Imam Bukhari : 21
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى أَخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا قَدْ اسْوَدُّوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَا أَوْ الْحَيَاةِ شَكَّ مَالِكٌ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَ أَنَّهَا تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةًقَالَ وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَمْرٌو الْحَيَاةِ وَقَالَ خَرْدَلٍ مِنْ خَيْرٍ
Ekɛɛ wɔ [Isma’il] akɛ, ekɛɛ wɔ [Malik] kɛjɛ [‘Amru bin Yahya Al Mazani] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [Abu Sa’id Al Khudri] kɛjɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam ŋɔɔ, ekɛɛ: ‘Ŋwɛi Ahlu lɛ ebote ŋwɛi ni Ahlu ni yɔɔ hɛl lɛ ebote ŋwɛi mli. Kɛkɛ ni Allah Ta’ala kɛɛ: ‘Jiemɔ mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ hemɔkɛyeli ni dalɛ tamɔ mustard dumɔwu yɛ etsui mli lɛ kɛjɛ hɛl’. No hewɔ lɛ amɛje hɛl mli yɛ shihilɛ diŋ ni mli edɔ mli, ni no sɛɛ lɛ akɛ amɛ wo wala loo shihilɛ faa lɛ mli. -Malik yiŋ feɔ lɛ kɔshikɔshi. - Kɛkɛ ni amɛkwɛ̃ tamɔ dumɔwui ni kwɛ̃ɔ yɛ faa ko naa. Ani oyɔseee bɔ ni eje kpo kɛ ŋmɔlɔŋmɔlɔ’.Said [Wuhaib] Ekɛɛ wɔ [‘Amru]: ‘Wala’. Ni ekɛɛ: ‘Ekpakpa lɛ fioo ko’.
Imam Bukhari : 22
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُ النَّاسَ يُعْرَضُونَ عَلَيَّ وَعَلَيْهِمْ قُمُصٌ مِنْهَا مَا يَبْلُغُ الثُّدِيَّ وَمِنْهَا مَا دُونَ ذَلِكَ وَعُرِضَ عَلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلَيْهِ قَمِيصٌ يَجُرُّهُ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الدِّينَ
Ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Ubaidillah] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Ibrahim bin Sa’d] kɛjɛ [Salih] kɛjɛ [Ibn Shihab] kɛjɛ [Abu Umamah bin Sahal bin Hunaif] akɛ enu [Abu Said Al Khudri] kɛɛ, Rasulullah lamɔ Illahu ‘alaleehi wasallam ji gbɔmɛi ni kɛɛ: mi. Amɛwo atadei, ni ekomɛi shɛɔ amɛtsitsi nɔ ni ekomɛi hu shɛɛɛ nakai. Ni akɛ Umar bin Al Khaththab ba miŋɔɔ ni ewo atadei ni ekɛgbala lɛ. Hefatalɔi lɛ bi akɛ: ‘Mɛni osusuɔ akɛ enɛ tsɔɔ, O Allah bɔfo?’ Eha hetoo akɛ: ‘Ad-Din -jamɔ-’.
Imam Bukhari : 23
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهُوَ يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنْ الْإِيمَانِ
Akɛɛ wɔ [Abdullah bin Yusuf] akɛ, abɔ wɔ amaniɛ [Malik bin Anas] kɛjɛ [Ibn Shihab] kɛjɛ [Salim bin Abdullah] kɛjɛ [etsɛ] ŋɔɔ, akɛ Allah bɔfo (Allah toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔi ahi enɔ) nyiɛ kɛho etsɔɔ enaanyo ko ni ji Ansar lɛ he yɛ be mli ni eji enyɛmi nuu lɛ. No hewɔ lɛ, Gbalɔ lɛ kɛɛ: ‘Nyɛshia lɛ, ejaakɛ anɔkwale mli lɛ, hiɛgbele fata hemɔkɛyeli he’.
