааԥсыра – Маккатәи Мушрикинқәа – ирыцқьаӡеит. Ус анакәха, Аллаҳи нарцәытәи амши азхазҵо аӡәгьы уи аҿы ашьакаҭәара ҟалом, насгьы уи аҿы иҟоу аҵлақәа рыҵхрагьы ҟалом. Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам дызлаибашьыз аибашьра азы аӡәы ацхыраара даҳәар, усҟан иҳәа: «Иҵабыргыҵәҟьаны, Аллаҳ Таала иԥааимбар азин ииҭеит, шәара азин шәимҭеит». Ҳәарада, Аллаҳ Таала ҽынла знык азин сиҭеит, нас уаанӡа ишыцқьаз еиԥш иахьагьы уи ахь дхынҳәит. Убри аҟынтә иҟоу, иҟамгьы ирзеиҭарҳәааит». Убри аҟнытә Абу Шуреиџь иарҳәеит, Амру ииҳәазеи? Уи иҳәеит: «Сара шәара шәаасҭа издыруеит, Абу Сиуреиџь: «Агәнаҳақәа ҟазҵо, ашьа зкаҭәо, иӷьычуа ихьчаӡом».
Hadith
Imam Bukhari : 102
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَذُكِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ وَكَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ ذَلِكَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ مَرَّتَيْنِ
Ҳара иҳаиҳәеит [Абдуллаҳ бин Абдул Уаҳҳаб] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Ҳаммад] [Аиуба] иҟынтә [Муҳаммад] иҟынтә [Ибн Абу Бакраҳ] иҟынтә [Абу Бакраҳ] Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иҳәеит: «Ҳәарада, шәшьа, Муҳаммаа, шәҳаҭыр; Сгәанала, абри шәымза иаҵанакуа абри амзаҿы шәара шәзы ишҳараму еиԥш, шәаҳаҭыргьы шәара шәзы иҳарамуп ҳәа иҳәазшәа сгәы иабоит. Иҟоу ирзеиҭарҳәааит иҟамгьы». Муҳаммадгьы иҳәеит: «Ииашоуп, Аллаҳ Иԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иҳәеит, сара исымҳәаӡеи? — иҳәеит ҩынтә.
Hadith
Imam Bukhari : 103
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَلِجْ النَّارَ
Ҳара иҳарҳәеит [Али бин Аль Џьаад] иҳәеит, иҳарҳәеит [Сиуба] иҳәеит, сара исаҳаит [Мансур] иҳәеит, сара исаҳаит [Риб'и бин Џьираси] иҳәо, исаҳаит [Али] иҳәеит, 'Аԥааимбар саллаллаҳу алаиҳи васаллам иҿагыланы лии, џьаҳаным'.
Hadith
Imam Bukhari : 104
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِإِنِّي لَا أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُحَدِّثُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Иҳаиҳәахьоума [Абу Аль Уалид] иҳәеит, иҳаиҳәахьоума [Сиуба] [Џьами бин Сиаддад] иҟынтә [Амир бин Абдуллаҳ бин Аз Зубаир] иҟынтә [иаб] иҳәеит, 'Сара [Аз Зубаир] иасҳәеит, 'Сара ахаангьы смаҳацт уара акы уалацәажәо Аллаҳ Иԥааимбар иҟынтә егьырҭ ауаа рзы' Аз Зубеир аҭак ҟаиҵеит: «Сара ахаангьы сиԥырҵӡом, амц зҳәо, џьаҳаным аҿы итәарҭа ирхиааит» ҳәа шиҳәоз саҳаит.
Hadith
Imam Bukhari : 105
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ أَنَسٌإِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ҳара иҳаиҳәеит [Абу Маамар] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Абдул Уариц] иҟынтәи [Абдул Азиз] иҳәеит, [Анас] иҳәеит: «Иара аҳадисқәа рацәаны шәзеиҭаҳәара мап ацәикит, избан акәзар Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи сеаллаҳ иҳәеит: «Дызусҭазаалакгьы дырны амц зҳәо, иара иҿы дҟалааит».
