Imam Bukhari : 41
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا امْرَأَةٌ قَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ فُلَانَةُ تَذْكُرُ مِنْ صَلَاتِهَا قَالَ مَهْ عَلَيْكُمْ بِمَا تُطِيقُونَ فَوَاللَّهِ لَا يَمَلُّ اللَّهُ حَتَّى تَمَلُّوا وَكَانَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَيْهِ مَادَامَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ
Atubuulidde [Muhammad bin Al Mutsanna] yagamba, atubuulidde [Yahya] okuva ku [Hisham] yagamba, agambye [kitange] gyendi okuva ku [Aisha] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yajja gy’ali era naye waaliwo omukazi omulala, olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abuuza nti: ‘ono y’ani?’. Aisyah yaddamu nti: ‘fulanah’, oluvannyuma n’anyumya ku ssaala ye. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘sule by’otosobola, ku lw’obulungi bwa Allah, Allah tajja kuboola okutuusa nga ggwe kennyini weeboola, era eddiini esinga okwagalibwa gy’ali y’ekolebwa bulijjo era obutasalako’.
Imam Bukhari : 42
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ شَعِيرَةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ بُرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ أَبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِيمَانٍ مَكَانَ مِنْ خَيْرٍ
Kitugambye [Muslim bin Ibrahim] yagamba, kitugambye [Hisyam] yagamba, kitugambye [Qotadah] okuva ku [Anas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Ajja kugobwa mu geyena agamba nti tewali katonda wabula Allah era mu mutima gwe mulimu obulungi obunene ng’emmwaanyi. Era ajja kugobwa mu geyena agamba nti tewali musambwa okuggyako Allah era alina obulungi obunene ng’empeke y’eŋŋaano mu mutima gwe. Era ajja kugobebwa mu geyena oyo agamba nti tewali musambwa okuggyako Allah era mu mutima gwe mulimu obulungi obunene nga mukene. Abu Abdullah yagambye nti; [Aban] yagamba nti; Atubuulidde [Qotadah] Atubuulidde [Anas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba. Era ekigambo okukkiriza mu hadith eno kikyusiddwa ne kifuulibwa ekigambo obulungi.
Imam Bukhari : 43
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ سَمِعَ جَعْفَرَ بْنَ عَوْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْيَهُودِ قَالَ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ نَزَلَتْ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ أَيُّ آيَةٍ قَالَ{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }قَالَ عُمَرُ قَدْ عَرَفْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ قَائِمٌ بِعَرَفَةَ يَوْمَ جُمُعَةٍ
Atugambye [Al Hasan bin Ash Shabbah] nti yawulira [Ja’far bin ‘Aun] ng’agamba nti; Atubuulidde [Abu Al ‘Umais], atubuulidde [Qais bin Muslim] okuva ku [Thariq bin Shihab] okuva ku [Umar bin Al Khaththab]; Waliwo omusajja Omuyudaaya eyagamba nti: ‘Ayi Amirul Mu’minin, mu kitabo kyo mulimu olunyiriri lw’osoma, singa olunyiriri olwo lwabikkulirwa ffe Abayudaaya, twandifudde - olunaku olunyiriri lwe lwabikkulwa - ennaku enkulu -’ied-. Kale Umar bin Al Khaththab yagamba nti: ‘Eyo aya ki?’. -Omuyudaaya- yagamba nti: ‘Leero nkutuukirizza eddiini yo, era ntuukirizza emikisa gyange ku ggwe, era nkkirizza nti Obusiraamu bujja kuba ddiini gy’oli’. -QS. Al Maidah olunyiriri 3-. Kale Umar bin Al Khaththab n’addamu nti: ‘Tumanyi olunaku olwo n’ekifo aya we yassibwa eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, kwe kugamba ku Lwokutaano nga sallallaahu ‘alaihi wasallam yali e ‘Arafah’.
