Imam Bukhari : 6881
حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِهِ{ وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا }قَالَ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ
hi byerile ['Ayyasy bin Al Walid] u hi byerile [Waki'] ku suka eka [Al A'masy] ku suka eka [Ibrahim At Taimi] ku suka eka [Tata wa yena] ku suka eka [Abu Dzar] u te, 'Ndzi vutisile Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam mayelana na ku tshahiwa ka ndzimana: '-naswona dyambu ri famba exitichini xa rona-' -Qs. Yasin: 38-, u vule leswi: 'Ku yima ka yena ku le hansi ka 'Arsy'.
Imam Bukhari : 6882
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ وَهُشَيْمٌ عَنْ إِسْمَاعِيلَ عَنْ قَيْسٍ عَنْ جَرِيرٍ قَالَكُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ نَظَرَ إِلَى الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالَ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا الْقَمَرَ لَا تُضَامُونَ فِي رُؤْيَتِهِ فَإِنْ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ لَا تُغْلَبُوا عَلَى صَلَاةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَصَلَاةٍ قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَافْعَلُوا
Swi hi byeriwile ['Amru bin Aun] u hi byerile [Khalid] na [Husyaim] ku suka eka [Ismail] ku suka eka [Qais] ku suka eka [Jarir] u te, 'Hi tshame hi tshama etlhelo ka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam.' Hi xitshuketa u vone n’weti lowu a wu ri vusiku lebyi heleleke, kutani a ku: ‘Hakunene u ta vona Hosi ya wena hilaha u vonaka n’weti lowu hakona, a wu nge vi na xiphiqo xo wu vona, kutani loko u kota ku nga karhatiwi hi ku khongela dyambu ri nga si huma ni ku pela, kutani swi endle’.
Imam Bukhari : 6883
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ يُوسُفَ الْيَرْبُوعِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ عِيَانًا
hi byerile [Yusuf bin Musa] u hi byerile [‘Ashim bin Yusuf Al Yarbu’i] u hi byerile [Abu Shihab] ku suka eka [Ismail bin Abu Khalid] ku suka eka [Qais bin Abu Hazim] ku suka eka [Jarir bin Abdullah] u te, ‘Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘U ta vona Rabb ya wena hi tihlo leri nga ambalangiki nchumu’.
Imam Bukhari : 6884
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ حَدَّثَنَا بَيَانُ بْنُ بِشْرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ قَالَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْبَدْرِ فَقَالَ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا لَا تُضَامُونَ فِي رُؤْيَتِهِ
Swi hi byeriwile ['Abdah bin Abdullah] u hi byerile [Husain Al Ju'fi] ku suka eka [Zaidah] u hi byerile [Bayan bin Bisyr] ku suka eka [Qais bin Abu Hazim] u hi byerile [Jarir], leswaku Rasulullah sallallaahu'alaihiwasallam u hlangane na hina hi vusiku bya n'weti lowu teleke, kutani a ku: 'U ta vona Hosi ya wena hi Siku ra Ku avanyisa tani hi leswi u vonaka n'weti lowu handle ko tika ku wu vona'.
Imam Bukhari : 6885
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّاسَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتْبَعْهُ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ وَفِي جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمْ السَّعْدَانَ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلَّا اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ أَوْ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمْ الْمُخَرْدَلُ أَوْ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلَائِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلَّا أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيَخْرُجُونَ مِنْ النَّارِ قَدْ امْتُحِشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مِنْهُمْ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولًا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنْ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ فَيَقُولُ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ لَا أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلَا يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُقَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلَّا قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ
Swi hi byeriwile [‘Abdul Aziz bin Abdullah] u hi byerile [Ibrahim bin Sa’d] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka [‘Atha’ bin Yazid allaitsi] ku suka eka [Abu Hurairah] Vaseketeri va vutisile, ‘Oho Murhumiwa wa Allah, xana hi ta vona Hosi ya hina hi Siku ra ku Pfuka? ' Rasulullah Sallallahu'alaihiwasallam u tlhele a ku: 'Xana u na xiphiqo xo vona n'weti hi vusiku bya n'weti lowu heleleke?' ‘E-e’, ku hlamula vanghana. Rasulullah u vutisile nakambe: ‘Xana u na xiphiqo xo vona dyambu loko ku nga ri na mapapa?’. Vaseketeri va hlamula va ku, ‘E-e, Wena Murhumiwa wa Allah’. Muprofeta u te: ‘Hakunene u ta N’wi vona xikan’we na Allah u ta hlengeleta vanhu hi Siku ra ku pfuka a ku: ‘Loyi a gandzelaka nchumu wo karhi, a a landzele leswi a swi gandzelaka’. Kutani loyi a gandzelaka dyambu, u landzela dyambu, loyi a gandzelaka n’weti, u landzela n’weti, loyi a gandzelaka taghut, u landzela taghut, naswona leswi salaka eka vanhu lava i vanhu lava va va pfunaka kumbe i vakanganyisi -Ibrahim u kanakana ku tiyiseka ka editorial ya yena-. Kutani Allah a hlangana na vona kutani a ku, ‘Hi mina Hosi ya n’wina’. Kutani va hlamula va ku: ‘Leswi i vutshamo bya hina leswaku Hosi ya hina yi ta eka hina, loko Hosi ya hina yi hlangana na hina, a hi ta yi tiva’. Allah u tlhele a hlangana na vona hi xivumbeko lexi a va xi tiva, Allah u tlhele a ku: ‘Hi mina Hosi ya n’wina’. Kutani va ku: ‘Hakunene u Xikwembu xa hina’. Va tlhele va N’wi landzela. Buloho ra milenge - buloho - ritlhele ri vekiwa exikarhi ka matlhelo mambirhi ya tihele naswona mina na vanhu va mina hi vona vosungula ku tsemakanya. A nga kona loyi a nga va na xivindzi xo vulavula hi nkarhi wolowo handle ka vaapostola, kasi xirilo xa vaapostola ntsena hi nkarhi wolowo a ku ri ‘Allaahumma sallim sallim - O Allah, hi ponise. O Allah, hi ponise-'. Loko eTiheleni ku ni swikhomo swa nsimbi leswi fanaka ni mitwa ya murhi wa mitwa lowu vuriwaka Sa’dan. Xana a wu wu tivi murhi wa mitwa wa Sa'dan?' Vaseketeri va hlamurile va ku, ‘Ina, Wena Murhumiwa wa Allah.’ Muprofeta u ye emahlweni a ku: ‘Hakunene, murhi lowu wu fana ni murhi wa mitwa wa Sa’dan, ntsena a nga kona loyi a tivaka mpimo wa wona handle ka Allah ntsena. Yi tekela un’wana na un’wana hi ku ya hi mpimo wa mintirho ya yena, van’wana va vona va vavisekile hi mintirho ya vona leyi saleke kumbe va bohiwa hi swiendlo swa vona, van’wana va lovisiwa, van’wana va tshama hilaha ku nga heriki hi mintirho ya vona kumbe va bohiwa hi swiendlo swa vona, van’wana va rhumeriwa ku tsemakanya. Kumbe hi marito yo fana na-. Kutani Allah u humelela, ku kondza loko Allah a heta ku endla xiboho xa vuyelo bya malandza ya Yena naswona a lava ku hlongola vaaki va Tihele hi tintswalo ta Yena, u lerisa tintsumi ku hlongola vaaki va Tihele lava nga tihlanganisiki nchumu na Allah, ku nga lava va ha lavaka ku va twela vusiwana, exikarhi ka lava va nyikelaka vumbhoni bya leswaku a ku na xikwembu handle ka Allah, kutani tintsumi ti ta va lemuka eTiheleni ku suka eka swikombiso ya ku nkhinsama, hikuva Tihele ti dya vana va Adamu handle ka swikombiso swa ku nkhinsama. Allah u yirise Tihele ku dya swikombiso swa ku nkhinsama, kutani ti ta huma eka tona mimiri ya tona leyi hisiweke, ivi ti fafazeriwa hi mati ya vutomi leswaku ma ta mila ehansi ka yona tanihi leswi mavele ma milaka enambyeni. Kutani Allah u ta heta ku avanyisa malandza ya Yena naswona ku ta sala exikarhi ka vona wanuna loyi a nga ta hundzuluxa xikandza xa yena xi kongoma eTiheleni, naswona u ta va wo hetelela eka vaaki va Tihele ku nghena eParadeyisini, handle ka loko a khongela, "Oho Hosi, susa xikandza xa mina eka Tihele, hikuva ku nun'hwela ka yona ntsena ku ringanerile ku ndzi karhata naswona malangavi ya yona ma ndzi hisile." Kutani u ta kombela Allah xin'wana na xin'wana lexi a xi lavaka, kutani Allah u ta ku, "Loko ndzi hetisisa xikombelo xa wena, leswaku u nga kombeli swin'wana!" U ta hlamula a ku, "E-e, hi ku vangama ka Wena, a ndzi nge kombeli swin'wana." Naswona Hosi ya yona yi ta teka xitshembiso xin’wana na xin’wana na xitshembiso lexi yi xi navelaka yi hundzula xikandza xa yona eka Tihele. Kambe endzhaku ka sweswo u ta langutana na Paradeyisi a vona ku saseka ka yona, naswona u ta miyela nkarhinyana a kombela, "O Allah, ndzi endle enyangweni ya Paradeyisi." Allah u vutisile: ‘Xana a wu tshikanga xitshembiso xa wena ni xihlambanyo xa wena xo ka u nga ndzi kombeli hilaha ku nga heriki handle ka leswi ndzi swi nyikeke. Wena N'wana Adamu, swa tsakisa swinene loko u xenga.' Kambe nandza u ye emahlweni a kombela, ‘Oho Hosi ya mina,’ naswona u ye emahlweni a kombela Allah ku kondza Allah a kombela: ‘Loko ndzi ku nyika leswi u swi kombelaka sweswi, xana u nga ha kombeli xikombelo xin’wana nakambe’. U hlamurile, 'E-e, hikwalaho ka ku vangama ka Wena, a ndzi nge he ku kombeli nakambe hi xikombelo xin'wana'. Kutani munhu yoloye u tshike switshembiso ni swihlambanyo swa yena lerova Allah a n’wi ringanyeta ku ya etinyangweni ta tilo. Kambe loko nandza a yime enyangweni wa tilo, tilo ri n’wi pfulerile lerova a vona ntsako wa vutomi ni ntsako eka wona lerova a miyela tanihi leswi Allah a n’wi rhandzaka leswaku a miyela. Kutani a kombela, ‘Oho Hosi ya mina, ndzi nghenise etilweni, kutani Allah a ku, ‘Hey, xana a wu tshikanga xitshembiso xa wena xo ka u nga kombeli swin’wana handle ka leswi ndzi swi nyikeke, O N’wana wa Adamu, u xengile hi ku hatlisa ku fikela kwihi’. Kutani nandza u kombele, ‘Oho Hosi ya mina, u nga ndzi pfumeleli ku va nandza wa Wena la nga ni gome swinene,’ nandza u ye emahlweni a kombela a nga heli ku kondza Allah a hleka. Naswona loko Allah a hlekile nandza, Allah u fanele ku n’wi byela leswaku ‘Nghena etilweni’. Loko nandza a nghene eka yona, Allah u ri eka yena: ‘Ndzi kombela u lorha norho’. Kutani nandza u vutise Hosi ya yena kutani a lorha milorho, ku kondza Allah a n’wi tsundzuxa hi ku vula hi ndlela leyi ku kondza norho wa nandza wu fika enhlohlorhini ya wona, Allah a ku eka yena: ‘Sweswo hi swona ntsena swa mina, naswona u engetele hi ndlela yoleyo na yena’. [‘Atha’ bin Yazid] u te, ‘[Abu Sa’id alkhudzri] swin’we na Abu Hurairah a va vuyisanga na yin’we ya ti hadith ta yena, lerova loko Abu Hurairah a hlamuserile leswaku Allah u te ‘na wena un’we wo fana na yena’, Abu Sa’id Al Khudzri u te ‘na khume ro fana na yena’ O Abu Hurairah? ' Abu Hurairah u te, 'A ndzi tsundzuki swin'wana handle ka leswi a swi vuleke 'eka wena na swin'wana swo fana na swona'. Abu Sa’id Al Khudzri u tlhele a ku, ‘Ndzi nyikela vumbhoni bya leswaku ndzi yi nhlokohatile eka Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve eka yena), ku nga marito lama nge ‘Na n’wina khume ro fana na rona’. Abu Hurairah u te, ‘Hi wona nkarhi wo hetelela munhu a nghena eParadeyisini’.