Hadith
Imam Bukhari : 106
حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ҳара иҳарҳәеит [Макки бин Ибраҳим] иҳәеит, иҳарҳәеит [Иазид бин Абу Убеид] [Салама] иҟынтә иҳәеит: «Сара исаҳаит Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам ииҳәаз: «Сара сзы ахаан исымҳәац зҳәо, џьаҳаным аҿы итәарҭа ирхиааит».
Hadith
Imam Bukhari : 107
حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ҳара иҳаиҳәеит [Муса] иҳаиҳәеит [Абу Аванаҳ] [Абу Ҳушаин] иҟынтә [Абу Салиҳ] иҟынтә [Абу Ҳуреира] иҟынтә иҳәеит: «Сара исаҳаит Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам ииҳәоз: «Сыхьӡҵас акәымкәа, сыхьӡала ахьӡқәа шәҭала. Избан акәзар, ԥхыӡла сызбаз ииашаҵәҟьаны сибеит, избан акәзар, Аҩсҭаа сцәеижь диеиԥшхар залшом. Сара амц зҳәо, џьаҳаным аҿы итәарҭа ирхиааит».
Hadith
Imam Bukhari : 108
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍهَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لَا إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ
Иҳаиҳәеит [Муҳаммад бин Салам] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Уаки] [Суфиан] иҟынтә [Мутҳариф] иҟынтә [Аш Шаиб] иҟынтә [Абу Џьуҳаифа] иҳәеит: «Сара [Али бин Абу Талиб] сиазҵааит, ашәҟәы шәымоума? Уи иҳәеит: «Мап, Аллаҳ Ишәҟәы, мамзаргьы аԥсылман ииҭоу аилкаара, мамзаргьы абри абӷьыц аҿы иану рыда». Сара исҳәеит, 'Ианузеи абри абӷьыц аҿы?' Иара аҭак ҟаиҵеит: «Аҿыхра, атҟәацәа рхы иақәиҭышәтә, насгьы ԥсылманк дымшьын, акафир ихьчаразы».
Hadith
Imam Bukhari : 109
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ خُزَاعَةَ قَتَلُوا رَجُلًا مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ أَوْ الْفِيلَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كَذَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ وَاجْعَلُوهُ عَلَى الشَّكِّ الْفِيلَ أَوْ الْقَتْلَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنِينَ أَلَا وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ بَعْدِي أَلَا وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ أَلَا وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لَا يُخْتَلَى شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ اكْتُبُوا لِأَبِي فُلَانٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ إِلَّا الْإِذْخِرَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ فَقِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ
Ҳара иҳарҳәеит [Абу Нуаим Аль Фадл бин Дукаин] иҳәеит, иҳарҳәеит [Сиаибан] [Иаҳиа] иҟынтә [Абу Салама] иҟынтә [Абу Ҳуреира], Хазаа абшьҭра Бану Лаитс ахьтә уаҩык дыршьит Лакка рыхақәиҭтәра амш аҽны. Ари ахҭыс нас Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам изеиҭарҳәеит, нас имашьына дақәтәаны ажәабжь ҟаиҵеит: «Ииашаҵәҟьаны, Аллаҳ Мекка ауаҩшьра, мамзаргьы асланқәа рыҟнытә ахақәиҭра аиҭеит». Абу Убеидуллаҳ иҳәеит: «Абу Нуаим ишиҳәаз ала, урҭ «ауаҩшьреи» «аслан» рыбжьара агәыҩбара рызцәырҵит. Убри аамҭазы егьи, Слан иҳәеит. Убасҟан Аллаҳ аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллами азхаҵаҩцәеи урҭ рыла аиааира игеит. Уи иҳәеит: «Ижәдыруазааит, Меккатәи адгьыл сара саԥхьагьы, сара сышьҭахьгьы аӡәгьы изы ҳалалны ишыҟамыз, ижәдыруазааит, ҽнак зны ҳзы ҳалалны ишыҟаз. Ижәдыруазааит, абри аамҭазы уи харамхеит; ашәаԥыџьаԥ ԥҟатәӡам, аҵлақәа ԥҟатәӡам, иԥшааз амаҭәахәқәа рылаҳәаны, зтәу дыԥшаамкәа имгароуп. Убри аҟнытә дызшьуа, ҩ-бзиарак рҟынтә акы иоуеит; аҿыхразы аҳәара, мамзаргьы агәаҟра иақәшәаз иҭаацәа рҟынтә ашьауӷа аҳәара» . Убасҟан Емен инхоз аӡәы дааны иҳәеит: «Уа Аллаҳ Иԥааимбар, исзыҩы?» Анаҩс иҳәеит: Абу абри аҩыза изышәҩы. Убасҟан Қьуреишьк иҳәеит: «Иџьыр ҵла ада, Уа Аллаҳ Иԥааимбар, избан акәзар ҳара уи аҵла ҳаҩнқәеи ҳҳаҭгәынқәеи рҿы ҳхы иаҳархәоит». Убри аҟнытә Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иҳәеит: «Иџьыр ҵла ада, Иџьыр ҵла ада». Анаҩс Абу Абдуллаҳ иеиҳәеит: «Изыҩыззеи?» Иара аҭак ҟаиҵеит, 'Уи ажәабжьҳәара'.
