Imam Bukhari : 61
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُبَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوسٌ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ دَخَلَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ فَأَنَاخَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ فَقُلْنَا هَذَا الرَّجُلُ الْأَبْيَضُ الْمُتَّكِئُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَجَبْتُكَ فَقَالَ الرَّجُلُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي سَائِلُكَ فَمُشَدِّدٌ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ فَلَا تَجِدْ عَلَيَّ فِي نَفْسِكَ فَقَالَ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ فَقَالَ أَسْأَلُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ أَاللَّهُ أَرْسَلَكَ إِلَى النَّاسِ كُلِّهِمْ فَقَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نُصَلِّيَ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنْ السَّنَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ مِنْ أَغْنِيَائِنَا فَتَقْسِمَهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ نَعَمْ فَقَالَ الرَّجُلُ آمَنْتُ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَأَنَا رَسُولُ مَنْ وَرَائِي مِنْ قَوْمِي وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ أَخُو بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍوَرَوَاهُ مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ المُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا
hi byerile [Abdullah bin Yusuf] u te, u hi byerile [Al Laits] ku suka eka [Sa’id Al Maqburi] ku suka eka [Syarik bin Abdullah bin Abu Namir] leswaku u twe [Anas bin Malik] a ku: Loko hi tshamile na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam eMosque, wanuna un’wana loyi a khandziyeke kamela u tile kutani a yi boha ekusuhi na Mosque kutani a ku eka vona -vaseketeri-: 'Hi wihi eka n'wina loyi a vuriwaka Muhammad?' Hi nkarhi wolowo Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u titshege hi le ndzhaku exikarhi ka vanghana, kutani hi hlamula hi ku: ‘Munhu loyi, wo basa u titshege hi le ndzhaku’. Wanuna loyi a ku eka Yena; ‘Oho n’wana wa Abdul Muththalib’ Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u hlamurile a ku: ‘Ina, ndzi ku hlamurile’. Kutani munhu loyi u byele Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Ndzi ku vutisa xivutiso lexi nga ku tikelaka kambe u nga titwi nchumu eka mina’. Kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u hlamurile: ‘Vutisa leswaku xiphiqo xa wena i yini’. Wanuna loyi u te: ‘Ndzi ku kombela hikwalaho ka Rab wa wena ni Rab wa lava va nga emahlweni ka wena. Xana a ku ri Allah loyi a ku rhumeke eka vanhu hinkwavo?’ Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hlamurile: 'Hi Allah, ina swi tano!' Munhu loyi u te: ‘Ndzi hlambanya hi vito ra Allah, xana i Allah loyi a ku leriseke leswaku hi khongela ka ntlhanu hi siku ni vusiku?’. Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hlamurile: 'Hi Allah, ina swi tano!' Munhu loyi u te: ‘Ndzi hlambanya hi vito ra Allah, xana i Allah loyi a ku leriseke leswaku hi titsona swakudya hi n’hweti leyi lembe na lembe?’ Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hlamurile: 'Hi Allah, ina swi tano!' Munhu loyi u te: ‘Ndzi hlambanya hi vito ra Allah, xana i Allah loyi a mi leriseke leswaku mi teka tintswalo eka lava fuweke exikarhi ka hina ivi mi ti avela swisiwana exikarhi ka hina?’. Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hlamurile: 'Hi Allah, ina swi tano!' Munhu loyi u te: ‘Ndzi pfumela eka leswi u swi tiseke naswona ndzi murhumiwa wa vanhu va mina, ndzi Dlamam bin Tsa’labah, makwavo wa Bani Sa’d bin Bakr’. Hi xona xitori - tani hi leswi xi hlamuseriweke hi [Musa bin Isma'il] na [Ali bin Abdul Hamid] ku suka eka [Sulaiman bin Al Mughirah] ku suka eka [Tsabit] ku suka eka [Anas] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam
Imam Bukhari : 62
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ بِكِتَابِهِ رَجُلًا وَأَمَرَهُ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ الْبَحْرَيْنِ فَدَفَعَهُ عَظِيمُ الْبَحْرَيْنِ إِلَى كِسْرَى فَلَمَّا قَرَأَهُ مَزَّقَهُفَحَسِبْتُ أَنَّ ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُمَزَّقُوا كُلَّ مُمَزَّقٍ
hi byerile [Isma’il bin Abdullah] u te, u ndzi byerile [Ibrahim bin Sa’d] ku suka eka [Salih] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] leswaku [Abdullah bin ‘Abbas] u vikile, leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u rhumele munhu hi papila kutani a n’wi lerisa leswaku nyika papila leri eka Murhangeri wa le Bahrain. Kutani murhangeri wa le Bahrain u yi nyike Kisra. Loko a ri hlaya, u handzule papila. Ndzi ehlekete hi nkarhi wolowo [Ibn Musayyab] u te; kutani Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u khongerile leswaku vona - matimba ya vona - va handzuriwa.