Imam Bukhari : 24
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُسْنَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَوْحٍ الْحَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّ الْإِسْلَامِ وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Ekɛɛ wɔ [Abdullah bin Muhammad] akɛ, Ekɛɛ wɔ [Abu Rauh Al Harami bin Umarah] ekɛɛ, ekɛɛ wɔ [Syu’bah] ni [Waqid bin Muhammad] kɛɛ; Mi nu [mitsɛ] kɛɛ kɛjɛ [Ibn Umar] ŋɔɔ, akɛ Allah bɔfo (Allah toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔi ahi enɔ) ekɛɛ: ‘Afã mi akɛ mikɛ gbɔmɛi awu kɛyashi amɛbaaye odase; nyɔŋmɔ ko bɛ ja Allah ni akɛ anɔkwale mli lɛ Muhammad ji Allah bɔfo, ni fiɔ sɔlemɔ sɛɛ, ni ekɛ zakat haa. Kɛ amɛfee nakai lɛ, no lɛ amɛjie amɛlá kɛ amɛnibii kɛjɛ midɛŋ ja yɛ Islam mla lɛ naa ni amɛhe akɔntaabuu lɛ yɛ Allah ŋɔɔ.’
Imam Bukhari : 25
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ حَجٌّ مَبْرُورٌ
Akɛɛ wɔ [Ahmad bin Yunus] kɛ [Musa bin Isma’il] ni [Musa bin Isma’il] fɛɛ kɛɛ, akɛɛ wɔ [Ibrahim bin Sa’d] kɛɛ, akɛɛ wɔ [Ibn Shihab] kɛjɛ [Sa’id bin Al Musayyab] kɛjɛ [Abu Hurailah] ŋɔɔ akɛ saihillalahal ji Islam he sane lɛ, ji Allah bɔfo lɛ. ni he hiaa fe fɛɛ lɛ? No hewɔ lɛ, Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘Hemɔkɛyeli yɛ Allah kɛ E-bɔfo lɛ mli’. Kɛkɛ ni ebi ekoŋŋ akɛ: ‘Belɛ mɛni?’ Eha hetoo akɛ: ‘Al Jihad fi sabilillah -tawuu yɛ Allah gbɛ nɔ-. Kɛkɛ ni ebi ekoŋŋ akɛ: ‘Belɛ mɛni ji nɔ kroko?’ Eha hetoo akɛ, 'hajj mabrur'.
Imam Bukhari : 26
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ سَعْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا هُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي وَعَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِوَرَوَاهُ يُونُسُ وَصَالِحٌ وَمَعْمَرٌ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Ekɛɛ wɔ [Abu Al Yaman] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Syu’aib] kɛjɛ [Az Zuhri] kɛɛ, ekɛɛ mi [‘Amir bin Sa’d bin Abu Waqash] kɛjɛ [Sa’d], akɛ Allah bɔfo lɛ ha mɛi babaoo niyenii ni nakai beaŋ lɛ Sa’d ta shi. Shi E-kɛ niyenii nɛɛ haaa nuu ko, eyɛ mli akɛ nakai gbɔmɔ lɛ ji mɔ ni fee mi naakpɛɛ fe fɛɛ yɛ mɛi ni yɔɔ jɛmɛ lɛ ateŋ moŋ, shi mibi Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akɛ: ‘O Rasulullah, ni nɛkɛ kɛ nɛkɛ hu? Anɔkwale minaa lɛ akɛ heyelɔ. Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘aloo eji Muslimnyo?’ Kɛkɛ ni mifee dioo fioo, ni anyɛ minɔ koni maná nɔmimaa babaoo yɛ nɔ ni E-tsɔɔ lɛ he, sallallaahu ’alaihi wasallam, no hewɔ lɛ mikɛ miwiemɔi lɛ tee nɔ ekoŋŋ akɛ: ‘O Allah bɔfo lɛ, ni nɛkɛ kɛ nɛkɛ hu? Anɔkwale minaa lɛ akɛ heyelɔ. Gbalɔ lɛ ha hetoo akɛ: ‘aloo eji Muslimnyo?’ Kɛkɛ ni ashɛje mi ekoŋŋ koni maná nɔmimaa babaoo yɛ nɔ ni etsɔɔ lɛ he kɛyashi mikɛ misanebimɔ lɛ ba ekoŋŋ. Kɛkɛ ni Gbalɔ lɛ kɛɛ akɛ: ‘O Sa’d, anɔkwale mli lɛ, mikɛ nakai gbɔmɔ lɛ hu baaha. Shi miisumɔ ni maha mɛi krokomɛi moŋ fe ni maha lɛ, ejaakɛ misheɔ gbeyei akɛ Allah baashɛ lɛ ashwie hɛl’. [Yunus], [Salih], [Ma’mar] kɛ [Az Zuhri nyɛmi nuu], egba kɛjɛ [Az Zuhri] ŋɔɔ.