Hadith
Imam Bukhari : 110
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مُنَبِّهٍ عَنْ أَخِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْهُ مِنِّي إِلَّا مَا كَانَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَلَا أَكْتُبُتَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Иҳаиҳәеит [Али бин Абдуллаҳ] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Суфиан] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Амру] иҳәеит, исеиҳәеит [Ваҳҳаб бин Мунаббиҳ] [иашьа] иҟынтә иҳәеит, сара исаҳаит [Абу Ҳуреира] иҳәоит, 'Аԥааимбар иҩызцәа рҟынтә еиҳау аӡәгьы дыҟам Абдуллаҳ бин Амру. Избан акәзар иара иҩуеит, сара исылшом'. [Ма'мар]гьы [Ҳаммам] иҟынтә [Абу Ҳуреира] иҟынтә еиҭеиҳәеит.
Hadith
Imam Bukhari : 111
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعُهُ قَالَ ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا فَاخْتَلَفُوا وَكَثُرَ اللَّغَطُ قَالَ قُومُوا عَنِّي وَلَا يَنْبَغِي عِنْدِي التَّنَازُعُفَخَرَجَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كِتَابِهِ
Ҳара иҳарҳәеит [Иаҳиа бин Сулеиман] иҳәеит, сара исаҳәеит [Ибн Уаҳҳаб] иҳәеит, сара исаҳәеит [Иунус] [Ибн Шиҳаб] иҟынтә [Убеидуллаҳ бин Абдуллаҳ] иҟынтә [Ибн Аббас] иҟынтә иҳәеит: Асаламшәҟәы, насгьы акы шәзызҩуеит, сышьҭахь шәымҟьарц азы’. Умар иҳәеит: «Ииашаҵәҟьаны, Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам ичымазара еиҳа-еиҳа ицәгьахоит, ҳара ҳганахь ала Аллаҳ ишәҟәы ыҟоуп, уи ҳара иҳазхоит. Убасҟан ауаа еимаркит, еилаҩынтра ҟалеит, убри аҟнытә аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иҳәеит: «Сара сҟынтәи уца, сҿаԥхьа аимак-аиҿак ҟалом». Убри аҟнытә Ибн Аббас даадәылҵын, иҳәеит: «Ари рыцҳара дууп, ииашаҵәҟьаны, Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам, Аҟәырҟани рҿаԥхьа џьара рыцҳарак ҟамлароуп».
