Imam Bukhari : 561
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ جَاءَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ بَعْدَ مَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ فَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى كَادَتْ الشَّمْسُ تَغْرُبُ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا صَلَّيْتُهَا فَقُمْنَا إِلَى بُطْحَانَ فَتَوَضَّأَ لِلصَّلَاةِ وَتَوَضَّأْنَا لَهَا فَصَلَّى الْعَصْرَ بَعْدَ مَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا الْمَغْرِبَ
Беҙгә [Мөәҙ бин Фәҙләлах] әйтте, беҙгә [Хисем] [Яхъя] [Әбү Сәләмә] [Джәбир бин Абдулла], Ғүмәр бин Әл-Хәтсхаб ҡояш байығандан һуң Хандаҡ һуғышы көнөндә килде, тик ул Аллаһтың Ҡөрьәһендә ҡәһәрләне, О Ҡояш байырға ла өлгөргәнсе Әср намаҙын уҡымағандар!» Шуға күрә пәйғәмбәребеҙ: «Аллаһ менән ант итәм, мин дә быны эшләмәнем», — тигән. Артабан беҙ һыу ағымына - йылғаға табан торҙоҡ, ул тәһәрәт алды һәм беҙ ҙә тәһәрәт алдыҡ, шунан ул ҡояш байығас Әср намаҙын уҡыны, унан һуң Мәғриб намаҙы менән дауам итте.
Imam Bukhari : 562
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ نَسِيَ صَلَاةً فَلْيُصَلِّ إِذَا ذَكَرَهَا لَا كَفَّارَةَ لَهَا إِلَّا ذَلِكَ{ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي }قَالَ مُوسَى قَالَ هَمَّامٌ سَمِعْتُهُ يَقُولُ بَعْدُ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ للذِّكْرَى قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ حَبَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Беҙгә [Әбү Нуғайымға] һәм [Муса бин Исмәғилгә] икеһе лә әйттеләр, беҙгә [Ҡатаданан] [Әнәс бин Мәликтән] Пәйғәмбәребеҙҙән әйтелделәр, ул әйтте: «Кем намаҙҙы онотһа, уны иҫенә төшөрһә, уны уҡыһын. Сөнки унан башҡа ҡотҡарыу юҡ. Аллаһ Тәғәлә әйтә: «Мине иҫкә алыу өсөн намаҙ уҡығыҙ-» -Ҡас. Тхаахаа: 14-. Муса әйтте, Хаммам әйтте: «Бынан һуң мин уның былай тигәнен ишеттем: «Мине иҫкә алыу өсөн намаҙ уҡығыҙ», — тине Әбү Ғабдулла; [Хаббан] әйтте, беҙгә әйтте [Хәммәм] беҙгә әйтте [Ҡатада] беҙгә [Әнәс бин Мәлик] Пәйғәмбәребеҙҙән әйтте, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм шулай'.
Imam Bukhari : 563
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى الْقَطَّانُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى هُوَ ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَجَعَلَ عُمَرُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ يَسُبُّ كُفَّارَهُمْ وَقَالَ مَا كِدْتُ أُصَلِّي الْعَصْرَ حَتَّى غَرَبَتْ قَالَ فَنَزَلْنَا بُطْحَانَ فَصَلَّى بَعْدَ مَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلَّى الْمَغْرِبَ
Һөйләне беҙгә [Мусаддад] әйтте, һөйләне беҙгә [Яхъя Әл-Ҡатсан] һөйләне беҙгә [Хисәм] әйтте, һөйләне беҙгә [Яхъя] - атап әйткәндә, Ибн Әбү Кәсир - [Әбү Сәләмәнән] [Джәбир бин Ғабделлаһ] әйтте: «Хәндәк һуғышында Әл-Ҡәҙрәт Ғүмәр, Ғүмәр. — Мин Ҡояш байырға ла өлгөргәндән һуң ғына Әср намаҙын уҡымайым тиерлек. Ғүмәр артабан: «Шулай итеп, беҙ аҡҡан һыуға – йылғаға табан торҙоҡ, шунан ҡояш байығандан һуң Әср намаҙын уҡыны һәм Мәғриб намаҙын дауам итте».
Imam Bukhari : 564
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمِنْهَالِ قَالَ انْطَلَقْتُ مَعَ أَبِي إِلَى أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ فَقَالَ لَهُ أَبِي حَدِّثْنَاكَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْمَكْتُوبَةَ قَالَ كَانَ يُصَلِّي الْهَجِيرَ وَهِيَ الَّتِي تَدْعُونَهَا الْأُولَى حِينَ تَدْحَضُ الشَّمْسُ وَيُصَلِّي الْعَصْرَ ثُمَّ يَرْجِعُ أَحَدُنَا إِلَى أَهْلِهِ فِي أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ وَنَسِيتُ مَا قَالَ فِي الْمَغْرِبِ قَالَ وَكَانَ يَسْتَحِبُّ أَنْ يُؤَخِّرَ الْعِشَاءَ قَالَ وَكَانَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَكَانَ يَنْفَتِلُ مِنْ صَلَاةِ الْغَدَاةِ حِينَ يَعْرِفُ أَحَدُنَا جَلِيسَهُ وَيَقْرَأُ مِنْ السِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ
Һөйләне беҙгә [Мусаддад] әйтте, һөйләне беҙгә [Яхъя] әйтте, һөйләне беҙгә ['Әүф] әйтте, беҙгә һөйләне [Әбү Әл Минхәл] әйтте: «Минең атайым һәм мин [Әбү Бәрзә Әл Әсләми] менән осрашырға барҙыҡ, атайым һуңынан уға әйтте: «Нисек Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм -Вәһүтүәһүлләһүллә доға?» Әбү Бәрзә яуап бирҙе: «Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм һеҙ ҡояш байығанда төп ваҡыт тип атаған Жуһур намаҙын, беребеҙ ҡаланың осонда ғаиләһен ҡаршы алырға өйөнә ҡайтҡанда Ғәср намаҙын уҡый, ҡояш һаман да эҫе тойола. Ә мин уның Мәғриб намаҙы ваҡытында уҡығанын оноттом. Ә ул һеҙ Әтәмә ваҡыты тип атаған Ғәйшә намаҙын тамамлауҙы хуп күрә, Ғәйшә алдынан йоҡлап, унан һуң һөйләшеп ултырырға яратмай. Ә ул беҙҙең беребеҙ эргәһендә кем икәнен аңлай алғанда Фәжр намаҙын уҡыны, алты-йөҙ аят уҡыны».
Imam Bukhari : 565
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ انْتَظَرْنَا الْحَسَنَ وَرَاثَ عَلَيْنَا حَتَّى قَرُبْنَا مِنْ وَقْتِ قِيَامِهِ فَجَاءَ فَقَالَ دَعَانَا جِيرَانُنَا هَؤُلَاءِ ثُمَّ قَالَ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍانْتَظَرْنَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ حَتَّى كَانَ شَطْرُ اللَّيْلِ يَبْلُغُهُ فَجَاءَ فَصَلَّى لَنَا ثُمَّ خَطَبَنَا فَقَالَ أَلَا إِنَّ النَّاسَ قَدْ صَلَّوْا ثُمَّ رَقَدُوا وَإِنَّكُمْ لَمْ تَزَالُوا فِي صَلَاةٍ مَا انْتَظَرْتُمْ الصَّلَاةَ قَالَ الْحَسَنُ وَإِنَّ الْقَوْمَ لَا يَزَالُونَ بِخَيْرٍ مَا انْتَظَرُوا الْخَيْرَ قَالَ قُرَّةُ هُوَ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Беҙгә әйтелгән [Ғабдулла бин Аш Шабба] әйтте, беҙгә әйтелгән [Әбү Ғәли Әл-Хәнәфи] беҙгә әйтте [Ҡөрьән бин Халид] әйтте: «Беҙ бер ваҡыт [Әл Хәсәндең] беҙҙе яйлатыуын көттөк, тик намаҙ ҡороу ваҡытына яҡынлашты. Шунан килеп: «Беҙҙе күршеләр саҡырҙы», — тигән. Шунан һуң дауам итте, [Әнәс бин Мәлик] әйтте: «Бер төндә беҙ пәйғәмбәребеҙҙе төн уртаһына тиклем көттөк, саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм». Шунан беҙҙең менән бергә намаҙ уҡыны, һуңынан беҙгә вәғәз уҡыны: «Кешеләр намаҙ уҡып бөтә, шунан йоҡлай», — тине. Ә һеҙ һәр ваҡыт намаҙ иҫәбендә буласаҡһығыҙ, ә һеҙ уны үтәүҙе көтәһегеҙ». Әл Хәсән: «Ысынлап та, халыҡ изгелек көткәнсе, һәр ваҡыт изгелектә буласаҡ», — тигән. Ҡөрьәлә: «Был Әнәстең, Пәйғәмбәребеҙҙең саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмдән килгән хәҙисе», — тигән.