Imam Bukhari : 27
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Ekɛɛ wɔ [Qutaibah] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Al Laits] kɛjɛ [Yazid bin Abu Habib] kɛjɛ [Abu Al Khair] kɛjɛ [Abdullah bin ‘Amru] ŋɔɔ akɛ mɔ ko bi Rasulullah shɛɛ sane; ‘Mɛɛ Islam ji nɔ ni hi fe fɛɛ?’ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam ha hetoo akɛ: ‘Ohaa mɛi ni ole amɛ kɛ mɛi ni oleee amɛ lɛ niyenii ni okɛ amɛ yeɔ’.
Imam Bukhari : 28
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيتُ النَّارَ فَإِذَا أَكْثَرُ أَهْلِهَا النِّسَاءُ يَكْفُرْنَ قِيلَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الْإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ
Akɛɛ wɔ [Abdullah bin Maslamah] kɛjɛ [Malik] kɛjɛ [Zaid bin Aslam] kɛjɛ [‘Atho’ bin Yasar] kɛjɛ [Ibn ‘Abbas] kɛɛ, Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam kɛɛ: ‘Atsɔɔ mi hɛl, ebafee akɛ mɛi ni yɔɔ mli lɛ ateŋ mɛi babaoo ji yei. Ejaakɛ bei pii lɛ amɛkpooɔ’. Abi lɛ akɛ: ‘Ani amɛkpoo Allah?’ Ekɛɛ akɛ: ‘Amɛkwaa amɛwu lɛ nikeenii, amɛkwaa ejurɔfeemɔ. Kɛji akɛ ofee amɛteŋ mɔ kome ejurɔ be fɛɛ be lɛ, no lɛ ena nɔ fɔŋ kome pɛ yɛ omli, ebaakɛɛ: ‘Minako nɔ kpakpa bibioo ko po yɛ omli pɛŋ’.
Imam Bukhari : 29
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّبِالرَّبَذَةِ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ وَعَلَى غُلَامِهِ حُلَّةٌ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلًا فَعَيَّرْتُهُ بِأُمِّهِ فَقَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ جَعَلَهُمْ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ
Akɛɛ wɔ [Sulaiman bin Harb] kɛɛ, akɛɛ wɔ [Syu’bah] kɛjɛ [Washil Al Ahdab] kɛjɛ [Al Ma’rur bin Suwaid] kɛɛ: Mikɛ [Abu Dzar] kpe yɛ Rabdzah ni yɛ nakai beaŋ lɛ ewo atadei enyɔ, ni nakai nɔŋŋ ji bɔ ni ekɛ ebinuu lɛ ha hetoo yɛ nɔ ni kɔɔ nakai lɛ he lɛ he akɛ: ni ekɛ ehe woɔ enyɛ mli lɛ he guɔ, no hewɔ lɛ Gbalɔ lɛ tsɔ mi hiɛ akɛ: ‘O Abu Dharr ani owie enyɛ he guɔ? Yɛ anɔkwale mli lɛ, oyɛ -jahiliyyah su- lɛ lolo. Onyɛmimɛi lɛ ji mɛi ni kwɛɔ onɔ, Allah kɛ amɛ ewo onine shishi. No hewɔ lɛ mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ enyɛmi yɛ enine shishi - mɔ ni yɔɔ eshishi lɛ - no lɛ kɛji eye nii lɛ, ha lɛ niyenii tamɔ nɔ ni eyeɔ lɛ, kɛji esaa lɛ, ha lɛ nɔ ni ewoɔ lɛ, kaakɛ nɔ ko ni fe amɛhe husu lɛ akawo amɛnɔ. Kɛji okɛ jatsu wo amɛnɔ lɛ, no lɛ ye obua amɛ’.