Hadith
Imam Bukhari : 112
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَمْرٍو وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتَنِ وَمَاذَا فُتِحَ مِنْ الْخَزَائِنِ أَيْقِظُوا صَوَاحِبَاتِ الْحُجَرِ فَرُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الْآخِرَةِ
Ҳара иҳаиҳәеит [Шадақа] иҳаиҳәеит [Ибн Уиаина] [Ма'мар] иҟынтә [Аз Зуҳри] иҟынтә [Хинд] иҟынтә [Умму Салама] иҟынтәи [Амру] иҟынтәи. Насгьы [Иаҳиа бин Саид] иҟынтә [Аз Зуҳри] иҟынтә [Хинд] иҟынтә [Умму Салама] иҳәеит: «Уахык Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам дҿыхеит, насгьы иҳәеит: «Субҳааналлаҳ - Аллаҳ дҳаракуп -, иарбан цәгьаҳәароу абри ауха иааз? Иаартыззеи аҩ-хазынак рҟынтәи -Рамавии Персиеи-? Шәҿыха, шәара аҭӡамцқәа рышьҭахь иҟоу ауаа, избан акәзар шаҟаҩы ауаа Аллаҳ иныҳәақәа рыла инхозеи, аха нарцәы ихтынхоит -бзиарак рмоуӡакәа-'.
Hadith
Imam Bukhari : 113
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ
Уи ҳара иҳаиҳәеит [Саид бин Уфаир] иҳәеит, исзеиҭеиҳәеит [Ал Лаитс] иҳәеит, исзеиҭеиҳәеит [Абдурраҳман бин Халид бин Мусафир] [Ибн Шиҳаб] иҟынтә [Салим] иҟынтәи [Абу Бакр бин Сулеиман бин Абу Ҳацмаҳ] иҟынтәи [Умарлаҳҳалаҳ Саиҳалал иҳәеит, иԥсы анҵәамҭазы ҳара ҳацны Иша аныҳәара ҟаиҵеит. Аԥсшәа аниҳәа ашьҭахь дҩагылан ус иҳәеит: „Уаҵх азыӡырҩра ҟаумҵаӡеи? Ииашаҵәҟьаны, шәышықәса рышьҭахь адгьыл аҿы аӡәгьы даанхом».
Hadith
Imam Bukhari : 114
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ ثُمَّ قَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ
Иҳаиҳәеит [Адам] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Сиуба] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Аль Ҳакам] иҳәеит, сара исаҳаит [Саид бин Джубеир] [Ибн Аббас] иҟынтәи, 'Сара санду лыҩны уахынла сыҟан -Маимуна бинт Аль Ҳарис-, Аԥааимбар саллаллаҳиалаҳу иԥҳәыс лакәын. Уи аамҭазы Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам дицын, избан акәзар иара иаамҭа ааит. Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иаша намаз ҟаиҵеит, нас аҩныҟа дцаны ԥшь-ракааҭк ныҳәа ҟаиҵеит, нас дыцәеит, ҩаԥхьа дҿыхеит намаз ҟаиҵарц». Ибн Аббас иҳәеит: «Уи ашьҭахь ахәыҷы иеиԥш дыцәеит - ԥыҭрак дҿыхеит - ма убас еиԥш иҟоу акы - нас дҩагылеит дныҳәарц. Нас сҩагылан иармарахь сгылеит, иара нас иарӷьарахь сықәиргылеит. Уи ашьҭахь хә-ракааҭк ныҳәа ҟаиҵеит, ҩба ракаҭк ныҳәаны, ихәырхәырра саҳаанӡа дыцәеит, нас ашьыжьтәи анамаз ҟаиҵарц ддәылҵит».
Hadith
Imam Bukhari : 115
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَوْلَا آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُ حَدِيثًا ثُمَّ يَتْلُو{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنْ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى إِلَى قَوْلِهِ الرَّحِيمُ }إِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ وَإِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الْعَمَلُ فِي أَمْوَالِهِمْ وَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِبَعِ بَطْنِهِ وَيَحْضُرُ مَا لَا يَحْضُرُونَ وَيَحْفَظُ مَا لَا يَحْفَظُونَ
Ҳара иҳаҳәоит [Абдул Азиз бин Абдуллаҳ] иҳәеит, сара исаҳәеит [Малик] иҟынтә [Ибн Шиҳаб] иҟынтә [Ал Араџь] иҟынтә [Абу Ҳуреира] иҳәеит, 'Ииашаҵәҟьаны ауаа ирҳәоит, 'Абу Ҳуреира зегь реиҳа -ҳадис еиҭазгаз иоуп, Аллаҳ ишәҟәы, сара уи еиҭасҳәомызт». Нас ажәеинраала даԥхьеит: '-Ииашаҵәҟьаны, еилыркаарақәеи амҩақәҵареи рыла иаҳзылбааҳгаз зҵәахуа-' ......ажәеинраала анҵәамҭанӡа.. '-Аллаҳ дрыцҳашьаҩуп-' -С. Аль Бақара: 159-160-. Иҵабыргыҵәҟьаны, амҳаџьырқәа рыҟнытә ҳашьцәа, урҭ аџьармыкьақәа рҿы ахәаахәҭра иаҿуп, Ансарқәа рыҟнытә ҳашьцәа, рмал анапхгара аҭараҿы русура иаҿуп. Абу Ҳуреира амла данакуаз еснагь Расулуллаҳ дицын, ауаа аныҟамыз еснагь дыҟан, ауаа гәынкыланы ианрылымшогьы гәынкылара илшон.