Imam Bukhari : 6886
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ هَلْ تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ إِذَا كَانَتْ صَحْوًا قُلْنَا لَا قَالَ فَإِنَّكُمْ لَا تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ رَبِّكُمْ يَوْمَئِذٍ إِلَّا كَمَا تُضَارُونَ فِي رُؤْيَتِهِمَا ثُمَّ قَالَ يُنَادِي مُنَادٍ لِيَذْهَبْ كُلُّ قَوْمٍ إِلَى مَا كَانُوا يَعْبُدُونَ فَيَذْهَبُ أَصْحَابُ الصَّلِيبِ مَعَ صَلِيبِهِمْ وَأَصْحَابُ الْأَوْثَانِ مَعَ أَوْثَانِهِمْ وَأَصْحَابُ كُلِّ آلِهَةٍ مَعَ آلِهَتِهِمْ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ وَغُبَّرَاتٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ ثُمَّ يُؤْتَى بِجَهَنَّمَ تُعْرَضُ كَأَنَّهَا سَرَابٌ فَيُقَالُ لِلْيَهُودِ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلَا وَلَدٌ فَمَا تُرِيدُونَ قَالُوا نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا فَيُقَالُ اشْرَبُوا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي جَهَنَّمَ ثُمَّ يُقَالُ لِلنَّصَارَى مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ فَيَقُولُونَ كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلَا وَلَدٌ فَمَا تُرِيدُونَ فَيَقُولُونَ نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا فَيُقَالُ اشْرَبُوا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي جَهَنَّمَ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا يَحْبِسُكُمْ وَقَدْ ذَهَبَ النَّاسُ فَيَقُولُونَ فَارَقْنَاهُمْ وَنَحْنُ أَحْوَجُ مِنَّا إِلَيْهِ الْيَوْمَ وَإِنَّا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِيَلْحَقْ كُلُّ قَوْمٍ بِمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ وَإِنَّمَا نَنْتَظِرُ رَبَّنَا قَالَ فَيَأْتِيهِمْ الْجَبَّارُ فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَلَا يُكَلِّمُهُ إِلَّا الْأَنْبِيَاءُ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ تَعْرِفُونَهُ فَيَقُولُونَ السَّاقُ فَيَكْشِفُ عَنْ سَاقِهِ فَيَسْجُدُ لَهُ كُلُّ مُؤْمِنٍ وَيَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ رِيَاءً وَسُمْعَةً فَيَذْهَبُ كَيْمَا يَسْجُدَ فَيَعُودُ ظَهْرُهُ طَبَقًا وَاحِدًا ثُمَّ يُؤْتَى بِالْجَسْرِ فَيُجْعَلُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجَسْرُ قَالَ مَدْحَضَةٌ مَزِلَّةٌ عَلَيْهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكَةٌ مُفَلْطَحَةٌ لَهَا شَوْكَةٌ عُقَيْفَاءُ تَكُونُ بِنَجْدٍ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ الْمُؤْمِنُ عَلَيْهَا كَالطَّرْفِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَنَاجٍ مَخْدُوشٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى يَمُرَّ آخِرُهُمْ يُسْحَبُ سَحْبًا فَمَا أَنْتُمْ بِأَشَدَّ لِي مُنَاشَدَةً فِي الْحَقِّ قَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنْ الْمُؤْمِنِ يَوْمَئِذٍ لِلْجَبَّارِ وَإِذَا رَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ نَجَوْا فِي إِخْوَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَعْمَلُونَ مَعَنَا فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ وَيُحَرِّمُ اللَّهُ صُوَرَهُمْ عَلَى النَّارِ فَيَأْتُونَهُمْ وَبَعْضُهُمْ قَدْ غَابَ فِي النَّارِ إِلَى قَدَمِهِ وَإِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَإِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي فَاقْرَءُوا{ إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا }فَيَشْفَعُ النَّبِيُّونَ وَالْمَلَائِكَةُ وَالْمُؤْمِنُونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَقِيَتْ شَفَاعَتِي فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ أَقْوَامًا قَدْ امْتُحِشُوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ بِأَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ فِي حَافَتَيْهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ قَدْ رَأَيْتُمُوهَا إِلَى جَانِبِ الصَّخْرَةِ وَإِلَى جَانِبِ الشَّجَرَةِ فَمَا كَانَ إِلَى الشَّمْسِ مِنْهَا كَانَ أَخْضَرَ وَمَا كَانَ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ كَانَ أَبْيَضَ فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ اللُّؤْلُؤُ فَيُجْعَلُ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِيمُ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ الرَّحْمَنِ أَدْخَلَهُمْ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلَهُ مَعَهُوَقَالَ حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُحْبَسُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُهِمُّوا بِذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوْ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا فَيُرِيحُنَا مِنْ مَكَانِنَا فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ آدَمُ أَبُو النَّاسِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْكَنَكَ جَنَّتَهُ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلَائِكَتَهُ وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَيْءٍ لِتَشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا قَالَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ قَالَ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ أَكْلَهُ مِنْ الشَّجَرَةِ وَقَدْ نُهِيَ عَنْهَا وَلَكِنْ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ نَبِيٍّ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الْأَرْضِ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ سُؤَالَهُ رَبَّهُ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَكِنْ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ الرَّحْمَنِ قَالَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ ثَلَاثَ كَلِمَاتٍ كَذَبَهُنَّ وَلَكِنْ ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا آتَاهُ اللَّهُ التَّوْرَاةَ وَكَلَّمَهُ وَقَرَّبَهُ نَجِيًّا قَالَ فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ قَتْلَهُ النَّفْسَ وَلَكِنْ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ وَرُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ قَالَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنْ ائْتُوا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدًا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي فَيَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ وَسَلْ تُعْطَ قَالَ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ أَيْضًا يَقُولُ فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ ثُمَّ أَعُودُ الثَّانِيَةَ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ وَسَلْ تُعْطَ قَالَ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ قَالَ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ ثُمَّ أَعُودُ الثَّالِثَةَ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ وَسَلْ تُعْطَهْ قَالَ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ قَالَ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ قَالَ قَتَادَةُ وَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنْ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ حَتَّى مَا يَبْقَى فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَيْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ قَالَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ{ عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا }قَالَ وَهَذَا الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِي وُعِدَهُ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
