Imam Bukhari : 81
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِمِنًى لِلنَّاسِ يَسْأَلُونَهُ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَمْ أَشْعُرْ فَحَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَذْبَحَ فَقَالَ اذْبَحْ وَلَا حَرَجَ فَجَاءَ آخَرُ فَقَالَ لَمْ أَشْعُرْ فَنَحَرْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ قَالَ ارْمِ وَلَا حَرَجَ فَمَا سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ قُدِّمَ وَلَا أُخِّرَ إِلَّا قَالَ افْعَلْ وَلَا حَرَجَ
A kaa a vese ér [Isma’il] kaa ér, “A kaa a mo [Malik] hen [Ibn Shihab] hen [Isa bin Talhah bin Ubaidillah] hen [Abdullah bin Amru bin Al ‘Ash]; ka Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange tile ken Mina sha iyange i hajj wada’ nan ior ian i pinen un mbampin. Tsô orgen va kaa ér: ‘M fa ga, i gema i hingir er shighe u m cir ityough la m lu wuan ior ga’. Nahan Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Wua, kwagh ngu ga' Tsô orgen va kaa er: 'M fa ga, ikyav tese er shighe u m na nagh la m kera haa -jumrah- la ga'. Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'haa un kera man kwagh a er ga'. Shi yange i pine Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kwagh u kwagh ugen cii man shighe u a er kwagh la ga, saa una na mlumun ér: ‘Er kwagh la nahan kwagh a er ga’.
Imam Bukhari : 82
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ فِي حَجَّتِهِ فَقَالَ ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ فَأَوْمَأَ بِيَدِهِ قَالَ وَلَا حَرَجَ قَالَ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَذْبَحَ فَأَوْمَأَ بِيَدِهِ وَلَا حَرَجَ
A kaa a vese ér [Musa bin Isma’il] kaa ér, A kaa a vese ér [Wuhaib] kaa ér, a kaa a vese [Ayyub] hen [‘Ikrimah] hen [Ibn ‘Abbas]; er Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam yange orgen pine un kwagh u Hajj u lu eren la yô, or la pine er: 'M wua inyam cii ve m mase haan juror ye'. A er ikyav sha uwegh nagh, inja na yô ér ‘kwagh ngu ga’. Shi m cir ityough cii ve m mase wuan ye’. A er ikyav sha uwegh nagh ér ‘kwagh ngu ga’.
Imam Bukhari : 83
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ سَالِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُقْبَضُ الْعِلْمُ وَيَظْهَرُ الْجَهْلُ وَالْفِتَنُ وَيَكْثُرُ الْهَرْجُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْهَرْجُ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ فَحَرَّفَهَا كَأَنَّه يُرِيدُ الْقَتْلَ
Ka a kaa a vese ér [Al Makki bin Ibrahim] kaa ér, a kaa a vese ér [Hanzhalah bin Abu Sufyan] u ken [Salim] la kaa ér; M ungwa [Abu Hurairah] hen Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam, a kaa er: 'Mfe una za hemen man m-ban u fan kwagh una samber man m-ban u eren kwagh sha inja ga una samber man ayôôso kpishi aa mough'. I pine un ér: ‘Ortom u Aôndo, ka nyi i lu inja i mzeyol?’ Nahan Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Ka nahan'. Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange er ikyav sha uwegh nagh, maa a kende uwegh sha. Er kwagh u yange soo u ôron la lu u wuan or nahan.