Imam Bukhari : 44
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرَ الرَّأْسِ يُسْمَعُ دَوِيُّ صَوْتِهِ وَلَا يُفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ
Kitugambye [Isma’il] Kigambibwa nze [Malik bin Anas] okuva ewa kojja we - [Abu Suhail bin Malik] - okuva eri [kitaawe], nti yawulira [Thalhah bin ‘Ubaidullah] nga agamba nti: Waajja eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam omusajja okuva mu bantu b’e Najed ng’omutwe gwe gujjudde enfuufu ate ng’eddoboozi lye liri waggulu, naye yali tasobola kutegeera kye yali ategeeza, okutuusa lwe yasemberera -nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam- olwo n’abuuza ku Busiraamu, olwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’addamu nti: ‘Swala emirundi etaano emisana n’ekiro’. Omuntu oyo yagamba nti: ‘Waliwo ekirala kyonna okuggyako nze’. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Tewali kintu kyonna okuggyako thathawu’ -sunnat-’. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘N’okusiiba Ramadlan’. Omuntu oyo yaddamu n’abuuza nti: ‘Waliwo ekirala kyonna okuggyako nze’. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Tewali kintu kyonna okuggyako thathawu’ -sunnat-’. Awo Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Zakat’: Omuntu yagamba nti: ‘Waliwo ekirala kyonna okuggyako ekyo gyendi’. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Tewali kintu kyonna okuggyako thathawu’ -sunnat-’. Talhah bin ‘Ubaidullah yagamba nti: Olwo omusajja n’agenda ng’agamba nti: ‘Ya Allah, sijja kukyongera wadde okukikendeeza’. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Ajja kuba wa mukisa singa akituukiriza mu bwesimbu’.
Imam Bukhari : 45
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ الْمَنْجُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ الْحَسَنِ وَمُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اتَّبَعَ جَنَازَةَ مُسْلِمٍ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا وَكَانَ مَعَهُ حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهَا وَيَفْرُغَ مِنْ دَفْنِهَا فَإِنَّه يَرْجِعُ مِنْ الْأَجْرِ بِقِيرَاطَيْنِ كُلُّ قِيرَاطٍ مِثْلُ أُحُدٍ وَمَنْ صَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ رَجَعَ قَبْلَ أَنْ تُدْفَنَ فَإِنَّهُ يَرْجِعُ بِقِيرَاطٍتَابَعَهُ عُثْمَانُ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Kitutegeezeddwa [Ahmad bin Abdullah bin Ali Al Manjufi] yagamba, kitugambye [Rauh] yagamba, kitutegeezeddwa [’Auf] okuva ku [Al Hasan] ne [Muhammad] okuva ku [Abu Hurairah], nti Omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye) yagamba nti: ‘Oyo yenna awerekera omubiri gw’omusiraamu, olw’okukkiriza era ng’asuubira empeera era bulijjo abeera n’omulambo okutuusa lwe gusabirwa era n’okuziika kuwedde, olwo n’adda eka ne qiroth bbiri, buli qiroth yenkanankana n’olusozi Uhud. Era oyo yenna anaagisaba n’adda eka nga tennaziikibwa, ajja kudda eka ne qiroth emu’. Hadiisi nga eno nayo yayogerwa okuva ku [Uthman Al Mu`adzin], yagamba; atubuulidde ['Auf] okuva ku [Muhammad] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam.
Imam Bukhari : 46
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ زُبَيْدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍعَنْ الْمُرْجِئَةِ فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ
Kitugambye [Muhammad bin ‘Ar’arah] yagamba nti, Kitugambye [Syu’bah] okuva ku [Zubaid] yagamba: Nabuuza [Abu Wa’il] ku Murji`ah, kale n’addamu nti: Kigambibwa nze [Abdullah] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘okuvuma Abasiraamu kuba fasiq n’okubalwanyisa kufr’.
Imam Bukhari : 47
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يُخْبِرُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ فَتَلَاحَى رَجُلَانِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ إِنِّي خَرَجْتُ لِأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ وَإِنَّهُ تَلَاحَى فُلَانٌ وَفُلَانٌ فَرُفِعَتْ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ وَالتِّسْعِ وَالْخَمْسِ
Atutegeezezza [Qutaibah bin Sa’id] Atubuulidde [Isma’il bin Ja’far] okuva ewa [Humaid], Ambulidde [Anas bin Malik] yagamba, yantegeeza [’Ubadah bin Ash Shamit], nti Omubaka wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam yafuluma okunnyonnyola ku Laylatul Qadr, olwo waaliwo abasiraamu babiri nga bakaayana ne bannaabwe. Kale Nabbi shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Najja kubannyonnyola Laylatul Qadr, naye bwentyo ne bayomba buli omu okutuusa ku nkomerero Laylatul Qadr lwe yasitulwa, era kibeere bulungi gye muli, kale munoonye Laylatul Qadr ku nnaku ez’omusanvu, ez’omukaaga n’ez’okutaano ’.