hi byerile [Yahya bin Bukair] u hi byerile [Allaits bin Sa’d] ku suka eka [Khalid bin Yazid] ku suka eka [Sa’id bin Abu Hilal] ku suka eka [Zaid] ku suka eka [‘Atha’ bin Yasar] ku suka eka [Abu Sa’id Al Khudzri] u te, ‘Hi vutisile, ‘Oho Murhumiwa wa Allah, xana hi ta vona Hosi ya hina hi Siku ra ku Pfuka?’. Muprofeta u vutisile hi ku tlherisela a ku: ‘Xana swi ku tikela ku vona dyambu na n’weti loko swi ri karhi swi vangama?’. hi te, 'E-e'. Muprofeta uyile emahlweni aku: ‘Hi yona ndlela leyi a wu nga ri na xiphiqo xo vona Hosi ya wena hi nkarhi wolowo, handle ka ku tika loku a wu ri na kona ku va vona havambirhi’. Kutani a ku: ‘Kutani ku va ni mufoyineri loyi a huwelelaka a ku, ‘Vanhu hinkwavo a va ye eka loyi va n’wi gandzelaka!’ Kutani vagandzeri va xihambano va famba na swihambano swa vona, naswona vagandzeri va swifaniso va ya eka swifaniso swa vona, naswona mugandzeri un’wana na un’wana wa Xikwembu a a ri na swikwembu swa vona ku kondza ku sala ntsena lava a va gandzela Xikwembu, hambi ku ri lavanene kumbe lava nga chaviki Xikwembu ni vanhu va buku leyi hundzeke. Kutani Jahannam yi tisiwa yi vekiwa, a swi fana ni loko ku ri xivono, kutani Vayuda va vutisiwile, ‘Xana a mi tolovele ku gandzela yini?’. Va hlamule va ku, ‘A hi tolovele ku gandzela Uzair, n’wana wa Allah’. Kutani ku twaka rito leri nge, ‘U hemba! Allah a nga na nsati kumbe vana nikatsongo.’ Kutani u lava yini?' Va hlamula va ku, 'Hi nga swi tsakela loko wo hi nyika swo nwa!' Kutani ku twala rito leri nge, ‘Nwani, n’wina vafana!’. Kutani va wela etiheleni. Kutani vanhu va le Nashara va vutisiwile, ‘Xana a mi gandzela yini?’. Va hlamula va ku, ‘A hi tolovele ku gandzela Isa al Messiah, n’wana wa Xikwembu’. Va hlamuriwile va ku: ‘Hinkwenu ma hemba! Allah a nga na nsati hambi ku ri vana nikatsongo, naswona u lava yini?’ Va hlamula va ku, 'Hi lava leswaku U hi nyika swo nwa!' Kutani a hlamula a ku: ‘Nwani, n'wina vafana!' Naswona hi ku hatlisa va wele etiheleni ku kondza ku sala vanhu ntsena lava gandzelaka Allah, hambi va ri lavanene kumbe lava nga yingisiki. Va vutisiwile va ku, ‘I yini lexi endleke leswaku mi pfaleriwa hambileswi vanhu lavan’wana se a va fambile?’ Va hlamula va ku, ‘Hi tihambanise na vona naswona hi hina vanhu lava n’wi lavaka ngopfu, hi twe munhu loyi a n’wi fonelaka a ri karhi a huwelela hi yexe, ‘Vanhu hinkwavo a va hlangane na loyi va n’wi gandzelaka! Hi hina ntsena hi rindzele Xikwembu xa hina'. Uyile emahlweni, ‘Kutani Allah - Al Jabbar - u tile eka vona hi xivumbeko lexi ava nga si tshama va xi vona rosungula, kutani Allah aku: ‘Hi mina Hosi ya n’wina’. Va hlamula va ku, ‘U Rabb wa hina, naswona a ku na munhu loyi a nga na xivindzi xo vulavula na Yena handle ka vaprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, kutani vaprofeta va ku, ‘Xana a ku na xikombiso exikarhi ka wena na Allah lexi u xi lemukaka? ’ Va hlamule va ku, ‘Ina, ku nga rhole,’ kutani Allah a paluxe rhole ra Yena lerova mupfumeri un’wana ni un’wana a nkhinsama eka Yena. Kutani ku sale lava va nkhinsameke eka Allah hikwalaho ka riya na sum’ah lerova va ya nkhinsama naswona milenge ya vona yi hundzuka xiphemu xin’we nakambe, kutani mabuloho ya milenge ya Jahannam ma tisiwa ma vekiwa exikarhi ka makumu mambirhi ya Jahannam, hi vutisile, ‘Oho Murhumiwa wa Allah, i yini xihundla xa buloho ra Jahannam? ' Muprofeta u hlamurile: 'Buloho ri nga ha huma egondzweni, ri wa, ri na swikhomo swa nsimbi, ri na mitwa yo anama no kariha, mitwa yi ta endliwa hi mapulanga ya mitwa lama vuriwaka Sa'dan - mapulanga ya mitwa yo kariha. Vapfumeri lava hundzaka hi rivilo lerikulu, van’wana va fana ni ku copeta ka tihlo, van’wana va fana ni rihati, van’wana va fana ni moya, van’wana va fana ni hanci leyi hlawuriweke. Ku na lava va fana na ku khandziya tihanci, ku na lava va ponaka naswona va ponisiwile hakunene, kambe ku tlhela ku va na lava va ponaka endzhaku ko handzuriwa hi swikhomo swa nsimbi, kumbe ku lahleriwa hi swona etiheleni ta tihele, ku fikela nkarhi wo hetelela loko vanhu va hundza hi ku kokiwa, naswona a wu nge phikeleli ngopfu ku ndzi rhukana ku lwisana na ntiyiso lowu nga erivaleni eka wena ku tlula leswi u nga vaka swona eka mupfumeri hi nkarhi wolowo eka Allah Al Jabbar. Loko va vona leswaku va hlayisekile exikarhi ka vanghana va vona, va ri, ‘Hosi ya hina, hakunene vanghana va hina va khongela na hina va titsona swakudya na hina, va endla mintirho leyinene na hina! ' Allah Ta'ala u te, 'Fambani, loyi exikarhi ka n'wina a kumaka embilwini ya yena ku tika ka dinar ya ripfumelo, kutani n'wi humesa', naswona Allah u yirisile xivumbeko xa vona etiheleni. Kutani va fike eka vanghana va vona loko van’wana va vona va nghene ehansi ka tihele, van’wana ku ya fika emasengeni ya milenge ya vona, hafu ya marhole ya vona, kutani va humesa mani na mani loyi a va ri yena, kutani va vuya kutani Allah a ku, ‘Famba nakambe, naswona mani na mani loyi u n’wi kumaka embilwini ya yena u tika ku fana na athomo ya ripfumelo, kutani u n’wi humesa’. Hiloko va humesa un'wana na un'wana loyi va n'wi tivaka'. Rasulullah u te: ‘Loko u nga ndzi kholwi, kutani hlaya: ‘-Allah a nga dyohi ntiko wa mbewu ya sinapi, loko ku ri na vunene, kutani Allah u andzisa hakelo-’ -Qs. An Nisaa': 40-, kutani vaprofeta shallallahu 'alaihi wasallam, tintsumi na vapfumeri, hinkwavo va khongelela. Kutani Allah Al Jabbar a ku, Ku khongelela ka mina ka ha ri kona. Kutani Allah u ta teka voko eka Ndzilo a susa van’wana va vanhu lava hisiweke, kutani va ta hoxiwa enambyeni egedeni ya Paradeyisi leyi vuriwaka ‘Nambu wa Vutomi’ leswaku va ta mila ematlhelo hamambirhi tanihi leswi mavele ma milaka ematini ya mati lawa u talaka ku ma vona etlhelo ka maribye ni le tlhelo ka mirhi, xin’wana ni xin’wana xa swona lexi nga ta rhelela edyambyini, xi ta va xa rihlaza, naswona xin’wana ni xin’wana xa swona lexi nga ta rhelela xi kongoma eka matlhelo hamambirhi ndzhuti, wu ta va wu basa, kutani ma ta vonaka onge i tiperela leti nga ni swingwavila enhan’wini ya tona. Kutani va ta nghena eParadeyisini ku kondza vanhu va Paradeyisi va ku, ‘I ‘utaqa’ ya Ar Rahman - vanhu lava ntshunxiweke hi Ar Rahman - Allah a nga va amukelanga hikwalaho ka swiendlo leswi va swi endleke, kumbe hikwalaho ka leswinene leswi va swi nyikeleke leswaku va ta hlamuriwa, ‘Eka n’wina leswi mi swi vonaka na swin’wana swo fana na swona’. [Hajjaj bin Minhal] u te; u hi byerile [Hammam bin Yahya] u hi byerile [Qatadah] ku suka eka [Anas] radliyallahu’anhu, leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Hi Siku ra ku pfuka vapfumeri va ta pfaleriwa ku kondza leswi swi va vavisa. Va te, ‘Oho, loko hi kombela Hosi ya hina ku khongelela leswaku yi ta hi endla hi titwa hi ntshunxekile ku suka laha hi nga kona’. Va tile eka Adam va ku, ‘Wena, Adam, u kokwa wa vanhu hinkwavo, Allah u ku tumbuluxe hi mavoko ya yena, a endla tilo ndhawu ya wena yo tshama eka yona naswona u endle leswaku tintsumi ti ku nkhinsamela, Allah u tlhele a ku dyondzisa mavito ya swilo hinkwaswo leswaku u ta kota ku hi khongelela na Hosi ya wena leswaku u ta kota ku nyika nchavelelo endhawini ya hina. Kambe Adamu a hlamula ntsena a ku: “Laha a ndzi na mfanelo yo ku khongelela.” Murhumiwa wa Allah u ye emahlweni a ku: 'Kutani Adamu u va tsundzuxe xihoxo lexi a xi endleke, ku nga ku dya mihandzu ya murhi lowu yirisiweke hambi leswi a wu yirisiwile, kutani a ku, "Yana eka Nowa, hikuva