Imam Bukhari : 84
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ فَاطِمَةَ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْأَتَيْتُ عَائِشَةَ وَهِيَ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ فَأَشَارَتْ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ قُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَيْ نَعَمْ فَقُمْتُ حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ فَجَعَلْتُ أَصُبُّ عَلَى رَأْسِي الْمَاءَ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ شَيْءٍ لَمْ أَكُنْ أُرِيتُهُ إِلَّا رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي حَتَّى الْجَنَّةُ وَالنَّارُ فَأُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي قُبُورِكُمْ مِثْلَ أَوْ قَرِيبَ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ يُقَالُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي بِأَيِّهِمَا قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ هُوَ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَاتَّبَعْنَا هُوَ مُحَمَّدٌ ثَلَاثًا فَيُقَالُ نَمْ صَالِحًا قَدْ عَلِمْنَا إِنْ كُنْتَ لَمُوقِنًا بِهِ وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ
A kaa a vese er [Musa bin Isma’il] kaa er, A kaa a vese [Wuhaib] kaa er, A kaa a vese er [Hsyam] hen [Fatimah] hen [Asma’] kaa er: M zua a Aisyah shighe u lu eren msen la. Kwagh ne been yô, m pine un mer: ‘Ka nyi ior ve lu eren?’ Aisyah yange er ikyav sha kwavaôndo. Yange va mase kaven ér ior lu eren msen shighe u iyange i lu cir yô. Nahan Aisha kaa er: ‘Icivir i lu sha Allah’. M hide m pine mer: ‘Ka ikyav i môm tseegh kpa?’ Tsô a er ikyav sha ityou, inja na yô, a cir ityough sha u tesen ér un lumun. Nahan m kpa m nyôr iyol ken msen la kpa mlu u ken ishima u vihin mo iyol, nahan m haa mngerem sha ityou. Ken kwaghôron na la, Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam wuese Allah shi tsegha Un, maa kaa ér: ‘Kwagh môm ngu u i tesem ga yô, saa me nenge a mi hii hen ape m lu la zan zan sha man igyamusu, nahan i pase mo ér: ér ne lu ken mlu u eren kwagh sha inja ga ken uwar wen er - shin al ga nahan. Asma kaa ér’ kua kwagh u i yer ér Al Masihud Dajjal la kpaa. ‘a pine orgen -ken uwagh na-; ‘Ka nyi u fe sha kwagh u or ne?’ Kpa mbananjighjigh shin ior mba ve lu a vangertiôr yô, -Asma’ fa kwagh u a lu ôron ken akaa ahar ne ga - una na mlumun ér: ‘Ka Muhammad, Ortyom u Allah u a va hen a vese a va a mbampase man kwaghwan la. Nahan se ngohol shi se dondo kpaa. Ka Muhammed,’ a kaa nahan kwa tar. Nahan i kaa a or la ér: ‘Yav ken bem, mimi je se vande fan ser u ngu or u nan jighjigh’. Kpa ior mba Munafiq shin ior mba ve lu a akperan yô, -Asma’ fa kwagh u a lu ôron ken mba uhar mban ga-, una na mlumun; 'M fa or u nan lu ga, m ungwa uumache lu ôron kwagh nahan m kaa'.
Imam Bukhari : 85
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَكُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى قَالُوا إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَلَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرٍ حَرَامٍ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نُخْبِرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَحْدَهُ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَتُعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ رُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ قَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوهُ مَنْ وَرَاءَكُمْ
A kaa a vese ér [Muhammad bin Bashyar] kaa ér, a kaa a vese ér [Ghundar] kaa ér, a kaa a vese ér [Syu’bah] u [Abu Jamrah] kaa ér, ngise m lu or u geman kwagh hen atô u [Ibn ‘Abbas] man ior, a kaa ér; ér nongo u mbatomov mba ken Abdul Qais yange ve va u va kohol Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam nahan Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Ka or u nan tindi or ne shin ka ior mba nyi?' Or u i tindi un la gema kaa er: ‘Rabi’ah’. Tsô Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Ngohol nen ior shin mbatomov mba gomoti sha ishima ve man sha ishimavihin shio'. Mbatomov mbara kaa er: ‘Ortom u Aôndo, se due zende u icaa, kpa hen atô u geri wase man u wou yô, geri u mbaahendanev mba Mudlor ngu, nahan se mba a tahav mbu van hen a we ga saa ken icighan uwer. Tese se tindi môm u a lu wang yô, u se er tom a mi shi se tese ior mba hen geri wase la nahan se nyôr sha’. Tsô ve pine Profeti sha kwagh u msôrom ma man. Nahan Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam wa ve kwagh sha akaa anyiin shi venda akaa anyiin, a kaa a ve er ve na jighjigh a Allah u a lu tswen la, a kaa er: 'Ne fa kwagh u a lu u nan jighjigh a Allah u a lu tswen la kpa?' Ve gema ve kaa er: ‘Allah man Ortyom Na hemba fan’. Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam pase er: 'Er nen shiada er aôndo ugen ngu u i doo u a civir un ga saa di Allah man Muhammad ka ortyom u Allah, er nen mbamsen, na zakat, hôr kwaghyan ken uwer u Ramadan man ne na môm ken atô u ataan a akaa a i ngohol ken utya la'. Shi Profeti yange venda akaa anyiin, ka u man mngerem ma al hantam man ad Dubbaa` man al Muzaffaat je la. Syu’bah pase ér; ashighe agen yange a ter kwagh u naqir shi ashighe agen a ter kwagh u muqoyyir -ka naqir ga-. Tsô Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'nenge nen sha hanma kwagh cii shi ôr nen ior mba hen geri wen'.
Imam Bukhari : 86
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ الْحَارِثِأَنَّهُ تَزَوَّجَ ابْنَةً لِأَبِي إِهَابِ بْنِ عَزِيزٍ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ أَرْضَعْتُ عُقْبَةَ وَالَّتِي تَزَوَّجَ فَقَالَ لَهَا عُقْبَةُ مَا أَعْلَمُ أَنَّكِ أَرْضَعْتِنِي وَلَا أَخْبَرْتِنِي فَرَكِبَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ وَقَدْ قِيلَ فَفَارَقَهَا عُقْبَةُ وَنَكَحَتْ زَوْجًا غَيْرَهُ
Ka a kaa a vese ér [Muhammad bin Muqotil Abu Al Hasan] kaa ér, a kaa a vese ér [Abdullah] kaa ér, a kaa a vese ér [Umar bin Sa’id bin Abu Husain] kaa ér, a kaa a mo [Abdullah bin Abu Awalkah] hen [‘Uqbah bin Al Harith]; ér yange vôso kwase ugen, wan u Ibn Ihab bin Aziz. Tsô kwase ugen va kaa ér: ‘Yange m na ‘Uqbah man kwase u yange vôso la’ mkurem. Nahan ‘Uqbah kaa a kwase la er: ‘M fa er u nam mkurem ga nahan u ôrom ga’. Nahan Uqbah tôô mato na za kohol Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ken Medina, za pase un zayol na. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Ka nyi se shi se er, shin er a vande ôron nahan kpaa’. Nahan ‘Uqbah pav ivaa a na, vôso kwase ugen.
Imam Bukhari : 87
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ قَالَكُنْتُ أَنَا وَجَارٌ لِي مِنْ الْأَنْصَارِ فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ وَهِيَ مِنْ عَوَالِي الْمَدِينَةِ وَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَإِذَا نَزَلْتُ جِئْتُهُ بِخَبَرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ مِنْ الْوَحْيِ وَغَيْرِهِ وَإِذَا نَزَلَ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ فَنَزَلَ صَاحِبِي الْأَنْصَارِيُّ يَوْمَ نَوْبَتِهِ فَضَرَبَ بَابِي ضَرْبًا شَدِيدًا فَقَالَ أَثَمَّ هُوَ فَفَزِعْتُ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ قَدْ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَإِذَا هِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ طَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَا أَدْرِي ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ وَأَنَا قَائِمٌ أَطَلَّقْتَ نِسَاءَكَ قَالَ لَا فَقُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ
A kaa a vese ér [Abu Al Yaman] kaa a vese ér [Syu’aib] due hen [Az Zuhri]. Sha kwagh u gbenda ugen la yô; Abu Abdullah kaa er; man kaa er [Ibn Wahb]; ôr se [Yunus] hen [Ibn Shihab] hen [Ubaidullah bin Abdullah bin Abu Tsaur] hen [Umar] ér: Mo vea orwanndor a mo u ken tar u Anshar la se lu hen geri u Banu zan zan Umayyah bin Zaid, lu môm ken mba ve lu ken tar u Medina la. Or u nan lu eren tom u pasen kwagh la, iyange igen m zua a na shallallahu ‘alaihi wasallam, iyange igen yô, or u yange nan zua a na la, shighe wam va kuma yô, m pine kwagh u mpase u yange sen sha iyange la man akaa agen kpaa. Shi shighe u orwanndor a mo kpa ka una va yô, nan kpa nan er nahan. Shighe u orwanndor a mo la va kom yô, a va hen a mo, a gbidyem sha hunda genger genger, a kaa ér: ‘Ngu kpa?’ Nahan cier mo iyol, m due m za kohol un. A kaa ér: ‘Zayol u vesen va!’. Umar kaa ér: ‘M za nenge a Hafshah, nahan m nenge mer ngu vaan, m pine un mer: ‘Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange pav ivaa a we kpa?’ Hafshah gema kaa ér: ‘M fa ga’. Nahan m zua a Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, shighe u m til la m pine un mer: ‘Ne mba paven kasev enev kpa?’ Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Ei'. Nahan m kaa mer: ‘Allah ngu Vesen’.
Imam Bukhari : 88
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا أَكَادُ أُدْرِكُ الصَّلَاةَ مِمَّا يُطَوِّلُ بِنَا فُلَانٌ فَمَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَوْعِظَةٍ أَشَدَّ غَضَبًا مِنْ يَوْمِئِذٍ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ مُنَفِّرُونَ فَمَنْ صَلَّى بِالنَّاسِ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمْ الْمَرِيضَ وَالضَّعِيفَ وَذَا الْحَاجَةِ
Er [Muhammad bin Kathir] ôr se kwagh u [Sufyan] u hen [Ibn Abu Khalid] u hen [Qais bin Abu Hazim] hen [Abu Al Mas’ud Al Ansari] la yô, ijende na pine ér: ‘Ortom u Aôndo, m ngu a tahav mbu wan ishima a msen u orgen nan lu ôron ica i gbe ga’. Nahan m ngu a vande nengen a Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam a ta icin sha ishimavihin hemba er yange ta sha iyange la nahan ga, a kaa er: ‘Ne ior, ne na ior ve yevese. Nahan hanma or u nan er msen u hemen ior yô, nan wanger nan. Gadia ken a ve yô, mbauangev mba, mba ve taver ga man mba ve lu a mbamgbe kpa mba’.
Imam Bukhari : 89
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ الْمَدِينِيُّ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ اللُّقَطَةِ فَقَالَ اعْرِفْ وِكَاءَهَا أَوْ قَالَ وِعَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً ثُمَّ اسْتَمْتِعْ بِهَا فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ قَالَ فَضَالَّةُ الْإِبِلِ فَغَضِبَ حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ أَوْ قَالَ احْمَرَّ وَجْهُهُ فَقَالَ وَمَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا تَرِدُ الْمَاءَ وَتَرْعَى الشَّجَرَ فَذَرْهَا حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا قَالَ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ لَكَ أَوْ لِأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ
Ior mbagenev mba ve lu ken tar u Amerika yô, yange ve kaa ér: “Sulaiman bin Bilal Al Madini] hen [Rabi’ah bin Abu Abdurrahman] hen [Yazid] u ngise lu kpan u Al Munba’id mba ken [Khahani’s] la, ér. Orgen yange pine Profeti sha kwagh u akaa a i zua a mi la, maa Profeti kaa ér: ‘Fa nen ikyav mbi tswamev, shin A kaa ér; bag man lid, maa pase kwagh u inyom i môm, u been yô, er tom a mi. Aluer or u nan lu a mi la va yô, na nan’. Or la pine ér: ‘Or u yange zua a rakumi la di ye? Nahan Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam vihi ishima zan zan ishigh nagh hingir nyian, maa a kaa er: 'ka nyi kwagh u lu a mi a rakumi la, er hanma shighe cii ka a tôô mngerem ken iyav nav, a lu a akondo sha er una za hide una za ker kwagh u una ma shi una ya toho yô, nahan de un tswen zan zan or u nan lu a mi la nana kar van'. Or la shi pine kwagh u zuan a ikyôhô, nahan a gema a kaa ér: ‘Kwagh la ka u shin anngôu shin ikyôhô’.
Imam Bukhari : 90
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَشْيَاءَ كَرِهَهَا فَلَمَّا أُكْثِرَ عَلَيْهِ غَضِبَ ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ سَلُونِي عَمَّا شِئْتُمْ قَالَ رَجُلٌ مَنْ أَبِي قَالَ أَبُوكَ حُذَافَةُ فَقَامَ آخَرُ فَقَالَ مَنْ أَبِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُوكَ سَالِمٌ مَوْلَى شَيْبَةَ فَلَمَّا رَأَى عُمَرُ مَا فِي وَجْهِهِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَتُوبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
A kaa a vese er [Muhammad bin Al ‘Ala`] kaa er, A kaa a vese er [Abu Usamah] hen [Buraid] hen [Abu Burdah] hen [Abu Musa] kaa er; Yange i pine Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kwagh ugen u a doo un ga yô, yange una za hemen u pinen un yô, ishima vihi un ker, a kaa a ior ér: ‘Pinem kwagh u a doo ne cii’. Nahan orgen pine ér: ‘Ka an nan lu terem?’ A gema a kaa ér: “Teru ka Hudzafah.” Orgen pine ér: ‘Ka an nan lu terem, We Resulullah shallallahu ‘alaihi wasallam?: ‘Teru ka Salim, sahaya Syaibah’ Umar nengen kwagh u lu sha ishigh nagh la yô, a kaa ér: ‘We Resulullah, se gema asema hen Aôndo ‘azza wajalla’.
Imam Bukhari : 91
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ فَقَالَ مَنْ أَبِي فَقَالَ أَبُوكَ حُذَافَةُ ثُمَّ أَكْثَرَ أَنْ يَقُولَ سَلُونِي فَبَرَكَ عُمَرُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَبِيًّا فَسَكَتَ
A kaa a vese ér [Abu Al Yaman] kaa ér, a kaa a vese [Syu’aib] hen [Az Zuhri] ér, a kaa a mo [Anas bin Malik] ér Or u Aôndo tindi un la (mlu u Aôndo) due, maa Abdullah bin Hudzafah gema ishigh a na, kaa ér: ‘Ka an nan lu terem?’ Ior mba ve lu ken tar u Amerika la cii, ve kaa ér: ‘Teru Hudzaafah’. Mbampin mba seer a seer yô, Profeti kaa ér: ‘Pinem nena?’ Nahan Umar gure inya kaa er: ‘Se mba a iwuese sha Allah er ka Rabb wase nahan, man kwaghaôndo u Mbamusulumi er ka kwaghaôndo wase man Muhammad er ka Profeti wase’. Nahan Abdullah bin Hudzafah gba ôron kwagh ga.
Imam Bukhari : 92
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا سَلَّمَ سَلَّمَ ثَلَاثًا وَإِذَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَعَادَهَا ثَلَاثًا
A kaa a vese ér [Abdushshamad] kaa ér: “A kaa a vese ér [Abdullah bin Al Mutsanna] kaa ér; [Tsumamah bin Abdullah] yange ôr se kwagh hen [Anas] hen Profeti, er, shighe u Profeti a lu nan ishughun yô, a ôr i kwa tar, shighe u a ôr ishember i môm yô, a hide a ôr i kwa tar.
Imam Bukhari : 93
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الصَّفَارُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَعَادَهَا ثَلَاثًا حَتَّى تُفْهَمَ عَنْهُ وَإِذَا أَتَى عَلَى قَوْمٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ ثَلَاثًا
Ka a kaa a vese er [Abdushshamad] a kaa er, A kaa a vese er [Abdullah bin Al Mutsanna] a kaa er; [Tsumamah bin Abdullah] yange ôr se hen [Anas] hen Profeti er, shighe u Profeti a lu lamen yô, a hide a ôr kwagh la kwa tar zan zan ior ve kav kwagh shon shi una va hen ior yô, a sugh ve kwa tar.
Imam Bukhari : 94
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَتَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ سَافَرْنَاهُ فَأَدْرَكَنَا وَقَدْ أَرْهَقْنَا الصَّلَاةَ صَلَاةَ الْعَصْرِ وَنَحْنُ نَتَوَضَّأُ فَجَعَلْنَا نَمْسَحُ عَلَى أَرْجُلِنَا فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
I kaa a vese er, I kaa a vese er, "Abu 'Awanah] hen [Abu Bisyir] hen [Yusuf bin 'Amru] hen [Abdullah bin 'Amru] kaa er, Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam yange undu se ken ijime sha zende u se lu zan la. eren ablution sha u ôôn angahar ase tseegh. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ôr kwagh sha imo i taver ér: ‘kwagh u vihin a a lu sha angahar a a lu a mngerem ga la, aa za ken igyamusu’. A ôr kwagh ne kwa har shin utar.
Imam Bukhari : 95
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ ابْنُ سَلَامٍ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ حَيَّانَ قَالَ قَالَ عَامِرٌ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ لَهُمْ أَجْرَانِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَآمَنَ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْعَبْدُ الْمَمْلُوكُ إِذَا أَدَّى حَقَّ اللَّهِ وَحَقَّ مَوَالِيهِ وَرَجُلٌ كَانَتْ عِنْدَهُ أَمَةٌ فَأَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ تَأْدِيبَهَا وَعَلَّمَهَا فَأَحْسَنَ تَعْلِيمَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا فَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِثُمَّ قَالَ عَامِرٌ أَعْطَيْنَاكَهَا بِغَيْرِ شَيْءٍ قَدْ كَانَ يُرْكَبُ فِيمَا دُونَهَا إِلَى الْمَدِينَةِ
Ka a kaa a vese ér [Muhammad Ibnu Salam], A kaa a vese ér [Amir Asy Sya’bi]; a kaa a mo [Abu Burdah] hen [ter na] kaa er, Ortyom u Aôndo (mzough u Aôndo a lu sha a na) kaa er: ‘Ior mba utar mba vea zua a injar kwa har yô; or u nan lu ken Ior mba ken Takerada u nan jighjigh a Profeti u nan shi nan jighjigh a Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam yô, man ortom u nan kure ian i Allah man ian i orvesen u nan yô. Shi or u nan lu a wanakiriki u kwase shi nan eren kwagh a nan tsembelee, nan tese nan kwagh tsembelee, shi nan tese nan atesen a hemban doon cii, nan gema nan pase nan, nan vôso nan yô, nana zua a injar ihiar.’ Said 'Amir: 'M na u zayol ne a injar shio, man sha mimi yô m za ngohol un sha u zan ken Medina'.
Imam Bukhari : 96
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَأَشْهَدُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ عَطَاءٌ أَشْهَدُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَظَنَّ أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعْ فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْقُرْطَ وَالْخَاتَمَ وَبِلَالٌ يَأْخُذُ فِي طَرَفِ ثَوْبِهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عَطَاءٍ وَقَالَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَشْهَدُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A ôr se [Sulaiman bin Harb] ér, A ôr se [Syu’bah] hen [Ayyub] ér; M ungwa [‘Atho’] kaa ér; M ungwa [Ibn Abbas] kaa er: M er shiada er Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam -lu ungwan imo i 'Atho', a kaa er; M nenge Ibn Abbas kaa er; - er Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam yange due vea Bilal, -man a hen er un ungwa ga, - nahan Profeti tese kasev mbara kwagh shi kaa a ve er ve na un iyua i mrumun u sha mhôôn, nahan kwase ugen na un ikyav mbi zenaria man ikyav mbi eren tom a mi, Bilal wa mbi ken akpa a ikyondo na. Abu Abdullah kaa ér; man [Isma’il] kaa er; hen [Ayyub] hen [‘Atho’], nahan a kaa ér; hen [Ibn ‘Abbas] ér yange er shiada sha kwagh u Profeti .
Imam Bukhari : 97
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَسْعَدُ النَّاسِ بِشَفَاعَتِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ ظَنَنْتُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنْ لَا يَسْأَلُنِي عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ أَحَدٌ أَوَّلُ مِنْكَ لِمَا رَأَيْتُ مِنْ حِرْصِكَ عَلَى الْحَدِيثِ أَسْعَدُ النَّاسِ بِشَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ خَالِصًا مِنْ قَلْبِهِ أَوْ نَفْسِهِ
I kaa a vese er [Abdul Aziz bin Abdullah] kaa er, i kaa a mo [Sulaiman] hen ['Amru bin Abu 'Amru] hen [Sa'id Al Maqburi] hen [Abu Hurairah], er a kaa er: pine -hen Or u nan lu or u nan lu sha ikyev i Aôndo la. Iyange i Ijirigh laa?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gema kaa er: ‘Yange m hen mer, we Abu Hurairah, or môm kpa nan vande pinen kwagh ne ga, sha ci u m nenge er u ver ishima sha kwagh u hadith la yô. Or u nan hembe lun a iember sha msen wam u sha iyange i ijirigh yô, ka or u nan kaa ér Laa ilaaha illallah sha mimi sha ishima i nan shin sha uma u nan cii’.
Imam Bukhari : 98
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعًا يَنْتَزِعُهُ مِنْ الْعِبَادِ وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمَ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ حَتَّى إِذَا لَمْ يُبْقِ عَالِمًا اتَّخَذَ النَّاسُ رُءُوسًا جُهَّالًا فَسُئِلُوا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَأَضَلُّواقَالَ الْفِرَبْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ قَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ هِشَامٍ نَحْوَهُ
Ka a kaa a vese ér [Isma’il bin Abu Uwais] kaa ér, a kaa a mo ér [Malik] hen [Hsyam bin Urwah] hen [ter na] hen [Abdullah bin Amru] kaa ér; M ungwa Or u Aôndo tindi un la kaa ér: ‘Sha mimi yô, Allah ka a dugh mfe sha shighe môm a u ngohol un hen mbatomov ga, kpa Allah ka a dugh mfe sha u karen a mbafantakerada kera sha er shighe u mbafantakerada ve lu ga yô, zum u ve lu a mbafantakerada ga yô, vea tsua mbahemenev ken atô u mbafantakerada mba ve lu a kwaghfan ga la. mfe, ve tsume shi ve tsume a ior’. Said Al Firabri A kaa a vese er Abbas kaa er, A kaa a vese Qutaibah A kaa a vese er Jarir u ken Hisham nahan kpaa.
Imam Bukhari : 99
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ الْأَصْبَهَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ ذَكْوَانَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّقَالَتْ النِّسَاءُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَنَا عَلَيْكَ الرِّجَالُ فَاجْعَلْ لَنَا يَوْمًا مِنْ نَفْسِكَ فَوَعَدَهُنَّ يَوْمًا لَقِيَهُنَّ فِيهِ فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ فَكَانَ فِيمَا قَالَ لَهُنَّ مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُقَدِّمُ ثَلَاثَةً مِنْ وَلَدِهَا إِلَّا كَانَ لَهَا حِجَابًا مِنْ النَّارِ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ وَاثْنَتَيْنِ فَقَالَ وَاثْنَتَيْنِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ ثَلَاثَةً لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ
A kaa a vese er [Adam] a kaa er, A kaa a vese er [Syu’bah] a kaa er, a kaa a Mo [Ibnu Al Ashbahani] a kaa er; M ungwa [Abu Shalih Dzakwan] ôr kwagh ne hen [Abu Sa’id Al Khudri]; Kasev mbara kaa a Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam er: 'nomsombaiorov hemba se ityav sha u se za kohol we, nahan na se iyange i môm se za kohol we, orvesen'. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam tôndo zwa a ve ér or môm nana za kohol ve, maa Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam tese ve ityesen shi wa ve kwagh, ken atô u akaa ne yô, a kaa ér: ‘Or môm ken a ven nan ngu a vande lun a ônov mba nan utar ga, saa di aluer ka kwagh u una cir iyol i nan sha u duen ken igyamusu kera yô’. Orgen kaa ér: ‘ka ior uhar di ye?’ Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Shi uhar'. I kaa a vese ér [Muhammad bin Basysyar] kaa ér, I kaa a vese ér [Ghundar] kaa ér, I kaa a vese ér [Syu’bah] hen [Abdurrahman Al Ashbahani] hen [Dzakwan] hen [Abu Sa’id Al Khudri] hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam. Nahan a kaa ér: “Abdurrahman Al Ashbahani] kaa ér: M ungwa [Abu Hazm] hen [Abu Hurairah] kaa er: ‘Ior utar mba ve lu a kuma anyom puekar ga’.
Imam Bukhari : 100
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ قَالَ أَخْبَرَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَكَانَتْ لَا تَسْمَعُ شَيْئًا لَا تَعْرِفُهُ إِلَّا رَاجَعَتْ فِيهِ حَتَّى تَعْرِفَهُ وَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حُوسِبَ عُذِّبَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ أَوَلَيْسَ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى{ فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا }قَالَتْ فَقَالَ إِنَّمَا ذَلِكِ الْعَرْضُ وَلَكِنْ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَهْلِكْ
I ôr se [Sa’id bin Abu Maryam] kaa ér, i ôr se kwagh [Nafi’ bin Umar] kaa ér, i ôr mo [Ibn Abu Awalkah] ér [Aishah] kwase u Profeti sallallaahu ‘alaihitilam wasallam yange ungwa kwagh u yange kav ga yô, saa di shighe u un lu ôron kwagh u un la. kav, man Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange kaa ér: ‘Or u i tsaha nan yô, inja na yô, nan ngu yan ican’ Aisyah kaa ér: nahan m pine Profeti mer: ‘Allah Ta’ala kaa ér: ‘Ica a gba ga tsô a tsaha un sha m-er u eren kwagh sha inja ga’ Aisyah kaa ér: ‘Nahan ‘Profeti kaa ér: u -eren-. Kpa, hanma or u i lu a gba anyiman sha kwagh u mlu u nan cii yô, nana nyôr ken zayol kpen kpen.’