Imam Bukhari : 566
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَأَبُو بَكْرٍ ابْنُ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْعِشَاءِ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةٍ لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ الْيَوْمَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ فَوَهِلَ النَّاسُ فِي مَقَالَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى مَا يَتَحَدَّثُونَ مِنْ هَذِهِ الْأَحَادِيثِ عَنْ مِائَةِ سَنَةٍ وَإِنَّمَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ الْيَوْمَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ يُرِيدُ بِذَلِكَ أَنَّهَا تَخْرِمُ ذَلِكَ الْقَرْنَ
Ул беҙгә [Әбү Әл Яман] әйтте, ул беҙгә [Сөғәйеп] [Әз Зөһри] әйтте, ул миңә [Сәлим бин Ғабдуллаһ бин Ғүмәр] һәм [Әбү Бәкер ибн Әбү Хатсмах] әйтте, тип [Ғабдуллаһ бин Ғүмәр] әйтте: «Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм булды. ғүмеренең аҙағы. Сәләмдән һуң пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм тороп: «Төнөңдө күрмәйһеңме? Бел: йөҙ йылдан һуң ер йөҙөндә бөгөн кис йыйылғандарҙан бер кем дә ҡалмаясаҡ». Шунан кешеләр фекер алышҡансы пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең һүҙҙәрен аңлауҙа бутала, атап әйткәндә, йөҙ йыл тигәнде нимә аңлата?» Ғабдуллаһ бин Ғүмәр: «Ысынлап та, Пәйғәмбәребеҙҙең: «Был ерҙә халыҡ ҡалмаясаҡ» тигән һүҙҙәренең мәғәнәһе – ул быуындың аҙағы», — тигән.
Imam Bukhari : 567
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ وَإِنْ أَرْبَعٌ فَخَامِسٌ أَوْ سَادِسٌ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ فَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ قَالَ فَهُوَ أَنَا وَأَبِي وَأُمِّي فَلَا أَدْرِي قَالَ وَامْرَأَتِي وَخَادِمٌ بَيْنَنَا وَبَيْنَ بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ تَعَشَّى عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ لَبِثَ حَيْثُ صُلِّيَتْ الْعِشَاءُ ثُمَّ رَجَعَ فَلَبِثَ حَتَّى تَعَشَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ بَعْدَ مَا مَضَى مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ وَمَا حَبَسَكَ عَنْ أَضْيَافِكَ أَوْ قَالَتْ ضَيْفِكَ قَالَ أَوَمَا عَشَّيْتِيهِمْ قَالَتْ أَبَوْا حَتَّى تَجِيءَ قَدْ عُرِضُوا فَأَبَوْا قَالَ فَذَهَبْتُ أَنَا فَاخْتَبَأْتُ فَقَالَ يَا غُنْثَرُ فَجَدَّعَ وَسَبَّ وَقَالَ كُلُوا لَا هَنِيئًا فَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَطْعَمُهُ أَبَدًا وَايْمُ اللَّهِ مَا كُنَّا نَأْخُذُ مِنْ لُقْمَةٍ إِلَّا رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرُ مِنْهَا قَالَ يَعْنِي حَتَّى شَبِعُوا وَصَارَتْ أَكْثَرَ مِمَّا كَانَتْ قَبْلَ ذَلِكَ فَنَظَرَ إِلَيْهَا أَبُو بَكْرٍ فَإِذَا هِيَ كَمَا هِيَ أَوْ أَكْثَرُ مِنْهَا فَقَالَ لِامْرَأَتِهِ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ مَا هَذَا قَالَتْ لَا وَقُرَّةِ عَيْنِي لَهِيَ الْآنَ أَكْثَرُ مِنْهَا قَبْلَ ذَلِكَ بِثَلَاثِ مَرَّاتٍ فَأَكَلَ مِنْهَا أَبُو بَكْرٍ وَقَالَ إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ مِنْ الشَّيْطَانِ يَعْنِي يَمِينَهُ ثُمَّ أَكَلَ مِنْهَا لُقْمَةً ثُمَّ حَمَلَهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمٍ عَقْدٌ فَمَضَى الْأَجَلُ فَفَرَّقَنَا اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا مَعَ كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ أُنَاسٌ اللَّهُ أَعْلَمُ كَمْ مَعَ كُلِّ رَجُلٍ فَأَكَلُوا مِنْهَا أَجْمَعُونَ أَوْ كَمَا قَالَ
Беҙгә [Әбү Ән Нуғман] әйтте, беҙгә [Мөғәтмән бин Сөләймән] әйтте, беҙгә [атайым] әйтте, беҙгә [Әбү Усманға] [Ғабдуррахман бин Әбү Бәкрҙән] әйтелде, тип, Әшһәбуш Шуффа араһындағы кешеләр, улар әһүрҙәрҙән килә. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм әйткән: «Кемдең ризығы ике кешегә етерлек булһа, өсөнсө кешене саҡырығыҙ». Дүрт кешегә ризыҡ булһа, бишенсе йәки алтынсы кешене саҡырырға кәрәк'. Шулай итеп, Әбү Бәкр өс кешегә етерлек ризыҡ менән килде. Шунан һуң пәйғәмбәребеҙ ун кешегә етерлек ризыҡ менән килде. Ғәбдүррәхмән бин Әбү Бәкр: «Улар мин, атайым, әсәйем, - тине риүәйәтсе; Мин белмәнем, тип әйтте- ҡатыным һәм беҙгә һәм Әбү Бәкер ғаиләһенә ярҙам иткән хеҙмәтсе. Ул ваҡытта Әбү Бәкер кискә тиклем пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһиссәләм эргәһендә киске аш ашаған, намаҙ уҡылғансы шунда ҡалған. Әбү Бәкр кис һуң өйгә ҡайтҡас, ҡатыны – әсәйем: «Ҡунаҡтарыңды ҡаршы алырға һиңә нимә ҡамасаулай?» Әбү Бәкр: «Ниңә уларҙы ҡунаҡ итмәйһегеҙ?» Ҡатыны: «Һин ҡайтҡансы, улар ашарға тәҡдим итһәләр ҙә, ашарға теләмәйҙәр», — тип яуап бирә. Абдуррахман: «Шунан мин барып йәшендем», — тигән. Әбү Бәкр шунан һуң: «Эй, Ғунсар - шелтә хөкөмө-!» Әбү Бәкр асыуланыуын, -мине- тәнҡитләүен дауам итте. Шунан -ҡунаҡтарына-: «Барығыҙҙы ла ашағыҙ», — тине. Шунан ҡунаҡ: «Мәңге ашамайбыҙ», — тигән. Аллаһ менән ант итәм, беҙ бер тешләп тә алмаясаҡбыҙ, әгәр ҙә ризыҡ ысынында тәүҙәгеһенән күберәк артмаһа». Ғабдуррахман: «Барыһы ла туйҙы, ризыҡ элеккегә ҡарағанда өс тапҡырға күберәк булды», — тине. Әбү Бәкер ризыҡтың бөтөн килеш ҡалыуын һәм тағы ла нығыраҡ ҡалыуын күрҙе. Шунан ҡатынына: «Эй, Бәнү Фирастың һеңлеһе, нисек?» Ҡатыны яуап бирҙе: “Был мөһим түгел, ысынында был шатлыҡ, өс тапҡырға арта”. Әбү Бәкер уны ашаған һәм: «Был шайтандан булырға тейеш, йәғни уның биргән анты», — тигән. Шунан бер тешләп алып, пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм алдына килтерҙе. Ул ваҡытта беҙҙең бер халыҡ менән килешеүебеҙ бар ине, ваҡыты ла үткән ине. Һуңынан беҙ халыҡты ун икегә бүлеп, һәр береһе артынан бер нисә кеше -һәм улар күпме икәнен Аллаһ яҡшыраҡ белә-. Шунан улар ризыҡты туйғансы ашағандар», — тине.
Imam Bukhari : 568
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَذَكَرُوا النَّارَ وَالنَّاقُوسَ فَذَكَرُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى فَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الْإِقَامَةَ
Беҙгә [Ғимран бин Мәйсәрә] әйтте [Ғабдул Вариц] беҙгә [Хәлид Әл Хадза] [Әбү Ҡилаба] [Әнәс бин Мәлик] әйтте: «Кешеләр ут һәм ҡыңғырауҙарҙы телгә ала -намаҙға саҡырыу юлын тәҡдим итеүҙә-. Артабан улар араһында йәһүдтәр һәм наһрандар йолаһын тәҡдим итеүселәр ҙә булды. Шулай итеп, Билалға аҙанды ике тапҡыр, таҡ һан менән иҡамәт уҡырға ҡушылды.
Imam Bukhari : 569
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُكَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلَاةَ لَيْسَ يُنَادَى لَهَا فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ بُوقًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ فَقَالَ عُمَرُ أَوَلَا تَبْعَثُونَ رَجُلًا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلَاةِ
Беҙгә әйтелде [Мәхмүт бин Ғәйлән] әйтте, беҙгә әйтелде [Ғәбдүррәзаҡ] әйтте, беҙгә хәбәр ителде [Ибн Джурайдж] әйтте, миңә [Нафиға] хәбәр ителде, тип [Ибн Ғүмәр] әйтте: «Мосолмандар Мәҙинәгә килгәндә, улар намаҙ өсөн ваҡытты иҫәпләп йыйылды. Бер көндө был турала фекер алыштылар, ҡайһы берҙәре христиандар ҡыңғырауҙары кеүек ҡыңғырауҙар тәҡдим итте, икенселәре йәһүдтәр кеүек борғо өрөүҙе тәҡдим итте. Шуға күрә Ғүмәр: «Ниңә һин кемгәлер аҙан иғлан итергә ҡушмайһың?» Шунан һуң Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм: «Эй, Билал, тороп, аҙан ҡысҡыр», — тигән.
Imam Bukhari : 570
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِمَاكِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الْإِقَامَةَ إِلَّا الْإِقَامَةَ
Һөйләне беҙгә [Сөләймән бин Хәрб] әйтте, беҙгә [Хәммәд бин Зәйет] [Симаҡ бин Әтхиә] [Әйүп] [Әбү Ҡалаба] [Әнәс бин Мәлик] әйтте: «Билалға аҙан һөйләмдәрен тигеҙ уҡырға ҡушылды - ике тапҡыр шаҡмат, ә odd iqamat һөйләм - намаҙ тамамланды. иғлан итте-''.
Imam Bukhari : 571
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ ابْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَلَمَّا كَثُرَ النَّاسُ قَالَ ذَكَرُوا أَنْ يَعْلَمُوا وَقْتَ الصَّلَاةِ بِشَيْءٍ يَعْرِفُونَهُ فَذَكَرُوا أَنْ يُورُوا نَارًا أَوْ يَضْرِبُوا نَاقُوسًا فَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الْإِقَامَةَ
Һөйләне беҙгә [Мөхәммәт] - атап әйткәндә, Ибн Сәләм - әйтте, әйтте беҙгә ['Ғабдул Ваһһаб Ац Цаҡафи] әйтте, һөйләне беҙгә [Халид Әл Хадза'] [Әбү Ҡилаба] [Әнәс бин Малик] әйтте, 'Ҡасан күп кешеләр - кем нимәлер Исламға ҡабул иткән юл менән notifyer улар тәҡдим итә ала, тип, ваҡыт. Тимәк, ут яғырға тәҡдим итеүселәр ҙә, ҡыңғырау һуғыуҙы ла тәҡдим итеүселәр ҙә бар. Шунан һуң Билалға аҙанды тигеҙ итеп - ике тапҡыр ике тапҡыр - уҡырға һәм иҡәтте таҡ итергә ҡушалар.
Imam Bukhari : 572
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَأُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الْإِقَامَةَقَالَ إِسْمَاعِيلُ فَذَكَرْتُ لِأَيُّوبَ فَقَالَ إِلَّا الْإِقَامَةَ
Беҙгә [Ғәли бин Ғабдулла] әйтте [Исмәғил бин Ибраһим] беҙгә [Хәлид] [Әбү Ҡилаба] [Әнәс бин Мәлик] әйтте: «Билалға аҙанды тигеҙ уҡырға ҡушылды - ике тапҡыр ике тапҡыр - һәм таҡ иҡәт». [Исмәғил]: «Мин был мәсьәләне [Әйүпкә] еткерҙем, шунан ул: «Ҡад ҡааматиш шәләһ - намаҙ уҡылды» тигән иҡәт һөйләменән башҡа», — тине.
Imam Bukhari : 573
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ أَدْبَرَ الشَّيْطَانُ وَلَهُ ضُرَاطٌ حَتَّى لَا يَسْمَعَ التَّأْذِينَ فَإِذَا قَضَى النِّدَاءَ أَقْبَلَ حَتَّى إِذَا ثُوِّبَ بِالصَّلَاةِ أَدْبَرَ حَتَّى إِذَا قَضَى التَّثْوِيبَ أَقْبَلَ حَتَّى يَخْطِرَ بَيْنَ الْمَرْءِ وَنَفْسِهِ يَقُولُ اذْكُرْ كَذَا اذْكُرْ كَذَا لِمَا لَمْ يَكُنْ يَذْكُرُ حَتَّى يَظَلَّ الرَّجُلُ لَا يَدْرِي كَمْ صَلَّى
Беҙгә [Ғабдуллаһ бин Йософ] әйтте, беҙгә [Мәлик] [Әбү Әз Зинадтан] [Әл Әғраждан] [Әбү Һүрәйрә]ҙән хәбәр ителгән, тип, Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үсалләм әйтте: «Әгәр намаҙға аҙан - намаҙға аҙан - алыҫҡа йүгермәй, ә ул алыҫҡа йүгерергә тейеш түгел. аҙандың һүҙҙәре. Аҙан бөткәс, шайтан ҡайтасаҡ. Ә иҡәт уҡылғас, шайтан кире йүгереп килә лә, иҡәт уҡылып бөткәс, тағы ҡайта, һуңынан кемдеңдер күңеленә йәшеренеп инә: “Быны, быны иҫеңдә тот”, – тип. Һәм ул был һынауҙы кеше үҙенең намаҙында нисә рәҡәғәт уҡығанын аңламағансы үтәүен дауам итә».
Imam Bukhari : 574
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ الْأَنْصَارِيِّ ثُمَّ الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَ لَهُإِنِّي أَرَاكَ تُحِبُّ الْغَنَمَ وَالْبَادِيَةَ فَإِذَا كُنْتَ فِي غَنَمِكَ أَوْ بَادِيَتِكَ فَأَذَّنْتَ بِالصَّلَاةِ فَارْفَعْ صَوْتَكَ بِالنِّدَاءِ فَإِنَّهُ لَا يَسْمَعُ مَدَى صَوْتِ الْمُؤَذِّنِ جِنٌّ وَلَا إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ إِلَّا شَهِدَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Беҙгә [Ғабдулла бин Йософ] әйтте, беҙгә [Мәлик] [Ғабдуррахман бин Ғабдулла бин Абдуррахман бин Әбү Шәғшә Әл Әншәри Әл Мәзиниҙән] [атаһынан] һөйләне, ул уға хәбәр итте, [Әбү Сәғит Әл Худризинг] һиңә -граатс һәм-валли кеүек әйтте, тип әйтте. Әгәр ҙә һеҙ кәзәләрегеҙҙе көтәһегеҙ йәки үҙәндә булһағыҙ, намаҙ өсөн аҙан әйтәһегеҙ икән, тауышығыҙҙы күтәрегеҙ. Сөнки мөғәҙиндең тауышын бер кем дә ишетмәй, кешеме, ендәмме, ниндәй генә булмаһын, әгәр ҙә ул ҡиәмәт көнөндә шаһит булмаһа». Әбү Сәғит: «Мин уны Рәсүлуллаһтан ишеттем», — тигән.
Imam Bukhari : 575
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا غَزَا بِنَا قَوْمًا لَمْ يَكُنْ يَغْزُو بِنَا حَتَّى يُصْبِحَ وَيَنْظُرَ فَإِنْ سَمِعَ أَذَانًا كَفَّ عَنْهُمْ وَإِنْ لَمْ يَسْمَعْ أَذَانًا أَغَارَ عَلَيْهِمْ قَالَ فَخَرَجْنَا إِلَى خَيْبَرَ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِمْ لَيْلًا فَلَمَّا أَصْبَحَ وَلَمْ يَسْمَعْ أَذَانًا رَكِبَ وَرَكِبْتُ خَلْفَ أَبِي طَلْحَةَ وَإِنَّ قَدَمِي لَتَمَسُّ قَدَمَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَخَرَجُوا إِلَيْنَا بِمَكَاتِلِهِمْ وَمَسَاحِيهِمْ فَلَمَّا رَأَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا مُحَمَّدٌ وَاللَّهِ مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ قَالَ فَلَمَّا رَآهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ{ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ }
Беҙгә [Ҡотәйбә бин Сәғит] әйтте, беҙгә [Исмәғил бин Джәғфәр] [Хөмәйдтән] [Әнәс бин Мәликтән] әйтелде, тип, Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм беҙҙең менән бергә бер халыҡҡа ҡаршы һуғышһа, тимәк, ул шул халыҡҡа таң атҡансы көтөп һөжүм итмәгән. Намаҙға аҙан тауышын ишетһә, туҡтата. Әгәр ҙә аҙан ишетелмәһә, ул уға һөжүм иткән». Әнәс бин Мәлик: «Шулай итеп, бер көндө беҙ Хәйбәр ауылына һөжүм итергә сыҡтыҡ, һуңынан кискә тиклем көттөк», — тигән. Таң атҡас, ул аҙан ишетмәгәс, ул атына менде, ә мин Әбү Талханың артынан атландым. Ысынлап та, аяҡтарым пәйғәмбәребеҙҙең аяҡтарына тейҙе. Әнәс бин Мәлик үҙенең хикәйәһен дауам итеп: «Хәйбәр халҡы кәрзиндәрен, көрәктәрен күтәреп беҙгә табан сыҡты, пәйғәмбәребеҙҙе күргәс, улар: «Мөхәммәт! Аллаһ менән ант итәм, Мөхәммәт һәм уның ғәскәре -килә-!» Әнәс: «Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһи вәссәләм уларҙы күргәс: «Аллаһу Әкбәр, Аллаһу Әкбәр, Хәйбәрҙе юҡ ит! Ысынлап та, бер халыҡтың ауылына килһәк, иҫкәртелгәндәр кисергән таң бик насар була-' -Ҡс. Аш Шаффат: 177-.
Imam Bukhari : 576
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا سَمِعْتُمْ النِّدَاءَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُ
Беҙгә [Ғабдуллаһ бин Йософ] әйтте, беҙгә [Мәликтән] [Ибн Шиһабтан] [Әсә бин Йәзид Әл-Ләйциҙән] [Әбү Сәғит Әл-Худри]-нан хәбәр ителгән, тип, Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте: «Ҡасан һеҙ доға ҡылыуҙы ишетегеҙ».
