Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 হাদিছ
হাদিছ
Imam Bukhari : 61
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُبَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوسٌ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ دَخَلَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ فَأَنَاخَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ فَقُلْنَا هَذَا الرَّجُلُ الْأَبْيَضُ الْمُتَّكِئُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَجَبْتُكَ فَقَالَ الرَّجُلُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي سَائِلُكَ فَمُشَدِّدٌ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ فَلَا تَجِدْ عَلَيَّ فِي نَفْسِكَ فَقَالَ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ فَقَالَ أَسْأَلُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ أَاللَّهُ أَرْسَلَكَ إِلَى النَّاسِ كُلِّهِمْ فَقَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نُصَلِّيَ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنْ السَّنَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ مِنْ أَغْنِيَائِنَا فَتَقْسِمَهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ نَعَمْ فَقَالَ الرَّجُلُ آمَنْتُ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَأَنَا رَسُولُ مَنْ وَرَائِي مِنْ قَوْمِي وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ أَخُو بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍوَرَوَاهُ مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ المُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا
আমাক কৈছে [আব্দুল্লাহ বিন ইউছুফে] কৈছে, আমাক [আল লাইতছ] [ছাইদ আল মকবুৰী]ৰ পৰা [ছিয়াৰিক বিন আব্দুল্লাহ বিন আবু নমিৰ]ৰ পৰা কৈছে যে তেওঁ [আনাছ বিন মালিক]য়ে কোৱা শুনিছিল: যেতিয়া আমি মছজিদত নবী ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ সৈতে বহি আছিলো, তেতিয়া উটত উঠি থকা এজন মানুহে আহি মছজিদৰ ওচৰত বান্ধি লৈছিল আৰু তেওঁলোকক ক’লে -সঙ্গীসকল-: 'তোমালোকৰ ভিতৰত কোনক মহম্মদ বুলি কোৱা হয়?' সেই সময়ত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে চাহাবাসকলৰ মাজত পিছলৈ হেলান দিলে, তাৰ পিছত আমি উত্তৰ দিলোঁ: ‘এই ব্যক্তিজন, বগাজনে পিছলৈ হেলান দি আছে’। মানুহজনে তেওঁক ক’লে; ‘হে আব্দুল মুথথালিবৰ পুত্ৰ’ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে উত্তৰ দিলে: ‘হয়, মই তোমাক উত্তৰ দিছো’। গতিকে ব্যক্তিজনে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামক ক’লে: ‘মই আপোনাক এটা প্ৰশ্ন সুধিছো যিটো আপোনাৰ বাবে কঠিন হ’ব পাৰে কিন্তু মোৰ প্ৰতি একো অনুভৱ নকৰিব’। গতিকে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে উত্তৰ দিলে: ‘আপোনাৰ সমস্যা কি সুধিব’। মানুহজনে ক’লে, ‘মই তোমাৰ ৰাব আৰু তোমাৰ আগৰ সকলৰ ৰাব্বৰ কাৰণে আপোনাক বিচাৰিছো। আল্লাহে তোমাক সকলো মানুহৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল নেকি?' ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে উত্তৰ দিলে: ‘আল্লাহৰ কচম, হয়, হয়!’ ব্যক্তিজনে ক’লে: ‘আল্লাহৰ নামত আপোনাক শপত খাইছো, আল্লাহে তোমাক আজ্ঞা দিছিল নেকি যে আমি দিনে ৰাতি পাঁচবাৰ নামাজ আদায় কৰোঁ? ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে উত্তৰ দিলে: ‘আল্লাহৰ কচম, হয়, হয়!’ ব্যক্তিজনে ক’লে: ‘আল্লাহৰ নামত তোমাক শপত খাইছো, আল্লাহে তোমাক আজ্ঞা দিছিল নেকি যে আমি প্ৰতি বছৰে এই মাহতে ৰোজা ৰাখিম? ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে উত্তৰ দিলে: ‘আল্লাহৰ কচম, হয়, হয়!’ ব্যক্তিজনে ক’লে: ‘আল্লাহৰ নামত তোমাক শপত খাইছোঁ, আল্লাহে তোমালোকক আমাৰ মাজৰ ধনীসকলৰ পৰা দান-বৰঙণি লৈ তাৰ পিছত আমাৰ মাজৰ দুখীয়াসকলক বিতৰণ কৰিবলৈ আদেশ দিছিল নেকি?’? ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে উত্তৰ দিলে: ‘আল্লাহৰ কচম, হয়, হয়!’ ব্যক্তিজনে ক’লে: ‘আপুনি যি আনিছে তাত মই বিশ্বাস কৰোঁ আৰু মই মোৰ লোকৰ দূত, মই বানি ছা’দ বিন বকৰৰ ভাতৃ দ্লামাম বিন ছা’লাবা’। সেইটোৱেই কাহিনী - যিদৰে [মুছা বিন ইছমাইল] আৰু [আলী বিন আব্দুল হামিদে] [চুলাইমান বিন আল মুগিৰা]ৰ পৰা [ছাবিত]ৰ পৰা [আনাছ]ৰ পৰা নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা বর্ণনা কৰিছে
হাদিছ
Imam Bukhari : 62
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ بِكِتَابِهِ رَجُلًا وَأَمَرَهُ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ الْبَحْرَيْنِ فَدَفَعَهُ عَظِيمُ الْبَحْرَيْنِ إِلَى كِسْرَى فَلَمَّا قَرَأَهُ مَزَّقَهُفَحَسِبْتُ أَنَّ ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُمَزَّقُوا كُلَّ مُمَزَّقٍ
আমাক কৈছে [ইছমাইল বিন আব্দুল্লাই] কৈছে, মোক [ইব্ৰাহিম বিন ছা’দ] [ছালিহ]ৰ পৰা [ইবনে শ্বিহাব]ৰ পৰা [উবাইদুল্লাহ বিন আব্দুল্লাহ বিন উটবাহ বিন মাছুদ]ৰ পৰা কৈছে যে [আব্দুল্লাহ বিন আব্বাছ] ৰিপ’ৰ্ট কৰিছে, যে হজৰত ছাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে কাৰোবাক চিঠি লৈ পঠিয়াইছিল আৰু তেওঁক নিৰ্দেশ দিছে বাহৰেইনৰ নেতাক চিঠিখন দিয়ক। তাৰ পাছত বাহৰেইনৰ নেতাই কিছৰাক দিলে। পঢ়িলে চিঠিখন ফালি পেলালে। মই তেতিয়া [ইবনে মুছায়াবে] কৈছিল; তাৰ পিছত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে যে তেওঁলোক - তেওঁলোকৰ ক্ষমতা - ছিন্নভিন্ন হওক।
হাদিছ
Imam Bukhari : 63
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَتَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِتَابًا أَوْ أَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُمْ لَا يَقْرَءُونَ كِتَابًا إِلَّا مَخْتُومًا فَاتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِهِ فِي يَدِهِ فَقُلْتُ لِقَتَادَةَ مَنْ قَالَ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ أَنَسٌ
আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন মুকোটিল আবু আল হাছান আল মাৰৱাজীয়ে] আমাক কৈছে [আব্দুল্লাই] কৈছে, আমাক [ছ্যু’বাহে] [কোটাদাহ]ৰ পৰা [আনাছ বিন মালিক]ৰ পৰা কৈছে: নবী ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে এখন চিঠি লিখিছিল বা চিঠি লিখাৰ উদ্দেশ্য আছিল, তাৰ পিছত তেওঁক কোৱা হৈছিল, যে তেওঁলোকে লিখাটো পঢ়িব নোৱাৰিব যদিহে সেয়া নহয় ষ্টাম্প কৰা। গতিকে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ৰূপৰ ডাকটিকট এটা চিহ্নযুক্ত কৰিলে; মহম্মদ ৰাছুলুল্লাহ। যেন তেওঁৰ হাতত বগা দেখা পাইছিলোঁ ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলাম। তাৰ পিছত মই কোটাদাহক সুধিলোঁ: ‘মহম্মদ ৰাছুলুল্লাহৰ নিদৰ্শন কোনে কৰিলে?’ উত্তৰ: ‘আনাছ’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 64