Imam Bukhari : 30
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ وَيُونُسُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَذَهَبْتُ لِأَنْصُرَ هَذَا الرَّجُلَ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرَةَ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ قُلْتُ أَنْصُرُ هَذَا الرَّجُلَ قَالَ ارْجِعْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ إِنَّهُ كَانَ حَرِيصًا عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ
Ekɛɛ wɔ [Abdurrahman bin Al Mubarak] Ekɛɛ wɔ [Hammad bin Zaid] Ekɛɛ wɔ [Ayyub] kɛ [Yunus] kɛjɛ [Al Hasan] kɛjɛ [Al Ahnaf bin Qais] kɛɛ; Miba koni maye mabua mɔ ko ni no sɛɛ lɛ mikɛ [Abu Bakrah] kpe, no hewɔ lɛ ebi akɛ: ‘Nɛgbɛ oyaa?’ Miha hetoo akɛ: ‘Miisumɔ ni maye mabua mɔ ko’ ekɛɛ: ‘Yaa sɛɛ, ejaakɛ minu ni Allah bɔfo lɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam kɛɛ: ‘Kɛ́ Muslimbii enyɔ kɛ amɛhe kpe - koni amɛwu - ni amɛjie amɛklantei lɛ, no lɛ mɔ ni agbe lɛ ni agbe lɛ lɛ baaya hɛl’. Mibi akɛ: ‘O Allah bɔfo, enɛ ji mɛi ni gbeɔ mɛi lɛ anɔ̃, shi mɛi ni agbeɔ amɛ lɛ hu?’ No hewɔ lɛ, Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam ha hetoo akɛ: ‘E hu tsutsu lɛ, eesumɔ ni egbe enaanyo lɛ diɛŋtsɛ’.
Imam Bukhari : 31
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ }قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّنَا لَمْ يَظْلِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ }
Egba wɔ [Abu Al Walid] kɛɛ, egba wɔ [Syu’bah] ni egba hadith ko ni tamɔ enɛ hu. amɛhemɔkɛyeli yɛ jalɛsane ni ayeee mli’ lɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam nanemɛi lɛ bi akɛ: ‘Namɔ yɛ wɔteŋ ni efeee jalɛsane ni ayeee? No hewɔ lɛ, Allah 'azza wajalla jie -Ewiemɔ- lɛ kpo: 'Anɔkwale shirk ji jalɛsane ni ayeee kpele'. -S. Lukman: 13-
Imam Bukhari : 32
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ أَبُو الرَّبِيعِ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ أَبُو سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ
Ekɛɛ wɔ [Sulaiman Abu ar Rabi’] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Isma’il bin Ja’far] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Nafi’ bin Malik bin Abu ‘Amir Abu Suhail] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [Abu Hurairah] kɛjɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam, ekɛɛ: ‘Osatofoi etɛ lɛ akadi; kɛji ewie amalei, kɛji ewo shi lɛ efoɔ mli ni kɛji akɛ aha lɛ famɔ lɛ etsɔɔ mli’.
Imam Bukhari : 33
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ بْنُ عُقْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ وَإِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَتَابَعَهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ
Akɛɛ wɔ [Qabishah bin ‘Uqbah] kɛɛ, akɛɛ wɔ [Sufyan] kɛjɛ [Al A’masy] kɛjɛ [Abdullah bin Murrah] kɛjɛ [Masruq] kɛjɛ [Abdullah bin ‘Amru] akɛ Gbalɔ munana s. mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ nibii ejwɛ nɛɛ ateŋ su kome yɛ emli lɛ, no lɛ su ko ni ji nifaq yɛ emli kɛyashi eshi lɛ. No ji, kɛji akɛ aha lɛ famɔ ko lɛ, etsɔɔ mli, kɛji ewie amalei, kɛji ewo shi lɛ, ekuɔ mli ni kɛji ewuu lɛ, eshishiuɔ’. [Syu’bah] hu gba hadith nɛɛ kɛjɛ [Al A’masy] ŋɔɔ.
Imam Bukhari : 34
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَقُمْ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Ekɛɛ wɔ [Abu Al Yaman] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Syu’aib] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abu Al Zanad] kɛjɛ [Al A’raj] kɛjɛ [Abu Hurairah] kɛɛ, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kɛɛ: ‘Mɔ fɛɛ mