Imam Bukhari : 21
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى أَخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا قَدْ اسْوَدُّوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَا أَوْ الْحَيَاةِ شَكَّ مَالِكٌ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَ أَنَّهَا تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةًقَالَ وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَمْرٌو الْحَيَاةِ وَقَالَ خَرْدَلٍ مِنْ خَيْرٍ
Atubuulidde [Isma’il] yagamba, atubuulidde [Malik] okuva ku [’Amru bin Yahya Al Mazani] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Ahlu w’eggulu bayingidde mu ggulu ate Ahlu ow’omu geyeena bayingidde mu geyeena. Awo Allah Ta’ala n’agamba nti: ‘Ggyayo mu geyena oyo yenna alina mu mutima gwe okukkiriza okunene nga mukene’. Kale baava mu geyena nga bali mu mbeera enzirugavu eyayokebwa olwo ne bateekebwa mu mugga gw’obulamu oba okubeerawo. -Malik abuusabuusa. - Olwo ne zikula ng’ensigo ezimera ku lubalama lw’omugga. Tewategedde ngeri gye yavaayo ne langi ya kyenvu'.Yagamba [Wuhaib] Yali atugambye ['Amru]: 'Obulamu'. Era n’agamba nti: ‘Ekitono ku birungi’.
Imam Bukhari : 22
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُ النَّاسَ يُعْرَضُونَ عَلَيَّ وَعَلَيْهِمْ قُمُصٌ مِنْهَا مَا يَبْلُغُ الثُّدِيَّ وَمِنْهَا مَا دُونَ ذَلِكَ وَعُرِضَ عَلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلَيْهِ قَمِيصٌ يَجُرُّهُ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الدِّينَ
Atubuulidde [Muhammad bin Ubaidillah] yagamba, atubuulidde [Ibrahim bin Sa’d] okuva ku [Salih] okuva ku [Ibn Shihab] okuva ku [Abu Umamah bin Sahal bin Hunaif] nti yawulira [Abu Said Al Khudri] ng’agamba nti, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Bwe nnali nneebase, nnaloota nga ndaba abantu nga bantunuulira. Baabadde bambadde engoye ng’ezimu zituuka mu mabeere ate ezimu nga tezisukka awo. Era Umar bin Al Khaththab yandeetebwa gyendi n’ayambala engoye n’amusikambula. Baswahaba nebabuuza nti: ‘Olowooza kino kitegeeza ki ggwe Omubaka wa Allah?’. Ye sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Ad-Din -eddiini-’.
Imam Bukhari : 23
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهُوَ يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنْ الْإِيمَانِ
Kitutegeezeddwa [Abdullah bin Yusuf] yagamba, kitutegeezeddwa [Malik bin Anas] okuva ku [Ibn Shihab] okuva ku [Salim bin Abdullah] okuva ku [kitaawe], nti Omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye) yatambula n’ayita ku mukwano gwa Ansar mu kiseera ekyo yali alagirira muganda we ku nsonyi. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mumuleke, kubanga ddala ensonyi kitundu kya kukkiriza’.
Imam Bukhari : 24
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُسْنَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَوْحٍ الْحَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّ الْإِسْلَامِ وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Atugambye [Abdullah bin Muhammad Al Musnadi] yagamba, Atubuulidde [Abu Rauh Al Harami bin Umarah] yagamba, atubuulidde [Syu’bah] wa [Waqid bin Muhammad] yagamba; Nawulira [kitange] ng’ategeeza okuva eri [Ibn Umar], nti Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yali agambye nti: ‘Nnalagirwa okulwana n’abantu okutuusa lwe banaawa obujulizi; tewali katonda yenna okuggyako Allah era nti ddala Muhammad ye mubaka wa Allah, anyweza eswala, awa zaka. Bwe bakola ekyo olwo omusaayi n’ebintu byabwe babikuumye ku nze okuggyako ng’etteeka ly’Obusiraamu bwe liri era okubalirira kwabwe kuli eri Allah.’
Imam Bukhari : 25
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ حَجٌّ مَبْرُورٌ
Kitugambye [Ahmad bin Yunus] ne [Musa bin Isma’il] bombi bagamba, kitugambye [Ibrahim bin Sa’d] yagamba, kitugambye [Ibn Shihab] okuva ku [Sa’id bin Al Musayyab] okuva ku [Abu Hurairah], nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yabuuzibwa ku Busiraamu, kisinga obukulu? Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Okukkiriza Allah n’omubaka we’. Oluvannyuma yaddamu n’abuuza nti: ‘Awo kiki?’. Yaddamu nti: ‘Al Jihad fi sabilillah -okulwana mu kkubo lya Allah-. Oluvannyuma yaddamu n’abuuza nti: ‘Awo kiki ekirala?’. Yaddamu nti, shallallahu ‘alaihi wasallam: ‘hajj mabrur’.
Imam Bukhari : 26
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ سَعْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا هُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي وَعَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِوَرَوَاهُ يُونُسُ وَصَالِحٌ وَمَعْمَرٌ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Atugambye [Abu Al Yaman] yagamba, atubuulidde [Syu’aib] okuva ku [Az Zuhri] yagamba, agambye [’Amir bin Sa’d bin Abu Waqash] okuva ku [Sa’d], nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yawa abantu abawerako emmere era mu kiseera ekyo Sa’d yali atudde. Naye emmere eno teyagiwa musajja, newankubadde ng’omuntu oyo ye yali asinga okunkwatako mu abo abaaliwo, bwentyo ne mbuuza Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam nti: ‘Owange Rasulullah, ate so and so? Ddala mmulaba nga mukkiriza. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘oba Musiraamu?’. Olwo ne nsirika okumala akaseera katono, era ne nwalirizibwa okwongera okukakasa ekyo kye yali ategeeza, sallallaahu ‘alaihi wasallam, bwentyo ne nddamu ebigambo byange nti: ‘Ayi Omubaka wa Allah, ate bwe kiri? Ddala mmulaba nga mukkiriza. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘oba Musiraamu?’. Olwo ne nddamu okunyigirizibwa okwongera okukakasa kye yali ategeeza okutuusa lwe nnaddamu okuddiŋŋana ekibuuzo kyange. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Ayi Sa’d, mazima nange nja kuwa omuntu oyo. Naye nze nsinga kuwa balala okusinga okumuwa, kubanga ntya nti Allah ajja kumusuula mu geyena’. [Yunus], [Salih], [Ma’mar] ne [muganda wa Az Zuhri], banyumizza okuva ku [Az Zuhri].
Imam Bukhari : 27
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Atugambye [Qutaibah] yagamba, atubuulidde [Al Laits] okuva ku [Yazid bin Abu Habib] okuva ku [Abu Al Khair] okuva ku [Abdullah bin ‘Amru] nti waliwo eyabuuza Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam; 'Obusiraamu ki obusinga?' Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Oliisa n’okulamusa abantu b’omanyi n’abo b’otomanyi’.
Imam Bukhari : 28
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيتُ النَّارَ فَإِذَا أَكْثَرُ أَهْلِهَا النِّسَاءُ يَكْفُرْنَ قِيلَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الْإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ
Kitugambibwa [Abdullah bin Maslamah] okuva ku [Malik] okuva ku [Zaid bin Aslam] okuva ku [‘Atho’ bin Yasar] okuva ku [Ibn ‘Abbas] yagamba, Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Nnalagibwa ggeyeena, kizuuka nti abasinga obungi ku batuuze baayo bakyala. Kubanga batera okukyegaana'. Kyabuuzibwa nti: ‘Baagaana Allah?’. Yagamba nti: ‘Byegaana ebirabo bya bbaabwe, beegaana ebirungi. Bw’oba obadde mulungi eri omu ku bo buli kiseera, olwo n’alaba ekintu kimu kyokka ekibi mu ggwe, ajja kugamba nti: ‘Sirabangako kalungi konna mu ggwe’.
Imam Bukhari : 29
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّبِالرَّبَذَةِ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ وَعَلَى غُلَامِهِ حُلَّةٌ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلًا فَعَيَّرْتُهُ بِأُمِّهِ فَقَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ جَعَلَهُمْ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ
Kitutegeezeddwa [Sulaiman bin Harb] yagamba, kitutegeezeddwa [Syu’bah] okuva ku [Washil Al Ahdab] okuva ku [Al Ma’rur bin Suwaid] yagamba: Nasisinkana [Abu Dzar] e Rabdzah mu kiseera ekyo yali ayambadde layeri bbiri ez’engoye, era ne mutabani we bwe yali, bwentyo ne mmubuuza ku nsonga eyo, bwatyo n’addamu nti: Nvumye omuntu nga nvuma owuwe maama, kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’annenya nti: ‘Owange Abu Dharr wavuma nnyina? Mu butuufu, okyalina -obutonde- bwa jahiliyyah. Baganda bo bebakwasizaako, Allah abatadde wansi w’omukono gwo. Kale oyo alina muganda we wansi w’omukono gwe - omubeezi we - olwo bw’alya, muwe emmere nga bw’alya, bw’aba ayambadde, muwe by’ayambala, tobazitoowerera kintu ekisukka ekkomo lyabwe. Bwoba muzitoowerera, olwo mubayambe'.
Imam Bukhari : 30
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ وَيُونُسُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَذَهَبْتُ لِأَنْصُرَ هَذَا الرَّجُلَ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرَةَ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ قُلْتُ أَنْصُرُ هَذَا الرَّجُلَ قَالَ ارْجِعْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ إِنَّهُ كَانَ حَرِيصًا عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ
Atubuulidde [Abdurrahman bin Al Mubarak] Atubuulidde [Hammad bin Zaid] Atubuulidde [Ayyub] ne [Yunus] okuva ku [Al Hasan] okuva ku [Al Ahnaf bin Qais] yagamba; Najja okuyamba omuntu olwo ne nsisinkana [Abu Bakrah], kwe kubuuza nti: ‘Ogenda wa?’. Namuddamu nti: ‘Njagala okuyamba omuntu’ n’agamba nti: ‘Ddayo, kubanga mpulidde Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam ng’agamba nti: ‘Abasiraamu babiri bwe banaasisinkana - okulwana - nga buli omu asika ebitala byabwe, olwo oyo attiddwa n’attibwa ajja kugenda mu geyena’. Nabuuza nti: ‘Ayi Omubaka wa Allah, kino kya abo abatta, naye ate abo abattibwa?’. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Naye emabegako yali ayagala nnyo okutta mukwano gwe’.
Imam Bukhari : 31
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ }قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّنَا لَمْ يَظْلِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ }
Atunyumizza [Abu Al Walid] yagamba, atunyumizza [Syu’bah] era era anyumya ne hadiisi efaananako ne eno. okukkiriza kwabwe mu butali bwenkanya’ baswahaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nebabuuza nti: ‘Ani mu ffe atakoze butali bwenkanya? Kale Allah ‘azza wajalla yabikkula -ekigambo kye-: ‘Mazima shirk butali bwenkanya bunene’. -QS. Luqman: 13- 2019.
Imam Bukhari : 32
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ أَبُو الرَّبِيعِ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ أَبُو سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ
Atubuulidde [Sulaiman Abu ar Rabi’] yagamba, atubuulidde [Isma’il bin Ja’far] yagamba, atubuulidde [Nafi’ bin Malik bin Abu ‘Amir Abu Suhail] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Obubonero bw’obunnanfuusi busatu; bw’aba ayogera bulimba, bw’aba asuubizza akimenya ate bw’aweebwa ekiragiro n’akilyamu olukwe’.
Imam Bukhari : 33
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ بْنُ عُقْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ وَإِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَتَابَعَهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ
Kitugambye [Qabishah bin ‘Uqbah] yagamba, kitugambye [Sufyan] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Abdullah bin Murrah] okuva ku [Masruq] okuva ku [Abdullah bin ‘Amru] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Bwe mubaamu ebintu bina mu muntu olwo aba munafiq omutuufu, era oyo yenna alina mu ye kennyini omutindo gumu ku bintu bino ebina olwo mu ye mulimu omutindo nifaq okutuusa lwe yamuleka. Kwe kugamba, bw’aweebwa ekiragiro akilyamu olukwe, bw’aba ayogera obulimba, bw’aba asuubiza akimenya ate bw’alwana n’afera’. Hadiisi eno era yayogerwa [Syu’bah] okuva mu [Al A’masy].
Imam Bukhari : 34
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَقُمْ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Atubuulidde [Abu Al Yaman] yagamba, atubuulidde [Syu’aib] yagamba, atugambye [Abu Al Zanad] okuva ku [Al A’raj] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Oyo yenna anyweza lailatul qadr olw’okukkiriza n’asuubira empeera, ebibi bye eby’emabega bisonyiyibwa’.
Imam Bukhari : 35
حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ انْتَدَبَ اللَّهُ لِمَنْ خَرَجَ فِي سَبِيلِهِ لَا يُخْرِجُهُ إِلَّا إِيمَانٌ بِي وَتَصْدِيقٌ بِرُسُلِي أَنْ أُرْجِعَهُ بِمَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ أَوْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَلَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي مَا قَعَدْتُ خَلْفَ سَرِيَّةٍ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ
Atubuulidde [Harami bin Hafsh] yagamba, atubuulidde [Abdul Wahid] yagamba, atubuulidde [Umarah] yagamba, atugambye [Abu Zur’ah bin ‘Amru bin Jarir] yagamba: Nawulidde [Abu Hurairah] okuva eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Allah akakasa abo abafuluma -okulwana- mu kkubo lye, nedda omu amusika ebweru okujjako olw’okukkiriza mu Nze era n’awa obutuukirivu abo omubaka Wange okugiddiza nga afuna empeera oba ghonimah oba okugikkiriza mu ggulu. Singa tekyali mugugu ku bantu bange, mazima sanditudde mu kasirise emabega wa sariyyah - amagye ag’enjawulo - era mazima nandyagadde nnyo singa nttibwa mu kkubo lya Allah olwo ne nzzibwa mu bulamu, olwo ne nddamu okuttibwa, olwo ne nzzibwa mu bulamu, olwo ne nttibwa nate’.
Imam Bukhari : 36
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Kitugambibwa [Isma’il] yagamba, kigambibwa nze [Malik] okuva ku [Ibn Shihab] okuva ku [Humaid bin Abdurrahman] okuva ku [Abu Hurairah] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Oyo yenna anyweza Ramadhan olw’okukkiriza era n’asuubira empeera, ebibi bye eby’emabega bijja kusonyiyibwa.’
Imam Bukhari : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Atubuulidde [Muhammad bin Salam] yagamba, atubuulidde [Muhammad bin Fudlail] yagamba, atubuulidde [Yahya bin Sa’id] okuva ku [Abu Salamah] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Oyo yenna asiiba olw’okukkiriza n’asuubira empeera, ebibi bye eby’emabega bisonyiyibwa.’
Imam Bukhari : 38
حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ مُطَهَّرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مَعْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْغِفَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الدِّينَ يُسْرٌ وَلَنْ يُشَادَّ الدِّينَ أَحَدٌ إِلَّا غَلَبَهُ فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأَبْشِرُوا وَاسْتَعِينُوا بِالْغَدْوَةِ وَالرَّوْحَةِ وَشَيْءٍ مِنْ الدُّلْجَةِ
Kyatunyumizibwa [Abdus Salam bin Muthahhar] yagamba, kyatunyumizibwa [Umar bin Ali] okuva ku [Ma’an bin Muhammad Al Ghifari] okuva ku [Sa’id bin Abu Sa’id Al Maqburi] okuva ku [Abu Hurairah] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Mazima ddala eddiini nnyangu, era tewali n’omu akaluubiriza eddiini okujjako nti ajja kuba okuvvuunuka - okweyongera okukaluba era okuzibu -. Kale kola butereevu, semberera - ku mazima - era owe amawulire amalungi era onoonye obuyambi ne Al Ghadwah - okufuluma ku makya ennyo - ne ar-ruhah - okufuluma oluvannyuma lwa Dhuhr - n'ekintu okuva mu ad-duljah - okufuluma ekiro - '.
Imam Bukhari : 39
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَوَّلَ مَا قَدِمَ الْمَدِينَةَ نَزَلَ عَلَى أَجْدَادِهِ أَوْ قَالَ أَخْوَالِهِ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأَنَّهُ صَلَّى قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا وَكَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ تَكُونَ قِبْلَتُهُ قِبَلَ الْبَيْتِ وَأَنَّهُ صَلَّى أَوَّلَ صَلَاةٍ صَلَّاهَا صَلَاةَ الْعَصْرِ وَصَلَّى مَعَهُ قَوْمٌ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِمَّنْ صَلَّى مَعَهُ فَمَرَّ عَلَى أَهْلِ مَسْجِدٍ وَهُمْ رَاكِعُونَ فَقَالَ أَشْهَدُ بِاللَّهِ لَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ مَكَّةَ فَدَارُوا كَمَا هُمْ قِبَلَ الْبَيْتِ وَكَانَتْ الْيَهُودُ قَدْ أَعْجَبَهُمْ إِذْ كَانَ يُصَلِّي قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَأَهْلُ الْكِتَابِ فَلَمَّا وَلَّى وَجْهَهُ قِبَلَ الْبَيْتِ أَنْكَرُوا ذَلِكَقَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّهُ مَاتَ عَلَى الْقِبْلَةِ قَبْلَ أَنْ تُحَوَّلَ رِجَالٌ وَقُتِلُوا فَلَمْ نَدْرِ مَا نَقُولُ فِيهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ }
Kitunyumiddwa [‘Amr bin Khalid] yagamba, atunyumizza [Zuhair] yagamba, atunyumizza [Abu Ishaq] okuva ku [Al Barro` bin ‘Azib] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bweyasooka okujja e Madiina, yayimiriza bajjajjaabe - ‘Azib- oba ba kojja be okuva mu Ansar, era mu kiseera ekyo n’a sallallaahu 'alaihi wasallam yasaala nga atunudde mu Baitul Maqdis okumala emyezi kkumi na mukaaga oba kkumi na musanvu, era yasanyuka nnyo okusaala nga atunudde mu Baitullah - Ka'bah-. Esswala eyasooka sallallaahu ‘alaihi wasallam gye yakola - ng’etunudde mu Ka’bah - yali ya ‘Asr’ era abantu nabo baasaala naye. Olunaku lumu munne eyali asaala ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yayita ku bantu mu muzikiti omulala nga bavuunama, n’agamba nti: ‘Mwa obujulizi eri Allah nti nasaba n’omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam nga atunudde e Makka, kale abo abaali bafukamira ne bakyuka ne badda mu nnyumba ya Allah n’Abayudaaya n’Abantu b’Ekitabo baali beewuunya, kubanga emabegako aba Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam yasaala nga atunudde mu Nnyumba ya Allah. Bwebalaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga akyusizza amaaso ge eri Ennyumba ya Allah, kino baakigaana. Zuhair yagamba nti: Abu Ishaq yatunyumiza okuva ku Al Barro`, mu hadith ye enyonyola ensala ku muntu afa mu kiseera nga obulagirizi bwa Qibla tebukyusiddwa era nga era abantu bangi battibwa mu kiseera ekyo?, tetwamanya kya kubakolako okutuusa ku nkomerero Allah Ta’ala n’abikkula ebigambo bye: ‘Era Allah tajja kwonoona kukkiriza kwo.’. -QS. Al Baqoroh: 143- 2019.
Imam Bukhari : 40
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحْسَنَ أَحَدُكُمْ إِسْلَامَهُ فَكُلُّ حَسَنَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَكُلُّ سَيِّئَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِمِثْلِهَا
Kitutegeezeddwa [Ishaq bin Mansur] yagamba, kitugambye [Abdurrazzaq] yagamba, kitutegeezeddwa [Ma’mar] okuva ku [Hamam bin Munabbih] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Singa omu ku mmwe alongoosa obusiraamu bwe olwo ku buli kikolwa ekirungi wajja kumuwandiikira ekkumi erifaanagana -obulungi-s okutuuka ku mitendera ebikumi musanvu, era ku buli kintu ekibi ekimu akola ekintu ekibi kimu kyokka ekifaananako nakyo kye kijja okuwandiikibwa'.