Imam Bukhari : 48
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَارِزًا يَوْمًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ مَا الْإِيمَانُ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَبِلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ قَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُخْبِرُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رُعَاةُ الْإِبِلِ الْبُهْمُ فِي الْبُنْيَانِ فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ }الْآيَةَ ثُمَّ أَدْبَرَ فَقَالَ رُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ يُعَلِّمُ النَّاسَ دِينَهُمْقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ جَعَلَ ذَلِك كُلَّهُ مِنْ الْإِيمَانِ
Atugambye [Musaddad] yagamba, Atugambye [Isma’il bin Ibrahim] atugambye [Abu Hayyan At Taimi] okuva ku [Abu Zur’ah] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba; nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam olunaku lumu yalabikira banne, olwo Malayika Jibril ‘Alaihis Salam n’ajja n’alyoka abuuza nti: ‘Okukkiriza kye ki?’. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Okukkiriza kwe kukkiriza Allah, ba malayika be, ebitabo bye, okusisinkana naye, Ababaka be, era mukkiriza olunaku lw’amazuukira’. -Jibril 'Alaihis salam- yagamba: 'Obusiraamu kye ki?' Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Obusiraamu kwe kuba nti musinza Allah era temumugattako kintu kyonna, musaala esswala, musasula zaka ey’ekiragiro, era musiiba mu mwezi gwa Ramadlan’. -Jibril ‘Alaihis salam- yagamba nti: ‘ihsan kye ki?’. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Musinza Allah nga bw’omulaba era bw’otomulaba, ddala akulaba’. -Jibril ‘Alaihis salam- nate yagamba nti: ‘Olunaku lw’enkomerero lunaabaawo ddi?’. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Abo ababuuzibwa ku nsonga eyo tebamanyi nnyo okusinga abo ababuuza. Naye nja kunnyonnyola obubonero; -ekyo kili-; singa omuddu yali azadde mukama we, singa abalunzi b’eŋŋamira abaddugavu baavuganya okuzimba ebizimbe okumala emyaka etaano, ebbanga lyabyo tebimanyiddwa okuggyako Allah’. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’asoma nti: ‘Mazima ddala eri Allah yekka kwe kumanya olunaku lw’enkomerero’ -QS. Luqman: 34-. Oluvannyuma lw’ekyo okulamusa kwa Jibril ‘Alaihis kwavaawo, olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti; 'muleete wano'. Naye banne tebaalaba kintu kyonna, bwatyo Nabbi n’agamba nti; 'Ye Malayika Gabulyeri eyajja eri abantu okuyigiriza eddiini yaabwe'. Abu Abdullah yagamba nti: ‘Ebintu byonna bye yannyonnyolwa sallallaahu ‘alaihi wasallam bitwalibwa ng’okukkiriza.
Imam Bukhari : 49
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّ هِرَقْلَ قَالَ لَهُ سَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ
[Ibrahim bin Hamzah] yatunyumiza, [Ibrahim bin Sa’d] yatunyumiza okuva ku [Salih] okuva ku [Ibn Shihab] okuva ku [Ubaidullah bin Abdullah] nti [Abdullah bin ‘Abbas] yamunyumya, nti yagamba nti; [Abu Sufyan bin Harb] yannyumiza nti Heraqlius yamugamba nti: ‘Nkubuuzizza, omuwendo gwabwe gweyongera oba gukendeera? Kale wagamba nti beeyongera, era bwe kityo okukkiriza kujja kweyongera okukula okutuusa lwe kutuukiridde. Era nakubuuza nti, waliwo omuntu yenna eyeewaggula olw’okunyiiga eri eddiini ye? Awo n’ogamba nti: nedda, bwe kityo n’okukkiriza bwe kukula mu mutima tekujja kunyiiga gye kuli.’
Imam Bukhari : 50
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْحَلَالُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا مُشَبَّهَاتٌ لَا يَعْلَمُهَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ فَمَنْ اتَّقَى الْمُشَبَّهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ كَرَاعٍ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلَا إِنَّ حِمَى اللَّهِ فِي أَرْضِهِ مَحَارِمُهُ أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ
Atubuulidde [Abu Nu’aim] Atubuulidde [Zakaria] ku [’Amir] yagamba; Nawulira [An Nu’man bin Basyir] ng’agamba nti; Nawulira Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga agamba nti: ‘Eki halal kyeyoleka bulungi ate n’ekya haram kyeyoleka bulungi. Wabula wakati w’ebibiri bino waliwo ensonga ebuusibwabuusibwa - etategeerekeka - abantu bangi gye batamanyi. Kale eyeeyawula ku babuusabuusa kitegeeza nti akuumye eddiini ye n’ekitiibwa kye. Era oyo yenna agwa - ng’akola - mu bintu ebibuusibwabuusibwa, ddala aba ng’omusumba alunda ebisolo bye ku mabbali g’olusozi lw’atya nti lujja kugwamu. Kimanye nti buli kabaka alina ekkomo, era manya nti ekkomo ly’ebikugira Allah ku nsi ye bye yakugira. Era kimanye nti mu buli mubiri mubaamu okuzimba omusaayi nga bwe guba mulungi olwo omubiri guba mulungi ate bwe guba gwonoonese olwo omubiri ne gwonoonese. Manya, ye mutima'.
Imam Bukhari : 51
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَكُنْتُ أَقْعُدُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ يُجْلِسُنِي عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ أَقِمْ عِنْدِي حَتَّى أَجْعَلَ لَكَ سَهْمًا مِنْ مَالِي فَأَقَمْتُ مَعَهُ شَهْرَيْنِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ الْقَوْمُ أَوْ مَنْ الْوَفْدُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيكَ إِلَّا فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلْ بِهِ الْجَنَّةَ وَسَأَلُوهُ عَنْ الْأَشْرِبَةِ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالَ أَتَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصِيَامُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُعْطُوا مِنْ الْمَغْنَمِ الْخُمُسَ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُنَّ وَأَخْبِرُوا بِهِنَّ مَنْ وَرَاءَكُمْ
Kitugambye [Ali bin Al Ja’di] yagamba, kitutegeezeddwa [Syu’bah] okuva ku [Abu Jamrah] yagamba: Lumu natuula ne [Ibn ‘Abbas] bwe yansaba okutuula ku rug ye n’oluvannyuma n’agamba nti: ‘Sigala nange okutuusa lwe ndikuwa omugabo ku bugagga bwange’. Kale namala naye emyezi ebiri, olwo ne ŋŋamba nti: Omubaka wa Abu Qais bwe yajja okulaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yababuuza nti: ‘Ono ye bantu ki oba ono omubaka wa ani? Ne baddamu nti: ‘Rabi’ah!’. Ye sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mwaniriziddwa mmwe ababaka, mu kwagala era awatali kwejjusa’. Ababaka bagamba nti: ‘Ayi Omubaka wa Allah, tetusobola kujja gy’oli okuggyako mu mwezi omutukuvu, kubanga wakati waffe naawe waliwo ekika kya Mudlor abatakkiriza. N’olwekyo, tuyigirize essomo eritegeerekeka lye tusobola okussa mu nkola era lye tusobola okuyigiriza abantu mu kyalo kyaffe, tusobole okuyingira mu ggulu’. olwo nebabuuza Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku by’okunywa, olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abalagira ebintu bina era n’abawera ebintu bina, n’abalagira okukkiriza Allah omu yekka, oluvannyuma ne babuuza nti: ‘Omanyi kye kitegeeza okukkiriza Allah omu yekka?’. Baddamu nti: ‘Allah n’omubaka we be basinga okumanya’. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yannyonnyodde nti: Muwe obujulizi nti tewali katonda yenna okuggyako Allah era nti Muhammad ye mubaka wa Allah, kola esswala, musasula zaka, musiiba mu mwezi gwa Ramadhan era muwe kimu kyakutaano ku munyago gw’olutalo’. Era Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yabagaana ebintu bina, kwe kugamba, temunywa kintu kyonna mu al hantam, ad Dubbaa`, naqir ne al Muzaffaat. Oba Ye sallallaahu ‘alaihi wasallam ayitibwa muqoyyir -si naqir-. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘tunuulire buli kimu era obuulire abantu abali mu kyalo kyo’.
Imam Bukhari : 52
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ عَنْ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Kitugambibwa [Abdullah bin Maslamah] yagamba, kitugambye [Malik] okuva ku [Yahya bin Sa’id] okuva ku [Muhammad bin Ibrahim] okuva ku [Alqamah bin Waqash] okuva ku [Umar], nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Ebikolwa byonna bisinziira ku kigendererwa, era -empeera- eri buli muntu -esinziira ku- kiki yali egendereddwamu; Oyo yenna agenderera okusenguka ku lw’obulungi bwa Allah n’omubaka we, olwo okusenguka kwe kujja kuba eri Allah n’Omubaka we. Oyo yenna agenderera okusenguka olw’ensi gy’ayagala okutuukako oba olw’omukazi gw’ayagala okuwasa, olwo okusenguka kwe kuba ku ky’agenderera okukola’.