Imam Bukhari : 63
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَتَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِتَابًا أَوْ أَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُمْ لَا يَقْرَءُونَ كِتَابًا إِلَّا مَخْتُومًا فَاتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِهِ فِي يَدِهِ فَقُلْتُ لِقَتَادَةَ مَنْ قَالَ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ أَنَسٌ
hi byerile [Muhammad bin Muqotil Abu Al Hasan Al Marwazi] u hi byerile [Abdullah] u te, u hi byerile [Syu’bah] ku suka eka [Qotadah] ku suka eka [Anas bin Malik] u te: Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u tsarile papila kumbe u kunguhate ku tsala papila, kutani ku vuriwa yena, leswaku a va nge hlayi tsalwa handle ka loko ri ri tano ku stemiwa. Kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u endle xitempe lexi endliweke hi silivhere lexi nga ni mfungho; Muhammad Rasulullah u vula leswaku. A swi fana na loko ndzi vona ku basa emavokweni ya yena sallallaahu 'alaihi wasallam'. Kutani ndzi vutise Qotadah ndzi ku: ‘I mani loyi a endleke xikombiso xa Muhammad Rasulullah?’. Nhlamulo: 'Anas'.
Imam Bukhari : 64
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّ أَبَا مُرَّةَ مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَالنَّاسُ مَعَهُ إِذْ أَقْبَلَ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ فَأَقْبَلَ اثْنَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَهَبَ وَاحِدٌ قَالَ فَوَقَفَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ فِيهَا وَأَمَّا الْآخَرُ فَجَلَسَ خَلْفَهُمْ وَأَمَّا الثَّالِثُ فَأَدْبَرَ ذَاهِبًا فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ عَنْ النَّفَرِ الثَّلَاثَةِ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَأَوَى إِلَى اللَّهِ فَآوَاهُ اللَّهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَاسْتَحْيَا فَاسْتَحْيَا اللَّهُ مِنْهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَأَعْرَضَ فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ
Swi byeriwile eka hina [Isma'il] u te, swi byeriwe mina [Malik] ku suka eka [Ishaq bin Abdullah bin Abu Talhah] leswaku [Abu Murrah] - khale ka hlonga ra Uqail bin Abu Talib -, u n'wi byerile ku suka eka [Abu Waqid Al Laitsi], leswaku Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam loko a tshamile enhlengeletanweni emosque na vanghana va yena, vanhu vanharhu va tile. Vambirhi va vona va langutane na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam kasi un’wana u sukile, vambirhi va vona va ye emahlweni va tshama na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam laha un’wana wa vona a vonaka a tsakile enhlengeletanweni na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam kasi wa vumbirhi u tshame endzhaku ka vona, kasi wa vunharhu u hundzukile. Endzhaku ka loko Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam a hete ku ya enhlengeletanweni, u te: ‘Xana u nga tsakela leswaku ndzi ku byela hi vanhu volavo vanharhu?’. Loko ku ri un’wana wa vona, u kombele Allah leswaku a n’wi sirhelela, hikwalaho Allah u n’wi sirhelele. Xa vumbirhi, u khomiwa hi tingana hi Allah, kutani Allah u khomiwa hi tingana hi yena. Loko wa vunharhu a fularhela Allah, Allah u n’wi fularherile’.
Imam Bukhari : 65
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَعَدَ عَلَى بَعِيرِهِ وَأَمْسَكَ إِنْسَانٌ بِخِطَامِهِ أَوْ بِزِمَامِهِ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ بِذِي الْحِجَّةِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ بَيْنَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَإِنَّ الشَّاهِدَ عَسَى أَنْ يُبَلِّغَ مَنْ هُوَ أَوْعَى لَهُ مِنْهُ
hi byerile [Musaddad] u te, u hi byerile [Bisyir] u te, u hi byerile [Ibn 'Aun] ku suka eka [Ibn Sirin] ku suka eka [Abdurrahman bin Abu Bakrah] ku suka eka [tata wa yena], u te, leswaku Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u tshame ehenhla ka kamela ya yena loko vanhu va khome tintambhu ta kamela. U sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'I siku rihi leri? '. Hinkwerhu a hi miyerile hi ehleketa leswaku U ta boxa swin’wana handle ka vito ra siku leri se a ri tiviwa. U sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Xana namuntlha a hi siku ra Nahar?' Hi hlamurile hi ku: 'Hi swona'. Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u vutisile nakambe: ‘I n’hweti yihi leyi? '. Hinkwerhu a hi miyerile hi ehleketa leswaku U ta boxa swin’wana handle ka vito ra n’hweti leri se a ri tiviwa. U sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Xana leyi a hi n'hweti ya Dhul Hijjah?' Hi hlamurile hi ku: 'Hi swona'. Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Hakunene, ngati ya wena, rifuwo ra wena na ku xiximiwa ka vaakelani va wena i haram - ku tenga - tani hi leswi siku ra wena, n’hweti ya wena na tiko ra wena swi kwetsimaka. -Kutani- lava nga kona a va swi hundzisele eka lava nga riki kona, hikuva vanhu lava nga kona hi tshemba leswaku va ta swi kota ku swi hundzisela eka vanhu lava twisisaka ku antswa ku tlula vona'.
Imam Bukhari : 66
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِالْمَوْعِظَةِ فِي الْأَيَّامِ كَرَاهَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا
hi byerile [Muhammad bin Yusuf] u te, u hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Al A’masy] ku suka eka [Abu Wa’il] ku suka eka [Ibn Mas’ud] u te; leswaku Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hi tsundzuxile hi dyondzo mayelana na masiku yo tika lawa hi nga ta langutana na wona.
Imam Bukhari : 67
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا
hi byerile [Muhammad bin Basysyar] u te, u hi byerile [Yahya bin Sa’id] u te, u hi byerile [Syu’bah] U ndzi byerile [Abu At Tayyah] ku suka eka [Anas bin Malik] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘endlani swi olova naswona u nga endli leswaku swi tika, nyika mahungu lamanene naswona u nga endli leswaku vanhu va baleka’.
Imam Bukhari : 68
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِيُذَكِّرُ النَّاسَ فِي كُلِّ خَمِيسٍ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَوَدِدْتُ أَنَّكَ ذَكَّرْتَنَا كُلَّ يَوْمٍ قَالَ أَمَا إِنَّهُ يَمْنَعُنِي مِنْ ذَلِكَ أَنِّي أَكْرَهُ أَنْ أُمِلَّكُمْ وَإِنِّي أَتَخَوَّلُكُمْ بِالْمَوْعِظَةِ كَمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِهَا مَخَافَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا
hi byerile [Uthman bin Abu Syaibah] u te, u hi byerile [Jarir] ku suka eka [Mansur] ku suka eka [Abu Wa’il] u te; leswaku [Abdullah] a nyika vanhu tidyondzo hi Ravumune rin’wana na rin’wana, kutani munhu un’wana a ku: ‘Oho Abu Abdurrahman, hakunene ndzi lava leswaku u hi dyondzisa tidyondzo siku na siku’ u te: ‘Hakunene ndzi kanakana ku swi endla, hikuva ndzi chava ku ku borha, naswona ndzi lava ku ku dyondzisa dyondzo yo fana na leyi Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a hi dyondziseke tidyondzo to chava sweswo ku borheka ku ta hi hlasela’.
Imam Bukhari : 69
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ خَطِيبًا يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يُرِدْ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ وَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ وَاللَّهُ يُعْطِي وَلَنْ تَزَالَ هَذِهِ الْأُمَّةُ قَائِمَةً عَلَى أَمْرِ اللَّهِ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ
hi byerile [Sa’id bin ‘Ufair] U hi byerile [Ibnu Wahab] ku suka eka [Yunus] ku suka eka [Ibn Shihab] u te, [Humaid bin Abdurrahman] u te; Ndzi twe [Mu’awiyyah] a hi nyika dyondzo, u te; Ndzi twe Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a ku: ‘Loyi Allah a lavaka ku va lonene, Allah u ta n’wi endla faqiq eka vukhongeri. Hi mina ntsena ndzi hangalasaka kasi Allah hi yena a nyikaka. Naswona ummah leyi yi ta tshama yi ri karhi yi yima na swileriso swa Allah, a va nge xaniseki hikwalaho ka vanhu lava va kanetaka ku kondza xiboho xa Allah xi fika.'
Imam Bukhari : 70
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ صَحِبْتُ ابْنَ عُمَرَإِلَى الْمَدِينَةِ فَلَمْ أَسْمَعْهُ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِجُمَّارٍ فَقَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً مَثَلُهَا كَمَثَلِ الْمُسْلِمِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ فَإِذَا أَنَا أَصْغَرُ الْقَوْمِ فَسَكَتُّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ
hi byerile [Ali bin Abdullah] U hi byerile [Sufyan] u te, u ndzi byerile [Ibn Abu Najih] ku suka eka [Mujahid] u te; Ndzi tshame ndzi heleketa [Ibn Umar] eMedina, kambe a ndzi n’wi twanga a vulavula hi Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam handle ka xiendlakalo xin’we laha a nga te: A hi ri na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ivi endzhaku a hlangana na vandlha. Kutani A ku: ‘Hakunene, exikarhi ka mirhi ku na murhi lowu nga xifaniso eka Mumoslem’. A ndzi lava ku vula leswaku a ku ri murhi wa ncindzu wa date kambe hikuva a ndzi ri lontsongo ndzi miyerile. Kutani kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Wolowo i murhi wa ncindzu wa date’.
Imam Bukhari : 71
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَلَى غَيْرِ مَا حَدَّثَنَاهُ الزُّهْرِيُّ قَالَ سَمِعْتُ قَيْسَ بْنَ أَبِي حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَسُلِّطَ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْحِكْمَةَ فَهُوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا
hi byerile [Al Humaidi] u te, u hi byerile [Sufyan] u te, u ndzi byerile [Isma'il bin Abu Khalid] - hi hadith yo hambana na leyi a hi byeleke yona ku suka eka Az Zuhri - u te; Ndzi twe [Qais bin Abu Hazim] a ku; Ndzi twe [Abdullah bin Mas’ud] a ku; Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘A wu nge vi na mavondzo handle ka swilo swimbirhi; -eka munhu loyi Allah a n'wi nyikaka rifuwo ivi a tirhisa rifuwo endleleni ya ntiyiso na munhu loyi Allah a n'wi nyikaka vutlhari ivi a byi tirhisa a byi dyondzisa van'wana'.
Imam Bukhari : 72
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ خَضِرٌ فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ وَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لِمُوسَى فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }{ قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا الَّذِي قَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي كِتَابِهِ
[Muhammad bin Gharair Az Zuhri] u ndzi byerile, [Ya’qub bin Ibrahim] u hi byerile, [Tatana] u ndzi byerile ku suka eka [Salih] ku suka eka [Ibn Shihab], u ndzi byerile leswaku [’Ubaidullah bin Abdullah] u n’wi byerile ku suka eka [Ibn ‘Abbas], leswaku yena na Al Hurru bin Qais bin Hishin Al Fazari a va kanetana hi munghana eka Musa ‘Alaihis Salam, Ibn ‘Abbas u te; hi yena Khidir 'Alaihis Salam. Hi xitshuketa Ubay bin Ka’b u hundze emahlweni ka vona, kutani Ibn ‘Abbas a n’wi vitana kutani a ku: ‘Mina na munghana loyi wa mina a hi ri karhi hi holova hi munghana wa Musa ‘Alaihis Salam, loyi a vutisiwile hi ndlela leyi eku heteleleni yi hlanganeke na vona, xana u tshame u twa Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a hlamusela mhaka leyi?’. [Ubay bin Ka’ab] u hlamurile: Ina, hi swona, ndzi tshame ndzi twa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam a ku: ‘Loko Musa a ri exikarhi ka varhangeri va Vana va Israele, ku tile munhu loyi a vutisile: xana u tiva munhu loyi a tlhariheke ku ku tlula?’. Ku vula Musa 'Alaihis salam: 'E-e'. Kutani Allah Ta’ala u paluxele Musa ‘Alaihis ku xeweta: ‘Ku na, ku nga, nandza wa hina loyi a vuriwaka Hidlir’. Hiloko Musa 'Alaihis Salam a kombela ndlela yo hlangana na yena. Allah u endlele Muxe nhlampfi tanihi xikombiso kutani a ku eka yena; 'loko u lahlekeriwa hi nhlampfi, vuya, u ta hlangana na yena endzhaku'. Hiloko Musa 'Alaihis Salam a landzelela ndlela ya tinhlampfi leti nga elwandle. Mudyondzisiwa wa Musa 'Alaihis salam u te: 'Xana a wu swi tiva loko hi lava vutumbelo eribyeni? Entiyisweni, ndzi rivele -ku byela hi- nhlampfi naswona a ku na munhu loyi a rivaleke ku ndzi byela hi yona handle ka Sathana'. Kutani Musa ‘Alaihis Salam u te: ‘Hi yona ndzhawu leyi hi yi lavaka’. Kutani havambirhi va vuya, va landzela mikondzo ya vona yo sungula. Kutani eku heteleleni lavambirhi va hlangane na Hidlir ‘Alaihis salam’. Wolowo i xitori xa lavambirhi tani hi leswi Allah a xi hlamuselaka eBuku ya Yena.
Imam Bukhari : 73
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَضَمَّنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ اللَّهُمَّ عَلِّمْهُ الْكِتَابَ
Swi byeriwe hina [Abu Ma’mar] u te, swi byeriwe hina [Abdul Warits] u te, swi byeriwe hina [Khalid] ku suka eka [’Ikrimah] ku suka eka [Ibn ‘Abbas] u te: Siku rin’wana Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam a a ri etlhelo ka mina kutani a ku: ‘O Allah, n’wi dyondzise Buku’.
Imam Bukhari : 74
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقْبَلْتُ رَاكِبًا عَلَى حِمَارٍ أَتَانٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ قَدْ نَاهَزْتُ الِاحْتِلَامَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِمِنًى إِلَى غَيْرِ جِدَارٍ فَمَرَرْتُ بَيْنَ يَدَيْ بَعْضِ الصَّفِّ وَأَرْسَلْتُ الْأَتَانَ تَرْتَعُ فَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ فَلَمْ يُنْكَرْ ذَلِكَ عَلَيَّ
[Isma’il bin Abu Uwais] u hlamuserile na hina, [Malik] u hlamuserile na mina ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka [’Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah] ku suka eka [Abdullah bin ‘Abbas] u te; Ndzi tile ndzi khandziye mbhongolo, hi nkarhi wolowo a ndzi ri kusuhi no fika emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi, naswona Murhumiwa wa Allah a a khongela eMina handle ko langutana na rirhangu. Hiloko ndzi hundza emahlweni ka tilayini tin’wana kutani ndzi tshika mbhongolo yi ya lava swakudya hilaha yi lavaka hakona. Kutani ndzi tlhelele exikarhi ka tilayini naswona a ku na munhu loyi a ndzi solaka.’
Imam Bukhari : 75
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُسْهِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ قَالَعَقَلْتُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِي وَأَنَا ابْنُ خَمْسِ سِنِينَ مِنْ دَلْوٍ
ndzi byerile [Muhammad bin Yusuf] u te, U hi byerile [Abu Mushir] u te, U ndzi byerile [Muhammad bin Harb] U ndzi byerile [Az Zubaidi] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Mahmud bin Ar Rabbi’] u te: ‘Ndzi tsundzuka ku suka eka Muprofeta, loko A tota mathe ya Yena emahlweni ka mina, hi nkarhi wolowo a ndzi ri na malembe ya ntlhanu ntsena’.
Imam Bukhari : 76
حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ خَالِدُ بْنُ خَلِيٍّ قَاضِي حِمْصَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَيٌّ نَعَمْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَتَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ فَكَانَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ
Loko a hi byerile [Abu Al Qasim Khalid bin Khali] -muavanyisi eHimshi-, u te; u hi byerile [Muhammad bin Harb] u te, U hi byerile [Al Auza’i] u hi byerile [Az Zuhri] ku suka eka [’Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] ku suka eka [Ibn ‘Abbas] leswaku yena na Al Hurru bin Qais bin Hishin Al Fazari va kanetile hi munghana Musa ‘Alaihis salam, Ibn ‘Abbas u vurile; hi yena Khidlir 'Alaihis salam. Hi xitshuketa Ubay bin Ka’b u hundze emahlweni ka vona vambirhi, kutani Ibn ‘Abbas u n’wi vitanile kutani a ku: ‘Mina na munghana wa mina a hi ri karhi hi holova hi munghana Musa ‘Alaihis salam, loyi a vutisiwile hi ndlela leyi eku heteleleni yi n’wi hlanganiseke, xana u tshame u twa Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a vula hi mhaka leyi?’. [Ubay bin Ka’ab] u hlamurile: Ina, hi swona, ndzi tshame ndzi twa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam a ku: ‘Loko Musa a ri exikarhi ka varhangeri va Vana va Israele, ku tile munhu loyi a vutisile: xana u tiva munhu loyi a tlhariheke ku ku tlula?’. Ku vula Musa 'Alaihis salam: 'E-e'. Kutani Allah Ta’ala u paluxele Musa ‘Alaihis ku xeweta: ‘Ku na, ku nga, nandza wa hina loyi a vuriwaka Hidlir’. Hiloko Musa 'Alaihis Salam a kombela ndlela yo hlangana na yena. Allah u endlele Muxe nhlampfi tanihi xikombiso kutani a ku eka yena; 'loko u lahlekeriwa hi nhlampfi, vuya, u ta hlangana na yena endzhaku'. Hiloko Musa 'Alaihis Salam a landzelela ndlela ya tinhlampfi leti nga elwandle. Mudyondzisiwa wa Musa 'Alaihis salam u te: 'Xana a wu swi tiva loko hi lava vutumbelo eribyeni? Entiyisweni, ndzi rivele -ku byela hi- nhlampfi naswona a ku na munhu loyi a rivaleke ku ndzi byela hi yona handle ka Sathana'. Kutani Musa ‘Alaihis Salam u te: ‘Hi yona ndzhawu leyi hi yi lavaka’. Kutani havambirhi va vuya, va landzela mikondzo ya vona yo sungula. Kutani eku heteleleni lavambirhi va hlangane na Hidlir ‘Alaihis salam’. Wolowo i xitori xa lavambirhi tani hi leswi Allah a xi hlamuselaka eBuku ya Yena.
Imam Bukhari : 77
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَىعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ مِنْ الْهُدَى وَالْعِلْمِ كَمَثَلِ الْغَيْثِ الْكَثِيرِ أَصَابَ أَرْضًا فَكَانَ مِنْهَا نَقِيَّةٌ قَبِلَتْ الْمَاءَ فَأَنْبَتَتْ الْكَلَأَ وَالْعُشْبَ الْكَثِيرَ وَكَانَتْ مِنْهَا أَجَادِبُ أَمْسَكَتْ الْمَاءَ فَنَفَعَ اللَّهُ بِهَا النَّاسَ فَشَرِبُوا وَسَقَوْا وَزَرَعُوا وَأَصَابَتْ مِنْهَا طَائِفَةً أُخْرَى إِنَّمَا هِيَ قِيعَانٌ لَا تُمْسِكُ مَاءً وَلَا تُنْبِتُ كَلَأً فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقُهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ فَعَلِمَ وَعَلَّمَ وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأْسًا وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ إِسْحَاقُ وَكَانَ مِنْهَا طَائِفَةٌ قَيَّلَتْ الْمَاءَ قَاعٌ يَعْلُوهُ الْمَاءُ وَالصَّفْصَفُ الْمُسْتَوِي مِنْ الْأَرْضِ