Hadith
Imam Bukhari : 116
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُ مِنْكَ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنْسَاهُ قَالَ ابْسُطْ رِدَاءَكَ فَبَسَطْتُهُ قَالَ فَغَرَفَ بِيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ضُمَّهُ فَضَمَمْتُهُ فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا بَعْدَهُحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ بِهَذَا أَوْ قَالَ غَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ
Ҳара иҳаиҳәеит [Аҳмад бин Абу Бакр Абу Мусаб] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Муҳаммад бин Ибраҳим бин Динар] [Абу Џьыб] иҟынтә [Саид Аль Мақбури] иҟынтә [Абу Ҳуреира] иҳәеит: «Сара исҳәеит: «Уа Аллаҳ Иԥааимбар, уара уҟынтә ирацәаны саҳаит. Анаҩс иҳәеит: „Ушал еиҵых“. Убри аҟнытә сара уи еиҵысхит, иара нас - инапала акы аанкыланы, нас иҳәеит: 'Ига'. Сара исгеит, убри нахыс уаҳа схашҭӡом'. Иҳаиҳәеит [Ибраҳим бин Ал Мундзир] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Ибн Абу Фудаик] абас еиԥш иҟоу редакторк дицны, мамзаргьы иҳәеит, 'Инапы иҭаҭәеит'.
Hadith
Imam Bukhari : 117
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا الْبُلْعُومُ
Ҳара иҳарҳәеит [Исмаил] иҳәеит, [сашьа] [Ибн Абу Џьыб] иҟынтә [Саид Аль Мақбури] иҟынтә [Абу Ҳуреира] иҟынтә иҳәеит: «Сара Аллаҳ Иԥааимбар иҟынтәи адырра -ҳадис- ҩ-контеинерк рҿы исыҵәахуеит. Акы срылаҵаны инасыгӡеит, аҩбатәи, инасыгӡар, абри агәаҵәа ԥҵәон'.
Hadith
Imam Bukhari : 118
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ جَرِيرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصِتْ النَّاسَ فَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
Ҳара иҳаиҳәеит [Ҳаџьаџь] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Сиуба] иҳәеит, [Али бин Мудрик] [Абу Зураҳ бин Амру] иҟынтә [Џьарир] иҟынтә исеиҳәеит, Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иҳәеит, Ҳаиџьеда дуиџьетур имҭарц аниҳәа. Шәеибашьырц азы шәкафирцәаны шәҟаларц».