Imam Bukhari : 53
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَنْفَقَ الرَّجُلُ عَلَى أَهْلِهِ يَحْتَسِبُهَا فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ
Kitubuuliddwa [Hajjaj bin Minhal] yagamba, kitugambye [Syu’bah] yagamba, kibadde kitegeezeddwa nze [‘Adi bin Thabit] yagamba: Lumu nawulira [Abdullah bin Yazid] okuva ewa [Abu Mas’ud] okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Singa omuntu awaayo eby’okubeezaawo amaka ge n’ekigendererwa eky’okusuubira empeera olwo n'awa sadaaka'.
Imam Bukhari : 54
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا أُجِرْتَ عَلَيْهَا حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فَمِ امْرَأَتِكَ
Atubuulidde [Al Hakam bin Nafi’] yagamba, atubuulidde [Syu’aib] okuva ku [Az Zuhri] yagamba, yantegeezezza [‘Amir bin Sa’d] okuva ku [Sa’d bin Abu Waqash] nti yategeeza, nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mazima, temusaasaanya ssente z’okubeezaawo obulamu n’ekigendererwa eky’okusuubira ffeesi ya Allah okuggyako nga mujja kuba okuweebwa empeera omuli n'ekintu ky'oliisa mu kamwa ka mukyala wo'.
Imam Bukhari : 55
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى إِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ
Atubuulidde [Musaddad] yagamba, atubuulidde [Yahya] okuva ku [Isma’il] yagamba, yantegeezezza [Qais bin Abu Hazim] okuva ku [Jarir bin Abdullah] yagamba nti: ‘Nneyamye obwesigwa eri Omubaka wa Allah okunyweza esswala, okusasula zaka n’okubuulirira buli Musiraamu’.
Imam Bukhari : 56
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُيَوْمَ مَاتَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ عَلَيْكُمْ بِاتِّقَاءِ اللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَالْوَقَارِ وَالسَّكِينَةِ حَتَّى يَأْتِيَكُمْ أَمِيرٌ فَإِنَّمَا يَأْتِيكُمْ الْآنَ ثُمَّ قَالَ اسْتَعْفُوا لِأَمِيرِكُمْ فَإِنَّهُ كَانَ يُحِبُّ الْعَفْوَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ أُبَايِعُكَ عَلَى الْإِسْلَامِ فَشَرَطَ عَلَيَّ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ فَبَايَعْتُهُ عَلَى هَذَا وَرَبِّ هَذَا الْمَسْجِدِ إِنِّي لَنَاصِحٌ لَكُمْ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَنَزَلَ
Atubuulidde [Abu An Nu’man] yagamba, atubuulidde [Abu ‘Awanah] okuva ku [Ziyad bin ‘Alaqah] yagamba; Nawulira [Jarir bin Abdullah] ng’agamba nti Al Mughirah bin Syu’bah bwe yafa, bwe yali ayimiridde yatendereza Allah n’amutukuza, ng’agamba nti: ‘Kikakatako gye muli okutya Allah omu yekka n’otomugattako kintu kyonna, era n’okugondera ddala n’obukkakkamu okutuusa ng’omukulembeze amudda mu bigere ajja, era kati omusika we n’ajja,’ olwo n’agamba nti: ‘Musabe Allah Subhanahu wa Ta’ala okusonyiyibwa ku lw'omukulembeze wo - Al Mughirah -, kubanga ayagala nnyo okuwa Sorry'. Awo n’agamba nti: ‘Amma ba’du, mazima nagenda ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam olwo nagamba nti: ‘Nkweyama eri Obusiraamu’. Olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’awa obukwakkulizo era n’awabula buli musiraamu, kale ne mmusuubiza obwesigwa gy’ali olw’ensonga eyo, era ku lw’obulungi bwa nnannyini muzikiti guno, bulijjo nja kubawa amagezi.’ Olwo n’akola Istighfar n’akka okuva ku kituuti.