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّ أَبَا مُرَّةَ مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَالنَّاسُ مَعَهُ إِذْ أَقْبَلَ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ فَأَقْبَلَ اثْنَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَهَبَ وَاحِدٌ قَالَ فَوَقَفَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ فِيهَا وَأَمَّا الْآخَرُ فَجَلَسَ خَلْفَهُمْ وَأَمَّا الثَّالِثُ فَأَدْبَرَ ذَاهِبًا فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ عَنْ النَّفَرِ الثَّلَاثَةِ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَأَوَى إِلَى اللَّهِ فَآوَاهُ اللَّهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَاسْتَحْيَا فَاسْتَحْيَا اللَّهُ مِنْهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَأَعْرَضَ فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ
আমাক [ইছমাইলে] কোৱা হৈছে, মোক [মালিক] [ইছহাক বিন আব্দুল্লাহ বিন আবু তালহাহ]ৰ পৰা কোৱা হৈছে যে [আবু মুৰাহ] - উকাইল বিন আবু তালিবৰ এজন প্ৰাক্তন দাস -, তেওঁক [আবু ৱাকিদ আল লাইচ্চি]ৰ পৰা কৈছিল, যে আল্লাহৰ ৰাছুল ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ সৈতে মছজিদত সভাত বহি আছিল তেওঁৰ সংগীসকল, তিনিজন মানুহ আহিছিল। ইয়াৰে দুজনে হজৰত ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ মুখামুখি হ’ল আৰু আনজন গুচি গ’ল, দুজনে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ লগত বহি থাকিল য’ত এজনে হজৰত ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ সৈতে সভাত সুখী যেন লাগিল আনহাতে দ্বিতীয়জন তেওঁলোকৰ পিছফালে বহিল, আনহাতে তৃতীয়জনে ঘূৰি গ’ল। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে সভাত অংশগ্ৰহণ কৰি শেষ কৰাৰ পিছত তেওঁ ক’লে, ‘আপুনি বিচাৰেনে যে মই সেই তিনিজন লোকৰ বিষয়ে কওঁ?’ ইয়াৰে এজনৰ কথা ক’বলৈ গ’লে তেওঁ আল্লাহৰ পৰা ৰক্ষা বিচাৰিছিল, গতিকে আল্লাহে তেওঁক ৰক্ষা কৰিছিল। দ্বিতীয়তে, তেওঁ আল্লাহৰ ওচৰত লাজ কৰে, তাৰ পিছত আল্লাহ তেওঁৰ ওপৰত লাজ কৰে। তৃতীয়জনে আল্লাহৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ বিপৰীতে আল্লাহে তেওঁৰ পৰা আঁতৰি গ’ল’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 65
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَعَدَ عَلَى بَعِيرِهِ وَأَمْسَكَ إِنْسَانٌ بِخِطَامِهِ أَوْ بِزِمَامِهِ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ بِذِي الْحِجَّةِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ بَيْنَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَإِنَّ الشَّاهِدَ عَسَى أَنْ يُبَلِّغَ مَنْ هُوَ أَوْعَى لَهُ مِنْهُ
আমাক কৈছে [মুছাদ্দাদে] কৈছে, আমাক কৈছে [বিছিৰে] কৈছে, আমাক [ইবনে আউন] [ইবনে ছিৰিনৰ] পৰা [আব্দুৰ ৰহমান বিন আবু বক্ৰাহ]ৰ পৰা [তেওঁৰ পিতৃ]ৰ পৰা কৈছে, তেওঁ কৈছে, যে নবী ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামে তেওঁৰ উটৰ ওপৰত বহিছিল, আনহাতে মানুহে উটৰ লঘু ধৰি আছিল। তেওঁ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ক’লে, ‘এইটো কি দিন? '. আমি সকলোৱে নিমাত হৈ ভাবিলোঁ যে তেওঁ ইতিমধ্যে জনা দিনটোৰ নামৰ বাহিৰে আন কিবা এটা নাম দিব। তেওঁ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ক’লে, ‘আজি নাহৰৰ দিন নহয়নে? আমি উত্তৰ দিলোঁ: ‘ঠিকেই কৈছে’। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে পুনৰ সুধিলে: ‘এইটো কিমান মাহ? '. আমি সকলোৱে মৌন হৈ ভাবিলোঁ যে তেওঁ ইতিমধ্যে জনা মাহটোৰ নামৰ বাহিৰে আন কিবা এটা নাম দিব। তেওঁ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে, ‘এইটো জুল হিজ্জা মাহ নহয়নে?’ আমি উত্তৰ দিলোঁ: ‘ঠিকেই কৈছে’। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে কৈছে, ‘সঁচাকৈয়ে আপোনাৰ তেজ, আপোনাৰ ধন-সম্পত্তি আৰু আপোনাৰ ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সন্মান হাৰাম - বিশুদ্ধ - যেনেকৈ আপোনাৰ দিন, আপোনাৰ মাহ আৰু আপোনাৰ মাটি পবিত্ৰ। -গতিকে- উপস্থিত থকাসকলে উপস্থিত নথকা লোকসকলৰ ওচৰলৈও ইয়াক প্ৰেৰণ কৰক, কাৰণ উপস্থিত থকা লোকসকলে আশাকৰোঁ তেওঁলোকৰ তুলনাত ভালকৈ বুজি পোৱা লোকসকলৰ ওচৰলৈও ইয়াক প্ৰেৰণ কৰিব পাৰিব'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 66
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِالْمَوْعِظَةِ فِي الْأَيَّامِ كَرَاهَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا
আমাক কৈছে [মুহাম্মদ বিন ইউছুফে] কৈছে, আমাক [ছুফিয়ান] [আল আ’মাছি]ৰ পৰা [আবু ৱাইল]ৰ পৰা [ইবনে মাছুদে] কৈছে বুলি কৈছে; যে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে আমাক সন্মুখীন হ’বলগীয়া কঠিন দিনবোৰৰ বিষয়ে এটা পাঠ দি সতৰ্ক কৰি দিছিল।
হাদিছ
Imam Bukhari : 67
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا
আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন বাছিয়াৰে] কৈছে, আমাক কৈছে [ইয়াহ্যা বিন ছাইদে] কৈছে, আমাক কৈছে [ছ্যুবাহে] মোক [আবু আত তায়্যাহ] [আনাছ বিন মালিক]ৰ পৰা কৈছে, হজৰত ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা, তেওঁ কৈছে: 'সহজ কৰক আৰু কঠিন নকৰিব, ভাল খবৰ দিয়ক আৰু মানুহক পলাবলৈ নিদিব'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 68
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِيُذَكِّرُ النَّاسَ فِي كُلِّ خَمِيسٍ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَوَدِدْتُ أَنَّكَ ذَكَّرْتَنَا كُلَّ يَوْمٍ قَالَ أَمَا إِنَّهُ يَمْنَعُنِي مِنْ ذَلِكَ أَنِّي أَكْرَهُ أَنْ أُمِلَّكُمْ وَإِنِّي أَتَخَوَّلُكُمْ بِالْمَوْعِظَةِ كَمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِهَا مَخَافَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا
আমাক কৈছে [উছমান বিন আবু ছায়াইবা] কৈছে, আমাক [জাৰিৰ] [মনছুৰৰ] পৰা [আবু ৱাইল]ৰ পৰা কৈছে; যে [আব্দুল্লাই] প্ৰতি বৃহস্পতিবাৰে মানুহক পাঠ দিছিল, তাৰ পিছত কোনোবাই কৈছিল: ‘হে আবু আব্দুৰহমান, মই সঁচাকৈয়ে বিচাৰো যে তুমি আমাক প্ৰতিদিনে পাঠ শিকাবা’ তেওঁ ক’লে: ‘মই সঁচাকৈয়ে সেইটো কৰিবলৈ অনিচ্ছুক, কাৰণ মই তোমাক বিৰক্ত কৰিবলৈ ভয় কৰো, আৰু মই তোমাক এটা পাঠ শিকাব বিচাৰো যেনেকৈ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে আমাক সেই ভয়ৰ বাবে পাঠ শিকাইছিল বিৰক্তি আমাক আগুৰি ধৰিব'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 69
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ خَطِيبًا يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يُرِدْ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ وَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ وَاللَّهُ يُعْطِي وَلَنْ تَزَالَ هَذِهِ الْأُمَّةُ قَائِمَةً عَلَى أَمْرِ اللَّهِ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ
আমাক কৈছে [ছাইদ বিন উফাইৰে] আমাক [ইবনু ৱাহাব] [ইবনু ৱাহাব]ৰ পৰা [ইবনে শ্বিহাব]ৰ পৰা কৈছে, [হুমাইদ বিন আব্দুৰহমান] কৈছে; মই শুনিছিলো [মুআৱিয়েহ] আমাৰ বাবে এটা ধৰ্মধ্বনি দিয়া, তেওঁ ক’লে; ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে কৈছে- ‘যিক আল্লাহে ভাল হ’ব বিচাৰে, আল্লাহে তেওঁক ধৰ্মত ফকিক কৰি দিব। মই একমাত্ৰ বিতৰণ কৰোঁ আনহাতে আল্লাহে দান কৰে। আৰু এই উম্মাহে সদায় আল্লাহৰ আজ্ঞাৰ ওচৰত থিয় দিব, আল্লাহৰ সিদ্ধান্ত নহালৈকে তেওঁলোকৰ বিৰোধিতা কৰা মানুহৰ বাবে তেওঁলোকে কষ্ট নাপাব।'
হাদিছ
Imam Bukhari : 70
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ صَحِبْتُ ابْنَ عُمَرَإِلَى الْمَدِينَةِ فَلَمْ أَسْمَعْهُ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِجُمَّارٍ فَقَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً مَثَلُهَا كَمَثَلِ الْمُسْلِمِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ فَإِذَا أَنَا أَصْغَرُ الْقَوْمِ فَسَكَتُّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ
আমাক কৈছে [আলী বিন আব্দুল্লাই] আমাক কৈছে [ছুফিয়ানে] কৈছে, মোক [ইবনে আবু নাজিহে] [মুজাহিদৰ পৰা] কৈছে ক’লে; মই এবাৰ [ইবনে উমৰ]ৰ লগত মদীনালৈ গৈছিলো, কিন্তু তেওঁক নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ বিষয়ে কোৱা শুনা নাছিলো, মাথোঁ এটা কাণ্ডৰ বাহিৰে য’ত তেওঁ কৈছিল: আমি নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ লগত আছিলো আৰু তাৰ পিছত তেওঁক জামাত লগ পাইছিল। তাৰ পিছত তেওঁ ক’লে, ‘সঁচাকৈয়ে গছবোৰৰ মাজত এজোপা গছ আছে যিটো এজন মুছলমানৰ বাবে এটা দৃষ্টান্ত’। মই ক’ব বিচাৰিছিলো যে সেইটো খেজুৰ গছ কিন্তু মই সৰু হোৱাৰ বাবে মই মনে মনে থাকিলোঁ। গতিকে তেতিয়া হজৰত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ক’লে, ‘সেয়া খেজুৰ গছ’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 71
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَلَى غَيْرِ مَا حَدَّثَنَاهُ الزُّهْرِيُّ قَالَ سَمِعْتُ قَيْسَ بْنَ أَبِي حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَسُلِّطَ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْحِكْمَةَ فَهُوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا
আমাক কৈছে [আল হুমাইদীয়ে] কৈছে, আমাক কৈছে [ছুফিয়ানে] ক’লে, মোক কৈছে [ইছমাইল বিন আবু খালিদে] - আজ জুহৰীৰ পৰা আমাক কোৱা হাদীছৰ পৰা পৃথক হাদীছৰ সৈতে - ক’লে; মই শুনিলোঁ [কাইছ বিন আবু হাজিম] কৈছে; মই [আব্দুল্লাহ বিন মাছুদ] কোৱা শুনিছিলো; ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে কৈছে, ‘আপুনি দুটা কথাৰ বাহিৰে ঈৰ্ষা কৰিব নোৱাৰে; -যিজন ব্যক্তিক আল্লাহে ধন দিয়ে আৰু তাৰ পিছত তেওঁ সেই ধন সত্যৰ পথত ব্যৱহাৰ কৰে আৰু যিজন ব্যক্তিক আল্লাহে জ্ঞান দিয়ে আৰু তাৰ পিছত তেওঁ সেই ধন পালন কৰে আৰু আনক শিকাই'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 72
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ خَضِرٌ فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ وَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لِمُوسَى فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }{ قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا الَّذِي قَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي كِتَابِهِ
[মুহাম্মাদ বিন ঘৰাইৰ আজ জুহৰীয়ে] মোক ক’লে, [য়া’কুব বিন ইব্ৰাহিমে] আমাক ক’লে, [মোৰ পিতৃয়ে] মোক [ছালিহ]ৰ পৰা [ইবনে শ্বিহাব]ৰ পৰা ক’লে, তেওঁ মোক ক’লে যে [‘উবাইদুল্লাহ বিন আব্দুল্লাহ] [ইবনে আব্বাছ]ৰ পৰা তেওঁক কৈছিল, যে তেওঁ আৰু আল হুৰু বিন কাইছ বিন হিছিন আল ফাজাৰীয়ে ছাহাবীৰ বিষয়ে তৰ্ক কৰি আছে মুছা আলাইহিছ চালামৰ বিষয়ে ইবনে আব্বাছে কৈছিল; তেওঁ হৈছে খিদিৰ আলাইহিছ চালাম। হঠাতে উবায় বিন কাব তেওঁলোকৰ সন্মুখৰ পৰা পাৰ হৈ গ’ল, তাৰ পিছত ইবনে আব্বাছে তেওঁক মাতি আনি ক’লে: ‘মোৰ এই বন্ধু আৰু মই মুছা আলাইহিছ চালামৰ চাহাবীৰ বিষয়ে তৰ্ক কৰি আছিলো, যাক অৱশেষত তেওঁলোকক লগ পোৱা পথৰ বিষয়ে সোধা হৈছিল, আপুনি কেতিয়াবা নবী ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামে এই বিষয়টো বর্ণনা কৰা শুনিছেনে?’। [উবায় বিন কা’বে] উত্তৰ দিলে: হয়, ঠিকেই কৈছে, মই এবাৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ কথা শুনিছিলো: ‘যেতিয়া মুছা ইস্ৰায়েলৰ সন্তানসকলৰ নেতাসকলৰ মাজত আছিল, তেতিয়া কোনোবা আহিছিল যিয়ে সুধিছিল: আপুনি আপোনাৰ তুলনাত চতুৰ কোনোবাক চিনি পায়নে?’ মুছাই ক’লে ‘আলাইহিছ ছালাম: ‘নাই’। গতিকে আল্লাহ তাআলাই মুছা আলাইহিছৰ ওচৰত এই প্ৰণাম অৱতীৰ্ণ কৰিলে: ‘তাত আছে, অৰ্থাৎ আমাৰ হিদলিৰ নামৰ বান্দা’। গতিকে মুছা আলাইহিছ চালামে তেওঁক লগ পোৱাৰ উপায় বিচাৰিলে। আল্লাহে মুছাৰ বাবে মাছটো নিদৰ্শন হিচাপে বনাই তেওঁক ক’লে; 'মাছটো হেৰুৱালে ঘূৰি আহক, পিছত লগ পাব'। গতিকে মুছা আলাইহিছ চালামে সাগৰত মাছৰ খোজ অনুসৰণ কৰিলে। মুছা আলাইহিছ ছালামৰ শিষ্যই ক’লে: ‘আমি কেতিয়া শিলত আশ্ৰয় বিচাৰিছিলো আপুনি জানিছিলনে? আচলতে মই মাছৰ বিষয়ে -ক’বলৈ- পাহৰিলোঁ আৰু চয়তানৰ বাহিৰে কোনেও ক’বলৈ পাহৰা নাছিল’। গতিকে মুছা আলাইহিছ চালামে ক’লে: ‘আমি বিচৰা ঠাইখনেই সেইখন’। তাৰ পাছত দুয়োজনে নিজৰ আদি পদাংক অনুসৰণ কৰি উভতি আহিল। গতিকে অৱশেষত দুয়োজনে হিদলিৰ ‘আলাইহিছ চালাম’ক লগ পালে। আল্লাহে তেওঁৰ কিতাবত কোৱাৰ দৰে দুয়োৰে কাহিনী সেয়াই।
হাদিছ
Imam Bukhari : 73
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَضَمَّنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ اللَّهُمَّ عَلِّمْهُ الْكِتَابَ
আমাক কোৱা হৈছে [আবু মামৰে] কৈছে, আমাক কোৱা হৈছে [আব্দুল ৱাৰিটছে] কৈছে, আমাক [খালিদক] [‘ইক্ৰিমাহ]ৰ পৰা [ইবনে আব্বাছ]ৰ পৰা কোৱা হৈছে: এদিন আল্লাহৰ ৰাছুল ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম মোৰ কাষত আছিল আৰু কৈছিল: ‘হে আল্লাহ তেওঁক কিতাব শিকাওক’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 74
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقْبَلْتُ رَاكِبًا عَلَى حِمَارٍ أَتَانٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ قَدْ نَاهَزْتُ الِاحْتِلَامَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِمِنًى إِلَى غَيْرِ جِدَارٍ فَمَرَرْتُ بَيْنَ يَدَيْ بَعْضِ الصَّفِّ وَأَرْسَلْتُ الْأَتَانَ تَرْتَعُ فَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ فَلَمْ يُنْكَرْ ذَلِكَ عَلَيَّ
[ইছমাইল বিন আবু উৱেইছে] আমাৰ লগত সম্পৰ্ক কৰিছিল, [মালিকে] মোৰ লগত [ইবনে শ্বিহাব]ৰ পৰা [উবাইদুল্লাহ বিন আব্দুল্লাহ বিন উতবাহ]ৰ পৰা [আব্দুল্লাহ বিন আব্বাছ]ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছিল; মই গাধত উঠি আহিছিলো, সেই সময়ত মোৰ যৌৱনকাল প্ৰায় আছিল, আৰু আল্লাহৰ ৰাছুলে দেৱালৰ ফালে মুখ নকৰাকৈয়ে মিনাত নামাজ পঢ়ি আছিল। গতিকে কিছুমান শাৰী সন্মুখেৰে পাৰ হৈ গ’লোঁ তাৰ পিছত গাধটোক ইচ্ছামতে খাদ্য বিচাৰি যাবলৈ দিলোঁ। তাৰ পিছত মই শাৰীবোৰৰ মাজত উভতি গ’লোঁ আৰু মোক কোনেও দোষ নিদিলে।’
হাদিছ
Imam Bukhari : 75
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُسْهِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ قَالَعَقَلْتُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِي وَأَنَا ابْنُ خَمْسِ سِنِينَ مِنْ دَلْوٍ
মোক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন ইউছুফে] কৈছে, আমাক কৈছে [আবু মুছিৰে] ক’লে, মোক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন হাৰ্ব] মোক [আজ জুবাইদি] [আজ জুহৰী]ৰ পৰা [মাহমুদ বিন আৰ ৰাব্বি’ৰ পৰা কৈছে’] ক’লে: ‘মোৰ মনত আছে নবীৰ পৰা, যেতিয়া তেওঁ মোৰ মুখত তেওঁৰ লালা লেপিছিল, সেই সময়ত মোৰ বয়স মাত্ৰ পাঁচ বছৰ আছিল’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 76
حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ خَالِدُ بْنُ خَلِيٍّ قَاضِي حِمْصَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَيٌّ نَعَمْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَتَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ فَكَانَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ
আমাক [আবু আল কাছিম খালিদ বিন খালী] -হিমছিৰ এজন ন্যায়াধীশ- ক’লে; আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন হাৰ্বে] কৈছে, আমাক কৈছে [আল আউজাই] আমাক [আজ জুহৰী] [‘উবাইদুল্লাহ বিন আব্দুল্লাহ বিন উতবাহ বিন মাছুদ]ৰ পৰা [ইবনে আব্বাছ]ৰ পৰা কৈছে যে তেওঁ আৰু আল হুৰু বিন কাইছ বিন হিছিন আল ফজাৰীয়ে বন্ধু মুছা আলাইহিছ ছালামৰ বিষয়ে তৰ্ক কৰিছিল, ইবনে আব্বাছে কয়; তেওঁ খিদলিৰ আলাইহিছ চালাম। হঠাতে উবায় বিন কাব দুয়োৰে সন্মুখৰ পৰা পাৰ হৈ গ’ল, গতিকে ইবনে আব্বাছে তেওঁক মাতি আনি ক’লে: ‘মোৰ বন্ধু আৰু মই বন্ধু মুছা আলাইহিছ চালামৰ বিষয়ে তৰ্ক কৰি আছিলো, যাক অৱশেষত তেওঁক একত্ৰিত কৰা পথৰ বিষয়ে সোধা হৈছিল, আপুনি কেতিয়াবা নবী ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামে এই বিষয়ে কোৱা শুনিছেনে?’। [উবায় বিন কা’বে] উত্তৰ দিলে: হয়, ঠিকেই কৈছে, মই এবাৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ কথা শুনিছিলো: ‘যেতিয়া মুছা ইস্ৰায়েলৰ সন্তানসকলৰ নেতাসকলৰ মাজত আছিল, তেতিয়া কোনোবা আহিছিল যিয়ে সুধিছিল: আপুনি আপোনাৰ তুলনাত চতুৰ কোনোবাক চিনি পায়নে?’ মুছাই ক’লে ‘আলাইহিছ ছালাম: ‘নাই’। গতিকে আল্লাহ তাআলাই মুছা আলাইহিছৰ ওচৰত এই প্ৰণাম অৱতীৰ্ণ কৰিলে: ‘তাত আছে, অৰ্থাৎ আমাৰ হিদলিৰ নামৰ বান্দা’। গতিকে মুছা আলাইহিছ চালামে তেওঁক লগ পোৱাৰ উপায় বিচাৰিলে। আল্লাহে মুছাৰ বাবে মাছটো নিদৰ্শন হিচাপে বনাই তেওঁক ক’লে; 'মাছটো হেৰুৱালে ঘূৰি আহক, পিছত লগ পাব'। গতিকে মুছা আলাইহিছ চালামে সাগৰত মাছৰ খোজ অনুসৰণ কৰিলে। মুছা আলাইহিছ ছালামৰ শিষ্যই ক’লে: ‘আমি কেতিয়া শিলত আশ্ৰয় বিচাৰিছিলো আপুনি জানিছিলনে? আচলতে মই মাছৰ বিষয়ে -ক’বলৈ- পাহৰিলোঁ আৰু চয়তানৰ বাহিৰে কোনেও ক’বলৈ পাহৰা নাছিল’। গতিকে মুছা আলাইহিছ চালামে ক’লে: ‘আমি বিচৰা ঠাইখনেই সেইখন’। তাৰ পাছত দুয়োজনে নিজৰ আদি পদাংক অনুসৰণ কৰি উভতি আহিল। গতিকে অৱশেষত দুয়োজনে হিদলিৰ ‘আলাইহিছ চালাম’ক লগ পালে। আল্লাহে তেওঁৰ কিতাবত কোৱাৰ দৰে দুয়োৰে কাহিনী সেয়াই।
হাদিছ
Imam Bukhari : 77
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَىعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ مِنْ الْهُدَى وَالْعِلْمِ كَمَثَلِ الْغَيْثِ الْكَثِيرِ أَصَابَ أَرْضًا فَكَانَ مِنْهَا نَقِيَّةٌ قَبِلَتْ الْمَاءَ فَأَنْبَتَتْ الْكَلَأَ وَالْعُشْبَ الْكَثِيرَ وَكَانَتْ مِنْهَا أَجَادِبُ أَمْسَكَتْ الْمَاءَ فَنَفَعَ اللَّهُ بِهَا النَّاسَ فَشَرِبُوا وَسَقَوْا وَزَرَعُوا وَأَصَابَتْ مِنْهَا طَائِفَةً أُخْرَى إِنَّمَا هِيَ قِيعَانٌ لَا تُمْسِكُ مَاءً وَلَا تُنْبِتُ كَلَأً فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقُهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ فَعَلِمَ وَعَلَّمَ وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأْسًا وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ إِسْحَاقُ وَكَانَ مِنْهَا طَائِفَةٌ قَيَّلَتْ الْمَاءَ قَاعٌ يَعْلُوهُ الْمَاءُ وَالصَّفْصَفُ الْمُسْتَوِي مِنْ الْأَرْضِ
আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন আল আলা`] কৈছে, আমাক [হাম্মাদ বিন উছামাহ]ৰ পৰা [বুৰেইদ বিন আব্দুল্লাহ]ৰ পৰা [আবু বুৰ্দাহ]ৰ পৰা [আবু মুছা]ৰ পৰা নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা কৈছে, তেওঁ কৈছে: ‘আল্লাহে মোক আনিবলৈ পঠোৱা হিদায়ত আৰু জ্ঞানৰ দৃষ্টান্তটো মাটিত হোৱা প্ৰচণ্ড বৰষুণৰ দৰে। মাটিৰ ভিতৰত এটা প্ৰকাৰ আছে যিয়ে পানী শোষণ কৰিব পাৰে যাতে ই বহুত গছ-গছনি আৰু ঘাঁহ গজাব পাৰে। আৰু ইয়াৰ মাজত কঠিন মাটি আছে যিয়ে পানী ধৰি ৰাখে - স্থবিৰ হৈ থাকে - যাতে মানুহে ইয়াক পান কৰিব পাৰে, পশুধনক খুৱাব পাৰে আৰু গছ-গছনিক পানী দিব পাৰে। আৰু আনফালে উপত্যকা আকৃতিৰ ভূপৃষ্ঠ আছে যিয়ে পানী ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে আৰু গছ-গছনিও গজাব নোৱাৰে। দৃষ্টান্তটো এনেকুৱা এজন ব্যক্তিৰ দৰে যিয়ে আল্লাহৰ ধৰ্ম বুজি পায় আৰু মোক তেওঁৰ লগত পঠোৱা বস্তুৰ সুবিধা ল’ব পাৰে, তেওঁ সেইটো অধ্যয়ন কৰি শিকাইছিল, আৰু লগতে এনে এজন ব্যক্তিৰ দৃষ্টান্ত যিয়ে পদবীত উঠিব নোৱাৰে আৰু মোক তেওঁৰ লগত পঠোৱা বস্তুৰে আল্লাহৰ হিদায়ত গ্ৰহণ নকৰে’। আবু আব্দুল্লাই কয়; [ইছহাকে] কৈছে: ‘আৰু এই ধৰণৰ মাটিৰ ভিতৰত উপত্যকাৰ আকৃতিৰ মাটি আছে যিয়ে পানীক সীমালৈকে ধৰি ৰাখিব পাৰে আৰু ইয়াৰ ভিতৰত আছে সমতল চাহাৰা মৰুভূমি’।
হাদিছ
Imam Bukhari : 78
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَثْبُتَ الْجَهْلُ وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا
আমাক কোৱা হৈছে [‘ইমৰাণ বিন মাইছাৰা] য়ে কৈছে, আমাক [আব্দুল ৱাৰিটছ] [আবু আত তায়াহ]ৰ পৰা [আনাছ বিন মালিক] ৰ পৰা কোৱা হৈছে, ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছে: ‘সঁচাকৈয়ে কিয়ামতৰ নিদৰ্শনসমূহৰ ভিতৰত জ্ঞানৰ উত্থান আৰু অজ্ঞানতাৰ বিস্তাৰ আৰু মদ খোৱা আৰু মদ খোৱা আৰু মুকলি আভ্যাস আছে ব্যভিচাৰ'।
হাদিছ
Imam Bukhari : 79
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍقَالَ لَأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا لَا يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يَقِلَّ الْعِلْمُ وَيَظْهَرَ الْجَهْلُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا وَتَكْثُرَ النِّسَاءُ وَيَقِلَّ الرِّجَالُ حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً الْقَيِّمُ الْوَاحِدُ
আমাৰ ওচৰত [মুছাদ্দাদে] কৈছে, আমাৰ [ইয়াহ্যা]ৰ ওচৰত [ছ্যু’বাহ]ৰ পৰা [কোতাদাহ]ৰ পৰা [আনাছ বিন মালিক]ৰ পৰা বর্ণিত হৈছে: আল্লাহৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছে: ‘সঁচাকৈয়ে কিয়ামতৰ নিদৰ্শনসমূহৰ ভিতৰত জ্ঞানৰ অভাৱ আৰু অজ্ঞানতাৰ বিস্তাৰ, মুকলি ব্যভিচাৰ, অধিক সংখ্যক মহিলা আৰু কম হোৱা পুৰুষ, ইমানেই যে পঞ্চাশগৰাকী মহিলা মাত্ৰ এজন পুৰুষৰ সমান।
হাদিছ
Imam Bukhari : 80
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِقَدَحِ لَبَنٍ فَشَرِبْتُ حَتَّى إِنِّي لَأَرَى الرِّيَّ يَخْرُجُ فِي أَظْفَارِي ثُمَّ أَعْطَيْتُ فَضْلِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْعِلْمَ
আমাক কোৱা হৈছে [ছাইদ বিন উফাইৰে] কৈছে, মোক কোৱা হৈছে [আল লাইতছে] কৈছে, মোক [উকাইলক] [ইবনে শ্বিহাবৰ] পৰা [হামজাহ বিন আব্দুল্লাহ বিন উমৰ]ৰ পৰা কোৱা হৈছে যে [ইবনে উমৰ] কৈছে: মই আল্লাহৰ ৰাছুল ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামে কোৱা শুনিছিলো: ‘যেতিয়া মই শুই আছিলো, তেতিয়া মই সপোন দেখিছিলো মোক এগিলাচ গাখীৰ দিলে আৰু তাৰ পিছত নখৰ পৰা ভাল দৃশ্য এটা ওলাই অহা দেখালৈকে পান কৰিলোঁ, তাৰ পিছত বাকীখিনি মোৰ সম্ভ্ৰান্ত বন্ধু উমৰ বিন আল খাথথাবক দিলোঁ’। মানুহে সুধিলে: ‘হে আল্লাহৰ ৰাছুল, ত’উইল কি?’? তেওঁ উত্তৰ দিলে: ‘জ্ঞান’।