Hadith
Imam Bukhari : 119
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Иҳаиҳәеит [Абдуллаҳ бин Муҳаммад] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Суфиан] иҳаиҳәеит [Амру] иҳәеит, исеиҳәеит [Саид бин Џьубаир] иҳәеит, сара [Ибн Аббас] исҳәеит, 'Ииашаҵәҟьаны Науф Ал Бакали игәы иаанагоит Муса Мусаил Муса иакәмызт, аха Мусаил анотер'. Ибн Аббас ус иҳәеит: «Аллаҳ иаӷа амц иҳәоит, ииашаҵәҟьаны [Убеи бин Кааб] Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иҟынтә иаҳзеиҭеиҳәеит: «Аллаҳ иԥааимбар Муса Бани Исраил рҿаԥхьа дгылан, ажәабжь ҟаҵо, нас диазҵааит: «Дызусҭада зегь реиҳа иҟәышу?» Муса аҭак ҟаиҵеит: «Сара соуп». Убри аҟнытә Аллаҳ Таала диқәыӡбеит, избан акәзар уи иазкны адырра имҭеит. Убасҟан Аллаҳ Таала изааиртит: «Смаҵзуҩцәа рыбжьара амшынқәа ҩба ахьеилало аҭыԥ аҿы инхо амаҵуҩы дыҟоуп, уара уаасҭа иҟәышу». Нас Муса иҳәеит: «Уа Рабб, сышԥаиԥыло?» Убри аҟнытә иарҳәеит: «Аԥсыӡ кәалаԥла иаага, аԥсыӡ уцәыӡыр, уи ауп амҩақәҵага». Нас Муса имаҵуҩы Иусиа бин Нун дицны амҩа дықәлеит, ҩыџьагьы аԥсыӡқәа кәалаԥла иргон, ахра ду аҿы инеиаанӡа. Нас аҩыџьагьы рыхқәа ахаҳә инықәҵаны ицәеит. Усҟан аԥсыӡ акәалаԥ иалҵит -нас аԥсыӡ ҭыԥаны амшын ахь амҩа ааннакылеит-' -Qs. Аль Каҳф: 61-. Ари ахҭыс Моисеи иҵаҩцәеи иареи џьаршьеит, убри аҟынтә урҭ ҩыџьагьы уахи-ҽни рымҩа иацырҵеит. Ҽнак шьыжьык Муса имаҵуҩы иеиҳәеит, '-Ҳфатә аага, ҳныҟәара ҳааԥсаны ҳаҟоуп-' -С. Аль Каҳф: 62-. Моисеи дҵас ишиҭаз еиԥш дахьцашаз даннеи ашьҭахь акәымзар, дааԥсаны ихы ибомызт. Убри аҟнытә иҵаҩы иеиҳәеит: «Иудыруама, ԥаса ахра аҿы ҽыҵәахырҭа ҳанаԥшааз? Аиашазы, аԥсыӡ аӡбахә шәасҳәарц схашҭит. Аҩсҭаа ида аӡәгьы сихашҭуам-' -Qs. Аль Каҳф: 63-. Муса ус иҳәеит: '-Убри ауп ҳара ҳаззыԥшу аҭыԥ. Анаҩс урҭ ҩыџьагьы еиҭах рышьҭақәа ирықәныҟәеит- ' -Qs. Аль Каҳф: 64-. Аҩыџьагьы ахаҳә аҿы ианнеи, амаҭәа ҭбаақәа зшәыз хаҵак дырԥылеит. Мыса аԥсшәа иеиҳәеит. Хыдлыр ус иҳәеит, уара уҭыԥ аҿы аԥсшәа шԥауҳәо? Моисеи аҭак ҟаиҵеит: «Сара Моисеи соуп». Хидлиргьы дҵааит: «Муса Бани Исраил?» Муса аҭак ҟаиҵеит: «Иаҳҳәап». Муса ус иҳәеит: «Сара сушьҭанеир сылшома, иудырҵаз адыррақәа рҟынтә ииашоу адырра сурҵарц азы?» Аль Каҳф: 66-67-. Хидлир иациҵеит: «Уа Муса, сара исымоуп Аллаҳ идырра аҟынтәи шәара ишәзымдыруа, шәаргьы исымоуп саргьы иззымдыруа». Муса ус иҳәеит: '-Анцәа игәаԥхарала, ачҳара злоу ауаҩы сиԥшаауеит, насгьы сара џьара уск аҿы сшәыҿагылаӡом-' -С. Аль Каҳф: 69-. Убас рҩыџьагьы амшын аԥшаҳәаҿы ицон, рҩыџьагьы ӷба рымамкәа, нас ӷбак ииасит. Аӷба иақәтәаз ауаа рҩыџьагьы ргартә еицәажәеит. Хыдлыр дызусҭаз еилкааны