a a ri muprofeta wo sungula, sallallaahu 'alaihi wasallam, loyi Allah a n'wi rhumeleke eka vaaki va misava." Va tile eka Nowa, kambe Nowa u tlhele a hlamula a ku, "Ndzi rivaleli, a ndzi na mfanelo yo ku khongelela laha," naswona Nowa u boxe xihoxo lexi a xi endleke, ku nga ku kombela Hosi ya yena handle ko tiva a ku, "Yana eka Ibrahim, hikuva i Khalilur Rahman - murhandziwa wa Arrahman-." Murhumiwa wa Allah u yise emahlweni xitori xa yena: 'Va tile eka Ibrahim, kambe Ibrahim u tlhele a hlamula a ku, "Ndzi rivaleli, a ndzi na mfanelo yo ku khongelela laha." Ibrahim u tlhele a boxa xihoxo xa yena, ku nga mavunwa manharhu lawa a ma endleke kutani a ku, "Yana eka Musa, nandza loyi Allah a n'wi nyikeke Torah, vulavula na yena u n'wi tshineta ekusuhi na Yena hilaha swi nga kotekaka hakona." Rasulullah u ye emahlweni a ku: ‘Va tile eka Muxe, ntsena Muxe u tlhele a hlamula, ‘Ndzi rivaleli, laha a ndzi na mfanelo yo ku khongelela’, kasi Musa a n’wi tsundzuxa hi xihoxo lexi a xi endleke, ku nga ku dlaya moya-xiviri handle ka xivangelo lexi faneleke, loko a ku, ‘Ringeta ku ya eka Yesu, nandza wa Allah ni muapostola wa Yena, moya wa Allah ni marito ya Yena. Va ye eka Yesu, kambe ‘Isa u tlhele a hlamula, ‘Ndzi rivaleli, laha a ndzi na mfanelo yo ku khongelela’, loko a ri karhi a ku ‘Ringeta ku ya eka Muhammad sallallaahu’alaihiwasallam, nandza loyi Allah a n’wi rivaleleke swidyoho swa yena swa khale na swa nkarhi lowu taka’. Kutani va tile eka mina - Muhammad - kutani ndzi kombela mpfumelelo eka Hosi ya mina endlwini ya Yena naswona ndzi pfumeleriwile ku hlangana na Yena, loko ndzi N’wi vona, kutani ndzi wela ehansi ndzi nkhinsamile, Allah kutani a ndzi pfumelela tani hi leswi a nga ta ndzi pfumelela. Allah u tlhele a ku, ‘Tlakusa nhloko ya wena, O Muhammad, vula, wa twiwa, kombela ku khongelela, u nyikiwile ku khongelela, kombela, u nyikiwile’. Ndzi tlhele ndzi tlakusa nhloko ndzi dzunisa Hosi ya mina hi ku dzunisa loku yi ndzi dyondziseke kona, kutani ndzi khongela kutani yi ndzi nyika mindzilakano. Kutani ndzi huma ndzi ya va amukela etilweni’. Qatadah aku, ‘Naswona ndzi n’wi twile a ku, ‘Ndzi tlhele ndzi huma, kutani ndzi va humesa etiheleni kutani ndzi va veka etilweni. Endzhaku ka sweswo ndzi vuyile ra vumbirhi kutani ndzi kombela mpfumelelo wa Hosi ya mina endlwini ya yona kutani ndzi pfumeleriwa ku hlangana na yona, loko ndzi yi vona, kutani ndzi wela ehansi ndzi nkhinsamile. Allah kutani ndzi pfumelele ndzi va hilaha Allah a lavaka hakona, kutani Allah a ku, ‘Tlakusa nhloko ya wena O Muhammad u vula leswaku u ta twiwa, naswona u khongelela, u ta khongeriwa, u kombela naswona u ta nyikiwa’. Ndzi tlhele ndzi tlakusa nhloko ya mina ndzi nyikela ku dzunisa ni ku dzunisa eka Xikwembu xa mina hilaha xi ndzi dyondziseke hakona. Kutani ndzi khongelela, kutani U ndzi nyikile ndzingano leswaku ndzi huma ndzi va nghena etilweni’. Qatadah aku, ‘Nakona ndzi n’wi twile a ku, ‘Naswona ndzi sukile leswaku ndzi va humesa etiheleni, kutani ndzi va veka etilweni’. Qatadah aku, 'Kutani ndzi n'wi twile a ku, 'Kutani ndzi sukile ndzi va humesa etiheleni, kutani ndzi va veka etilweni, kufikela loko kunga se sala nchumu etiheleni handle ka lava khomiweke hi Koran, kumbe leswi vulaka leswaku ufanele kuva a nga heriki, kutani a hlaya ndzimana leyi '-onge Hosi ya wena yinga ku pfuxa endhawini leyi dzunekaka-' -Qs. Al Isra’: 79-. Muprofeta u te, ‘Lexi i xitichi lexi dzunekaka lexi tshembisiweke muprofeta wa wena sallallaahu ‘alaihi wasallam’.
Imam Bukhari : 6887
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنِي عَمِّي حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَ إِلَى الْأَنْصَارِ فَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ وَقَالَ لَهُمْ اصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْا اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنِّي عَلَى الْحَوْضِ
hi byerile [Ubaidullah bin Sa'd bin Ibrahim] u ndzi byerile [Malume wa mina] u hi byerile [Tatana] ku suka eka [Salih] ku suka eka [Ibn Shihab] u te, u ndzi byerile [Anas bin Malik] leswaku Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u tshame a rhumela murhumiwa eAnsar kutani a va hlengeleta eka dome - yindlu ya xirhendzevutana leyi endliweke hi vumba - kutani a ku, ‘Lehisa mbilu ku kondza u hlangana na Allah na murhumiwa wa Yena, hikuva ndzi ta va kona endzhaku. ku va etiveni'.
Imam Bukhari : 6888
حَدَّثَنِي ثَابِتُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَحْوَلِ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَهَجَّدَ مِنْ اللَّيْلِ قَالَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ أَنْتَ الْحَقُّ وَقَوْلُكَ الْحَقُّ وَوَعْدُكَ الْحَقُّ وَلِقَاؤُكَ الْحَقُّ وَالْجَنَّةُ حَقٌّ وَالنَّارُ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ حَقٌّ اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْكَ خَاصَمْتُ وَبِكَ حَاكَمْتُ فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَأَسْرَرْتُ وَأَعْلَنْتُ وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ قَيْسُ بْنُ سَعْدٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ طَاوُسٍ قَيَّامُ وَقَالَ مُجَاهِدٌ{ الْقَيُّومُ }الْقَائِمُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَقَرَأَ عُمَرُ الْقَيَّامُ وَكِلَاهُمَا مَدْحٌ
ndzi byerile [Thabit bin Muhammad] u hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Ibn Juraij] ku suka eka [Sulaiman Al Ahwal] ku suka eka [Thawus] ku suka eka [Ibn Abbas] radliyallahu’anhuma u te, ‘Loko Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam tahajjud nivusiku, u vule xikhongelo: ‘ALLAAHUMA RABBANA LAKAL HAMDU ANTA QAYYIMUS SAMAAWAATI WAL ARDLI, WALAKAL HAMDU ANTA RABBUS SAMAAWAATI WAL ARDLI WAMAN FIIHINNA, WALAKAL HAMDU ANTA NUURUS SAMAAWAATI WAL ARDLI WAMAN FIIHINNA, ANTAL HAQQ, WAQULUKAL HAQQ, WAWA'DUKAL HAQQ, WALIQAA'UKA HAQQ, WAL JANNATU HAQQ, WANAARU HAQQ, WASSAA'ATU HAQ, ALLAHUMMA LAKA ASLAMTU, WABIKA AMANTU WA'ALAIKA TAWAKKALTU, WAILAIKA KHAASHAMTU WABIKA HAKAMTU FAGHFIRLII MAA QADDAMTU WAMAA AKHKHARTU WA ASRARTU WA A'LANTU, WAMAA ANTA A'LAMU BIHI MINNII, LAA-ILAAHA ILLAA ANTA -O Allah Hosi ya hina, eka Wena hinkwenu dzuneka, U muhlayisi wa matilo na misava, eka Wena hinkwenu dzuneka, U muhlayisi wa matilo na misava na vaaki va wona hinkwavo, eka Wena hinkwenu ku dzunisa, U ku vonakala ka matilo na misava na vaaki va wona hinkwavo, U ntiyiso, Rito ra wena i ntiyiso, Xitshembiso xa wena i ntiyiso naswona ku hlangana na Wena i ntiyiso, tilo i ntiyiso, tihele i ntiyiso, ku pfuka i ntiyiso, O Allah, eka Wena ndzi tinyiketa, eka Wena ndza pfumela, eka Wena ndzi veka ku tshemba ka mina, hikuva Wena ndzi nala -nala-, eka Wena ndzi avanyisa, kutani ndzi rivalele leswi ndzi swi endleke na leswi ndzi nga swi endlangiki, leswi ndzi swi endlaka exihundleni na leswi ndzi swi endlaka erivaleni, na leswi Wena tiva ku tlula mina, a ku na xikwembu lexi faneleke handle ka Wena-'. Abu Abdullah u te, [Qais bin Sa’d] na [Abu Zubair] va vule ku suka eka [Thawus] na muhleri ‘Qayyaam’ hayi qayyum, kasi Mujahid u te, ‘Alqayyum - na al- leyi tiyeke leswi vulaka ku khathalela hinkwaswo, kasi Umar u tlhele a vula Alqayyaam, naswona havumbirhi bya vona va dzunisiwa hi ku ringana’.
Imam Bukhari : 6889
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنِي الْأَعْمَشُ عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا سَيُكَلِّمُهُ رَبُّهُ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تُرْجُمَانٌ وَلَا حِجَابٌ يَحْجُبُهُ
Swi hi byeriwile [Yusuf bin Musa] u hi byerile [Abu Usamah] u ndzi byerile [Al A’masy] ku suka eka [Khaitsumah] ku suka eka [’Adi bin Hatim] u te, ‘Murhumiwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘A nga kona eka n’wina handle ka loko a vulavuriwa hi Rabb wa yena, exikarhi ka yena na Allah a ku na muhlamuseri, hambi ku ri hijab leyi yi sivelaka yena'.
Imam Bukhari : 6890
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ
Swi hi byeriwile ['Ali bin Abdullah] u hi byerile [Abdul Aziz bin Abd shamad] ku suka eka [Abu Imran] ku suka eka [Abu Bakr bin Abdullah bin Qais] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, u te: ‘Ku na matilo mambirhi lama endliweke hi silivhere, swibya na leswi nga endzeni ka wona, naswona ku na mambirhi matilo lama endliweke hi nsuku, swibya ni leswi nga endzeni ka swona, naswona a ku na nchumu lowu sivelaka vanhu ku vona Rabb ya vona handle ka xihuku. ku tikukumuxa emahlweni ka yena etilweni Adn'.
Imam Bukhari : 6891
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَعْيَنَ وَجَامِعُ بْنُ أَبِي رَاشِدٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اقْتَطَعَ مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِيَمِينٍ كَاذِبَةٍ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِصْدَاقَهُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ{ إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمْ اللَّهُ }الْآيَةَ
hi byerile [Al Humaidi] u hi byerile [Sufyan] u hi byerile [Abdul Malik bin A’yan] na [Jami’ bin Abu Rasyid] ku suka eka [Abu Wail] ku suka eka [Abdullah] radliyallahu’anhu u te, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Loyi a nga na ku navela ku kuma rifuwo ra Mumoslem hi xihlambanyo xa mavunwa, yena u hlangana na Allah loko Allah a ri eka xiyimo xa vukarhi eka yena'. Abdullah u te, 'Kutani Rasulullah Shallallahu'alaihiwasallam u hlayile ku lulamisiwa ka yena eka Buku ya Allah: '-Hakunene, lava xavaka switshembiso swa Allah na swihlambanyo swa vona hi nxavo wutsongo, volavo i vanhu lava nga riki na xiphemu eka vutomi bya le ndzhaku, naswona Allah a nga va rhambi ku vulavula-' -QS.Ali Imran: 77-.
Imam Bukhari : 6892
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمْ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ رَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ لَقَدْ أَعْطَى بِهَا أَكْثَرَ مِمَّا أَعْطَى وَهُوَ كَاذِبٌ وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ وَرَجُلٌ مَنَعَ فَضْلَ مَاءٍ فَيَقُولُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْيَوْمَ أَمْنَعُكَ فَضْلِي كَمَا مَنَعْتَ فَضْلَ مَا لَمْ تَعْمَلْ يَدَاكَ
Ku hi byeriwile leswaku [Abdullah bin Muhammad] u hi byerile leswaku [Sufyan] ku suka eka [Amru] ku suka eka [Abu Salih] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Ku na vanhu vanharhu lava Allah a nga ta ka a nga vulavuli na vona hi Siku ra ku pfuka naswona a nge va voni, munhu loyi a katsaka xihlambanyo eka nhundzu ya yena leswaku a ta kota ku va a nyikiwa ku tlula ntolovelo, naswona u hemba hi xihlambanyo xa yena. Munhu loyi a endlaka xihlambanyo xa mavunwa endzhaku ka ‘Asr hi ku navela ku kuma nhundzu ya Mumoslem. Naswona munhu loyi a khomaka mati yo tlula mpimo - leswaku byanyi byi nga kuli -, leswaku Allah hi Siku ra ku Pfuka a ku ‘Sweswi ndzi khoma tintswalo ta Mina tani hi leswi u tshameke u khoma mati yo tlula mpimo lawa mavoko ya wena mambirhi a ma nga tirhi hikwalaho ka wona’.
Imam Bukhari : 6893
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الزَّمَانُ قَدْ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلَاثٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحَجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ أَيُّ شَهْرٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ يُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ ذَا الْحَجَّةِ قُلْنَا بَلَى قَالَ أَيُّ بَلَدٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ الْبَلْدَةَ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ يَوْمٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا وَسَتَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ فَيَسْأَلُكُمْ عَنْ أَعْمَالِكُمْ أَلَا فَلَا تَرْجِعُوا بَعْدِي ضُلَّالًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ أَلَا لِيُبْلِغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَلَعَلَّ بَعْضَ مَنْ يَبْلُغُهُ أَنْ يَكُونَ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضِ مَنْ سَمِعَهُ فَكَانَ مُحَمَّدٌ إِذَا ذَكَرَهُ قَالَ صَدَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ
Swi byeriwe hina [Muhammad bin Al Mutsanna] u byeriwe hina ['Abdul Wahhab] u byeriwe hina [Ayyub] ku suka eka [Muhammad] ku suka eka [Ibn Abu Bakrah] ku suka eka [Abu Bakrah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Minkarhi yi rhendzeleka hi xivumbeko xa yona tanihi loko Allah a tumbuluxe matilo na misava.' Kuna tinhweti ta khume mbirhi eka lembe, mune wa tona i haram, tinharhu ta tona i leti landzelelanaka, Dzul Qa'dah, Dzulhijjah na Muharram, na Rajab Mudlar leyi nga exikarhi ka tinhweti to hetelela ta Jumadil na Sya'ban. Sweswi i n'hweti yihi leyi?' Hi hlamurile, ‘Allah na Murhumiwa wa Yena va tiva ngopfu! ' Muprofeta u tlhele a miyela kutani hi ehleketa leswaku u ta n'wi thya vito hayi hi vito ra yena. Muprofeta u ye emahlweni a ku: 'Xana namuntlha a hi siku ra ku dlaya?' va hlamula va ku, 'Hi swona'. Muprofeta u ye emahlweni a ku: ‘Hakunene, ngati ya wena, nhundzu ya wena - Muhammad u vurile, naswona hilaha ndzi tsundzukaka hakona u vurile, na ku xiximiwa ka wena - swi yirisiwile tani hi leswi ku xiximiwaka ka siku ra wena sweswi, etikweni ra wena sweswi, eka n’hweti ya wena sweswi, naswona u ta hlangana na Hosi ya wena naswona yi ta ku vutisa hi swiendlo swa wena. Tsundzukani, mi nga tlheleli endzhaku ka mina mi hambukile, van’wana va n’wina mi tsema van’wana tinhloko, tsundzukani, lava nga kona a va swi hundzisele eka lava nga riki kona, hikuva swi nga ha endleka leswaku loyi a swi hundziselaka u twisisa swinene ku tlula loyi a swi twaka.’ Naswona loko Muhammad a boxa hadith leyi, Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a a vula ntiyiso, kutani u te: ‘Xana a ndzi yi hundzisela? Xana a ndzi swi hundzisela?’ Ku vula yena.
Imam Bukhari : 6894
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ أُسَامَةَ قَالَكَانَ ابْنٌ لِبَعْضِ بَنَاتِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْضِي فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ أَنْ يَأْتِيَهَا فَأَرْسَلَ إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ وَلَهُ مَا أَعْطَى وَكُلٌّ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ فَأَقْسَمَتْ عَلَيْهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقُمْتُ مَعَهُ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَعُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ فَلَمَّا دَخَلْنَا نَاوَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّبِيَّ وَنَفْسُهُ تَقَلْقَلُ فِي صَدْرِهِ حَسِبْتُهُ قَالَ كَأَنَّهَا شَنَّةٌ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ أَتَبْكِي فَقَالَ إِنَّمَا يَرْحَمُ اللَّهُ مِنْ عِبَادِهِ الرُّحَمَاءَ
hi byerile [Musa bin Ismail] u hi byerile ['Abdul Wahid] u hi byerile ['Ashim] ku suka eka [Abu Usman] ku suka eka [Usamah] u te, 'N'wana wa n'wana wa nhwanyana wa Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a a vabya, kutani n'wana wa Muprofeta u rhumele murhumiwa loyi rungula ra yena a ku ri leswaku a ta eka yena.' I muprofeta ntsena loyi a nga ri kona kutani a yisa rungula leri nge: 'INNAA LILLAAHI MAA AKHDZA WALAHU MAA A'THAA WAKULLUN ILAA AJALIN MUSAMMAA FAL TASHBIR WAL TAHTASHIB' -Hinkwaswo leswi tekiwaka no nyikiwa i swa Allah, naswona hinkwaswo swi na nkarhi wo karhi, u fanele ku lehisa mbilu u langutela hakelo-'. Kutani n’wana wa Muprofeta u rhumele murhumiwa wa yena ra vumbirhi kutani a hlambanya leswaku u ta ta. Kutani Rasulullah sallallaahu’alaihiwasallam u fambile naswona ndzi ve na yena, kun’we na Mu’adz bin Jabal, Ubbay bin Ka’b, na Ubadah bin Shamit. Loko hi nghena, Rasulullah Sallallahu'alaihiwasallam a a rhwale ntukulu wa yena loko a ri karhi a hefemula hi matimba exifuveni xa yena - tani hi leswi ndzi tsundzukaka Usamah u vule ku fana na geriba ya khale -, kutani Rasulullah Sallallahu'alaihiwasallam a ri karhi a rila kutani Sa'd bin 'Ubadah u te, 'Ha yini u rila? ' Muprofeta u hlamurile: 'I Allah ntsena loyi a rhandzeke malandza ya Yena lama nga ni tintswalo'.
Imam Bukhari : 6895
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اخْتَصَمَتْ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ إِلَى رَبّهِمَا فَقَالَتْ الْجَنَّةُ يَا رَبِّ مَا لَهَا لَا يَدْخُلُهَا إِلَّا ضُعَفَاءُ النَّاسِ وَسَقَطُهُمْ وَقَالَتْ النَّارُ يَعْنِي أُوثِرْتُ بِالْمُتَكَبِّرِينَ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى لِلْجَنَّةِ أَنْتِ رَحْمَتِي وَقَالَ لِلنَّارِ أَنْتِ عَذَابِي أُصِيبُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ وَلِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْكُمَا مِلْؤُهَا قَالَ فَأَمَّا الْجَنَّةُ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِنْ خَلْقِهِ أَحَدًا وَإِنَّهُ يُنْشِئُ لِلنَّارِ مَنْ يَشَاءُ فَيُلْقَوْنَ فِيهَا فَ{ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ }ثَلَاثًا حَتَّى يَضَعَ فِيهَا قَدَمَهُ فَتَمْتَلِئُ وَيُرَدُّ بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍ وَتَقُولُ قَطْ قَطْ قَطْ
hi byerile [Ubaidullah bin Sa’d bin Ibrahim] u hi byerile [Ya’qub] u hi byerile [Tatana] ku suka eka [Salih bin Kisan] ku suka eka [Al A’raj] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Tilo na tihele swi kanetana na Hosi ya swimbirhi, tilo ri ri, ‘Oho Hosi, hikokwalaho ka yini xana a ndzi nghenanga handle ka lava tsaneke ni vanhu lava tolovelekeke? ’ Loko tihele ti ri, ‘Ha yini ndzi tinyiketele eka vanhu lava tikukumuxaka? ' Allah Ta'ala u hlamule tilo: 'U tintswalo ta Mina', kutani Allah a ku etiheleni, 'Mi nxupulo wa Mina, lowu ndzi wu nyikaka mani na mani loyi ndzi n'wi lavaka, naswona un'wana na un'wana wa n'wina u fanele ku wu hetisisa'. Muprofeta u te: ‘Loko ku ri Paradeyisi, Allah a nga tshikileli swivumbiwa swa Yena, naswona Allah u ta tata Tihele hi mani na mani loyi a n’wi lavaka, kutani ti ta lahleriwa eka tona’ - Tihele ti te, ‘Xana ka ha ri na swin’wana- ' -QS. Qaaf verse: 30- -u yi phindha kanharhu-, kutani Allah a veka nenge wa yena leswaku Tihele ti tala, van’wana va vona va tshikilelana, Tihele ti te, ‘enough, enough, enough’.
Imam Bukhari : 6896
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيُصِيبَنَّ أَقْوَامًا سَفْعٌ مِنْ النَّارِ بِذُنُوبٍ أَصَابُوهَا عُقُوبَةً ثُمَّ يُدْخِلُهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ يُقَالُ لَهُمْ الْجَهَنَّمِيُّونَوَقَالَ هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
hi byerile [Hafsh bin Umar] u hi byerile [Hisyam] ku suka eka [Qatadah] ku suka eka [Anas] radliyallahu’anhu, ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Ku ta va na vanhu van’wana lava nga ta kuma ntima ku suka etiheleni, hikwalaho ka swidyoho leswi va swi endleke tanihi nxupulo eka vona, kutani Allah u ta va nghenisa etilweni hi nyiko ya Yena tintswalo, hi vona lava vuriwaka jahannamiyun - khale ka vaaki va tihele-jahannam-'. Loko [Hamam] a ku; u hi byerile [Qatadah] u hi byerile [Anas] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam’.
Imam Bukhari : 6897
حَدَّثَنَا مُوسَى حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَجَاءَ حَبْرٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ يَضَعُ السَّمَاءَ عَلَى إِصْبَعٍ وَالْأَرْضَ عَلَى إِصْبَعٍ وَالْجِبَالَ عَلَى إِصْبَعٍ وَالشَّجَرَ وَالْأَنْهَارَ عَلَى إِصْبَعٍ وَسَائِرَ الْخَلْقِ عَلَى إِصْبَعٍ ثُمَّ يَقُولُ بِيَدِهِ أَنَا الْمَلِكُ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ{ وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ }
hi byerile [Muxe] u hi byerile [Abu ‘Awanah] ku suka eka [Al A’masy] ku suka eka [Ibrahim] ku suka eka [Alqamah] ku suka eka [Abdullah] u te, ‘Mungoma wa Muyuda u hlangane na Murhumiwa wa Allah sallallaahu’alaihiwasallam kutani a ku: ‘O Muhammad, hakunene Allah u veke xibakabaka hi rintiho rin’we, misava hinkwayo hi rintiho rin’we, tintshava hinkwato hi rintiho rin’we, the mirhi na milambu eka rintiho rin'we, na swivumbiwa hinkwaswo eka rintiho rin'we, kutani Allah a vula loko a ri karhi a kombetela hi rintiho ra yena, "Hi mina hosi." Kutani Rasulullah Shallallahu'alaihiwasallam u hlekile kutani a hlaya xitlhokovetselo lexi humaka eka ndzimana leyi: '-Naswona a va xixima Allah hi xichavo lexi faneleke-' -QS. Azzumar: 67-.
Imam Bukhari : 6898
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ لَيْلَةً وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا لِأَنْظُرَ كَيْفَ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ فَتَحَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ أَهْلِهِ سَاعَةً ثُمَّ رَقَدَ فَلَمَّا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الْآخِرُ أَوْ بَعْضُهُ قَعَدَ فَنَظَرَ إِلَى السَّمَاءِ فَقَرَأَ{ إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَى قَوْلِهِ لِأُولِي الْأَلْبَابِ }ثُمَّ قَامَ فَتَوَضَّأَ وَاسْتَنَّ ثُمَّ صَلَّى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ بِالصَّلَاةِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى لِلنَّاسِ الصُّبْحَ
hi byerile [Sa’id bin Abu Maryam] u hi byerile [Muhammad bin Ja’far] u ndzi byerile [Syarik bin Abdullah bin Abu Namir] ku suka eka [Kuraib] ku suka eka [Ibn Abbas] u te, ‘Vusiku byin’wana ndzi hete vusiku hinkwabyo endlwini ya Maimunah na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam sallallaahu’alaihiwasallam etlhelo ka yena, ndzi endlile leswi hi xikongomelo xa leswaku ndzi nga vona xikhongelo xa Murhumiwa wa Allah Shallallahu’alaihiwasallam nivusiku. Rasulullah Sallallahu'alaihiwasallam u burisanile na nsati wa yena nkarhinyana, kutani a etlela, loko xiphemu xa vunharhu xo hetelela xa vusiku xi fika, kumbe xiphemu xa xona, u tshamile a languta xibakabaka kutani a hlaya ndzimana leyi: '-Hakunene eka ku tumbuluxiwa ka matilo na misava ku fikela eka ndzimana ku na swikombiso swa vanhu va ku twisisa-' -QS. Ali'Imran: 190-. Kutani a yima a endla ablution, a basisa meno ivi a khongela khume-n’we wa ti rak’ah. Kutani, endzhaku ka loko Bilal a humese xirhambo xa xikhongelo -madyambu-, u khongele ti- rak’ah timbirhi, ivi a huma a ya rhangela vanhu eka swikhongelo swa nimixo.
Imam Bukhari : 6899
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمَّا قَضَى اللَّهُ الْخَلْقَ كَتَبَ عِنْدَهُ فَوْقَ عَرْشِهِ إِنَّ رَحْمَتِي سَبَقَتْ غَضَبِي
Swi hlamuseriwile eka hina [Ismail] u hlamuserile eka mina [Malik] ku suka eka [Abu Zinad] ku suka eka [Al A’raj] ku suka eka [Abu Hurairah] radliyallahu’anhu, ‘Murhumiwa wa Allah sallallaahu’alaihiwasallam u te: ‘Loko Allah a simeke ntumbuluko, U tsarile etlhelo ka Yena eka Xiluvelo xa Yena ‘Hakunene, tintswalo ta mina ti hlula eka Mina vukarhi'.
Imam Bukhari : 6900
حَدَّثَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُحَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ أَنَّ خَلْقَ أَحَدِكُمْ يُجْمَعُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَهُ ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَهُ ثُمَّ يُبْعَثُ إِلَيْهِ الْمَلَكُ فَيُؤْذَنُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ فَيَكْتُبُ رِزْقَهُ وَأَجَلَهُ وَعَمَلَهُ وَشَقِيٌّ أَمْ سَعِيدٌ ثُمَّ يَنْفُخُ فِيهِ الرُّوحَ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى لَا يَكُونُ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ إِلَّا ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُ النَّارَ وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ إِلَّا ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا
hi byerile [Adam] u hi byerile [Syu'bah] u hi byerile [Al A'masy] Ndzi twe [Zaid bin Wahb] Ndzi twe ['Abdullah bin Mas'ud] radliyallahu'anhu, u hi byerile Murhumiwa wa Allah sallallaahu'alaihiwasallam, loyi a a ri wanuna wo tshembeka loyi a hundziseriweke, naswona mahungu lama hundziseriweke eka yena a ma ri ntiyiso, leswaku xivumbiwa xa un’wana wa n’wina xi hlengeletiwile ekhwirini ra mana wa yena ku ringana masiku ya makume mune, kumbe vusiku bya makume mune, kutani xi hundzuka xirhumbana xa ngati eka masiku ya makume mune lama landzeleke, kutani xi hundzuka xirhumbana xa nyama eka masiku ya makume mune lama landzeleke, kutani Allah a rhumela ntsumi eka yena yi n’wi lerisa ku simeka swivulwa swa mune -swilo swa mune-; mayelana ni rifuwo ra yena, rifu ra yena, swiendlo swa yena, hambi a ri ni gome kumbe a tsakile. Kutani Allah a hefemulela moya wa yena eka yena, hakunene a ku ri na un’wana wa n’wina loyi a endleke mintirho ya vaaki va tilo ku kondza ku nga vi na mpfhuka exikarhi ka yena na tilo handle ka awara, kambe endzhaku ka sweswo vumundzuku byi n’wi rhangele, kutani a endla mintirho ya vaaki va tihele ivi eku heteleleni a nghena etiheleni. Naswona hakunene ku na un’wana wa n’wina loyi a endlaka mintirho ya vaaki va tihele, ku kondza ku nga vi na mpfhuka exikarhi ka yena na tihele handle ka xisungunu, kambe endzhaku ka sweswo vumundzuku byi n’wi rhangela, kutani na yena a hetisisa mintirho ya vaaki va tilo kutani a nghena eka yona’.