Imam Bukhari : 57
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ ح و حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي هِلَالُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَجْلِسٍ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَاءَهُ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ مَتَى السَّاعَةُ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ سَمِعَ مَا قَالَ فَكَرِهَ مَا قَالَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ لَمْ يَسْمَعْ حَتَّى إِذَا قَضَى حَدِيثَهُ قَالَ أَيْنَ أُرَاهُ السَّائِلُ عَنْ السَّاعَةِ قَالَ هَا أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِذَا ضُيِّعَتْ الْأَمَانَةُ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ قَالَ كَيْفَ إِضَاعَتُهَا قَالَ إِذَا وُسِّدَ الْأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ
Kitunyumiddwa [Muhammad bin Sinan] yagamba, atubuulidde [Fulaih]. Era era ebadde eyogerwako hadiisi efaananako bwetyo okuva mu ngeri endala, kwe kugamba Eyogerwako gyendi [Ibrahim bin Al Mundzir] yagamba, atubuulidde [Muhammad bin Fulaih] yagamba, ambuulidde [taata wange] yagamba, ambuulidde [Hilal bin Ali] okuva ku [Atho’ bin Yasar] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti: Nga Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ali mu a nga bakuŋŋaana nga bateesa ku bantu, amangu ago Omuwalabu Omubedouin yajja n’abuuza nti: ‘Essaawa ejja ddi?’. Naye Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagenda mu maaso n’okwogera kwe. Mu kiseera kino abantu abamu bagamba nti; 'yawulira bye yayogera naye nga tayagala bye yayogera,' era abamu ne bagamba nti; 'nti teyawulira bye yayogera.' Okutuusa ku nkomerero Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yamaliriza emboozi ye, nga agamba nti: ‘Omuntu eyabuuza ku ssaawa ali ludda wa?’. Omuntu oyo yagamba nti: ‘Nze, ggwe Omubaka wa Allah!’. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Obwesige bwe buba bufiiriddwa olwo linde enkomerero y’ensi’. Omuntu oyo yabuuzizza nti: ‘Ekiragiro kyabula kitya?’. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Singa ensonga tezirekeddwa bakugu, olwo tujja kuba tulindirira enkomerero y’ensi’.
Imam Bukhari : 58
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ عَارِمُ بْنُ الْفَضْلِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَتَخَلَّفَ عَنَّا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفْرَةٍ سَافَرْنَاهَا فَأَدْرَكَنَا وَقَدْ أَرْهَقَتْنَا الصَّلَاةُ وَنَحْنُ نَتَوَضَّأُ فَجَعَلْنَا نَمْسَحُ عَلَى أَرْجُلِنَا فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
Kitutegeezeddwa [Abu An Nu’man ‘Arim bin Al Fadlal] yagamba, kitugambye [Abu ‘Awanah] okuva ku [Abu Bisyir] okuva ku [Yusuf bin Mahak] okuva ku [Abdullah bin ‘Amru] yagamba nti: Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yalekebwa emabega okuva gye tuli ku lugendo lwe twali tukola okutuusa lwe yatusanga ng’obudde bw’okusaala butuuse kumpi ku nkomerero, twakola wudhu nga tusiimuula bigere byokka. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaleekaana mu ddoboozi ery’omwanguka nti: ‘zisanze ebisinziiro ebitabisi, bijja kugenda mu geyena’. Yaleekaana emirundi ebiri oba esatu.
Imam Bukhari : 59
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ فَحَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
[Qutaibah bin Sa’id] atunyumizza [Isma’il bin Ja’far] okuva ku [Abdullah bin Dinar] okuva ku [Ibn Umar] yagamba; Omubaka wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mazima mu miti mulimu omuti ebikoola byagwo ebitagwa. Era ekyo kye kyokulabirako ky’Omusiraamu.’ Nabbi shallallahu ‘alaihi wasallam yabuuza nti: ‘Mbuulira, ogwo muti ki?’. Kale banne baalowooza nti yali ategeeza muti ogwali mu kiwonvu. Abdullah yagamba nti: ‘Nnalowooza mu mutima nti omuti gwa date, naye nakwatibwa ensonyi okukyogera. Awo baswahaba nebabuuza nti: ‘Ayi Omubaka wa Allah, ogwo muti ki?’. Ye shallallahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Enkindu y’ensukusa.’
Imam Bukhari : 60
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ قَالَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
[Khalid bin Makhlad] atugambye [Sulaiman] atubuulidde [Abdullah bin Dinar] okuva ku [Ibn Umar] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Mazima mu miti mulimu omuti ebikoola byagwo ebitagwa. Era ekyo kye kyokulabirako ky’Omusiraamu.’ Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yabuuza nti: ‘Mbuulira, ogwo muti ki?’. Kale banne baalowooza nti yali ategeeza muti ogwali mu kiwonvu. Abdullah agamba: Nalowooza mu mutima nti omuti gwa date, naye nga nkwatibwa ensonyi okukyogera. Awo abantu ne bagamba nti: ‘Ayi Omubaka wa Allah, ogwo muti ki?’. Ye sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Enkindu y’ensukusa.’