иахьыҟаз азы, рҩыџьагьы ԥарак рымҭакәа иргеит. Анаҩс аӷба аганахь ала аҵыс хәыҷы ааит, акы-ҩбак рыла амшын аӡы иаҿаԥҽуа. Хидлир ус иҳәеит: «Уа Муса, сара сдырреи уара удырреи Аллаҳ идырра иаҿырԥшны, амшын аӡы иҭоу аҵыс абжьы еиԥшуп». Убасҟан Хыдлыр идырны аӷба аӷәы аашьҭыхны иԥиҵәеит. Мыса, баша ҳзааргеит, аха апассаџьырцәа ӡааҟәрыларц азы изырбгазеи? Хидлир ус иҳәеит: «Сара исымҳәаӡеи, ииашаҵәҟьаны, ахаангьы сузычҳауам ҳәа», Муса аҭак ҟаиҵеит: «Схашҭра азы сумырхәын, еидаракгьы сықәумҵан. ани сара сусқәа рҿы иуадаҩу акы сымоуп- ' -Qs. Аль Каҳф: 72-73-. Ари раԥхьатәи ахҭыс зыхҟьаз Моисеи ихашҭыз ауп. Нас аҩыџьагьы цеит, ҩыџьа иҩызцәа дрыцхәмаруаз ахәыҷы хәыҷык дырԥылаанӡа. Хыдлыр нас ахәыҷы ихы аанкыланы ишьҭыхны дишьит. Убри аҟнытә Муса дҵааит: '-Зыԥсы цқьоу дызушьуазеи, даҽаӡәы дишьит ҳәа акәымкәа?-' -С. Аль Каҳф: 74-. Хидлир аҭак ҟаиҵеит: '-Сара ишәасымҳәаӡеи, ииашаҵәҟьаны шәара шәысзычҳауам ҳәа?- ' -С. Аль Каҳф: 75-. Ибн Уиаина иҳәеит, ари шьақәзырӷәӷәо акоуп. '-Убас ҩыџьа ныҟәаны ицон, тәылак аҿы инхоз ауаа рҿы ианнеи, уи атәылаҿы инхоз ауаа рыԥсы ршьарц иаҳәеит, аха уи атәылаҿы инхоз ауаа рыԥсы ршьарц рҭахымызт. Нас аҩыџьагьы ирбеит аҩны аҭӡамц еилаҳарц егьрыгымкәа ишыҟаз. Убас Хидлир аҭӡамц иргылеит- ' -Qs. Аль Каҳф: 77-. Расулуллаҳ иажәабжь иациҵеит: «Хидлир инапала иҟаиҵеит. Нас Муса ус иҳәеит: «Уҭахызар, хымԥада, уи азы аџьаԥса угоит. Хидлир аҭак ҟаиҵеит: «Ари шәареи сареи ҳаиҟәыҭхара аамҭоуп» -С. Аль Каҳф: 77-78-. Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иҳәеит: «Аллаҳ Муса дрыцҳаишьааит. Ҳара ҳгәыӷуеит Моисеи ачҳара ааирԥшыр шилшо, урҭ ҩыџьа ирызку ажәабжьқәа рацәаны ҳаҳарц азы».
Hadith
Imam Bukhari : 120
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْقِتَالُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَدَنَا يُقَاتِلُ غَضَبًا وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً فَرَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ قَالَ وَمَا رَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ قَائِمًا فَقَالَ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Ҳара иҳаиҳәеит [Осман] иҳәеит, иҳаиҳәеит [Џьарир] [Мансур] иҟынтә [Абу Уаил] иҟынтә [Абу Муса] иҳәеит: «Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иахь уаҩык дааны дҵааит: «Уа Аллаҳ Иԥааимбар, аибашьра ҳәа изышьҭоузеи? Избанзар ҳара ҳҟынтә шьоукы гәыԥжәарала, шьоукы гәацԥыҳәарала еибашьуеит?» Нас ихы ҩышьҭихит иазҵаауаз иахь, ихы шьҭихуамызт, иазҵаауаз дгыламзар. Уи ашьҭахь аҭак ҟаиҵеит: «Дызусҭазаалак Аллаҳ иажәа ашьҭыхразы еибашьуа, Аллаҳ имҩала деибашьуеит.