Imam Bukhari : 577
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ حَدَّثَنِي عِيسَى بْنُ طَلْحَةَ أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَيَوْمًا فَقَالَ مِثْلَهُ إِلَى قَوْلِهِ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ
Һөйләне беҙгә [Мөәҙ бин Фәҙләлаһ] әйтте, беҙгә [Хисәйәм] [Йәһйә]ҙән [Мөхәммәт бин Ибраһим бин Әл Харис] әйтте, миңә [Ғиса бин Тәлһәх] әйтте, бер көндө ул [Мөғәүиә] нимәлер әйткәнен ишетте -нимә мөхәмйәҙүәдзин әйтте: Рәсүлуллаһ'.
Imam Bukhari : 578
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ رَاهَوَيْهِ قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى نَحْوَهُ قَالَ يَحْيَى وَحَدَّثَنِي بَعْضُ إِخْوَانِنَا أَنَّهُ قَالَلَمَّا قَالَ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ وَقَالَ هَكَذَا سَمِعْنَا نَبِيَّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ
Беҙгә [Исхаҡ бин Рәһәүәйх] әйтте, әйтте беҙгә [Вәһәб бин Джарир] әйтте, беҙгә [Хишам] [Яхъянан] шулай һөйләне, Яхъя әйтте, һәм миңә [Ҡайһы бер ҡәрҙәштәребеҙгә] әйтте, тип әйтте: «Әгәр мөғәҙин әйтһә, «Хәййә ғәләш-пәрәһис», — тине. 'Ләә Һәүлә Вәләә Ҡүвәтә Иллаа Билләһ' -Аллаһ рөхсәтенән башҡа ҡөҙрәт һәм көс юҡ-'. Ул: «Беҙ һеҙҙең пәйғәмбәрегеҙҙең саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткәнен ишеттек», — тине.
Imam Bukhari : 579
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ حَلَّتْ لَهُ شَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Беҙгә [Ғәли бин Әййәсәй] әйтте, беҙгә [Сөғәйеп бин Әбү Хәмзә] [Мөхәммәт Әл Мөнкәдирҙән] [Джәбир бин Ғабдуллаһтан] әйтелде, тип, Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үсалләм әйтте: «Кем доға ҡылғандан һуң: ҺӘҘҘИҺИД ДӘҮӘТИТ ТӘММӘ ВӘШШӘЛӘӘТИЛ ҠАҒИМА. ӘӘТИ МӨХӘММӘҘӘНИЛ ВӘСИЛӘТӘ ВӘЛФӘДЛИЛӘ ВӘБӘТШУ МӘҠӘМӘМ МӘХМҮДӘНИЛ ЛӘДЗИИ ВӘӘДТӘХ -Йә Аллаһ. Рабб, был камил саҡырыу хужаһы һәм был намаҙ хужаһы, тип ҡороласаҡ, васила -шәфәғәт- һәм өҫтөнлөк бирегеҙ Мөхәммәткә. Һин вәғәҙә иткәнсә, уны маҡтауға лайыҡлы дәрәжәгә күтәр-'. Тимәк, ул Ҡиәмәт көнөндә минең шәфәғәтемде алырға хоҡуҡлы».
Imam Bukhari : 580
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الْأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لَاسْتَهَمُوا وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي التَّهْجِيرِ لَاسْتَبَقُوا إِلَيْهِ وَلَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي الْعَتَمَةِ وَالصُّبْحِ لَأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا
Беҙгә [Ғабдуллаһ бин Йософ] әйтте, беҙгә [Мәликтән] Әбү Бәкрҙең элекке ҡолонан, [Салихтан] [Әбү Һүрәйрәнән] хәбәр ителгән, тип, Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи ғәләйһис-сәләм әйтте: «Әгәр кешеләр белһәләр, нимә икәнен -изгелек һәм доға- йәрәбә тартыуҙан башҡа алмаҫ ине, улар мотлаҡ эшләр ине. Әгәр ҙә улар -намаҙға ашығыуҙағы изгелекте белһә, һис шикһеҙ, ярышыр ине. Әгәр ҙә улар «Ишә һәм Фәжр» намаҙҙарындағы изгелекте белһәләр, һөйрәлеп йөрөргә тура килһә лә, һис шикһеҙ, улар янына килерҙәр ине.