hi byerile [Muhammad bin Al 'Ala`] u te, u hi byerile [Hammad bin Usamah] ku suka eka [Buraid bin Abdullah] ku suka eka [Abu Burdah] ku suka eka [Abu Musa] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, u te: 'Xifaniso xa nkongomiso na vutivi lebyi Allah a ndzi rhumeke ku byi tisa xi fana na mpfula ya matimba leyi na ehansi.' Exikarhi ka misava kuna muxaka lowu kotaka ku tswonga mati leswaku wuta kota ku byala swimilani swotala na byanyi. Naswona exikarhi kuna misava yo tiya leyi khomaka mati - ya yima - leswaku vanhu vata kota ku ma nwa, va phamela swifuwo na ku cheleta swimilani. Naswona hi hala tlhelo, ku ni misava leyi nga ni xivumbeko xa nkova leyi nga kotiki ku khoma mati naswona yi nga swi kotiki ku byala swimilana. Xifaniso lexi xi fana na munhu loyi a twisisaka vukhongeri bya Allah naswona a nga tirhisaka leswi ndzi rhumeriweke na yena, u swi dyondze a swi dyondzisa, naswona nakambe xifaniso xa munhu loyi a nga kotiki ku tlakuka hi xiyimo naswona a nga amukeriki nkongomiso wa Allah hi leswi ndzi rhumeriweke na yena’. Ku vule Abu Abdullah; [Ishaq] u te: ‘Naswona exikarhi ka tinxaka leti ta misava kuna letinga eka xivumbeko xa minkova leyi kotaka ku khoma mati kuya fika emakumu naswona exikarhi ka yona kuna mananga ya Sahara lawa yanga rhetela’.
Imam Bukhari : 78
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَثْبُتَ الْجَهْلُ وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا
Swi byeriwe hina ['Imran bin Masarah] u te, swi byeriwe hina [Abdul Warits] ku suka eka [Abu At Tayyah] ku suka eka [Anas bin Malik] u te, swi vuriwile hi Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Hakunene, exikarhi ka swikombiso swa Awara ku na ku tlakuka ka vutivi na ku hangalaka ka ku pfumala vutivi na ku nwa vhinyo na ku titoloveta loku pfulekeke ka vuoswi'.
Imam Bukhari : 79
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍقَالَ لَأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا لَا يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يَقِلَّ الْعِلْمُ وَيَظْهَرَ الْجَهْلُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا وَتَكْثُرَ النِّسَاءُ وَيَقِلَّ الرِّجَالُ حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً الْقَيِّمُ الْوَاحِدُ
Swi hlamuseriwile eka hina [Musaddad] u te, swi hlamuseriwile eka hina [Yahya] ku suka eka [Syu’bah] ku suka eka [Qotadah] ku suka eka [Anas bin Malik] u te: Murhumiwa wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Hakunene, exikarhi ka swikombiso swa Awara ku na ku pfumaleka ka vutivi na ku hangalaka ka ku pfumala vutivi, vuoswi lebyi nga erivaleni, nhlayo leyikulu ya vavasati na ku pfumala vavanuna, ku fikela laha vavasati va makume ntlhanu va ringanaka na wanuna un’we ntsena.
Imam Bukhari : 80
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِقَدَحِ لَبَنٍ فَشَرِبْتُ حَتَّى إِنِّي لَأَرَى الرِّيَّ يَخْرُجُ فِي أَظْفَارِي ثُمَّ أَعْطَيْتُ فَضْلِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْعِلْمَ
Swi byeriwile eka hina [Sa’id bin ‘Ufair] u te, Swi byeriwe mina [Al Laits] u te, Ku byeriwile mina [’Uqail] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka [Hamzah bin Abdullah bin Umar] leswaku [Ibn Umar] u te: Ndzi twe Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam a ku: ‘Loko ndzi etlele, ndzi lorhe sweswo Ndzi nyikiwile nghilazi ya masi kutani ndzi yi nwa ku kondza ndzi vona xivono lexinene xi huma eka swipikiri swa mina, kutani ndzi yi nyika leswi seleke eka munghana wa mina wa xiyimo xa le henhla Umar bin Al Khaththab’. Vanhu va vutisile: ‘I yini ta’wil, Wena Murhumiwa wa Allah?’. U hlamurile a ku: 'Vutivi'.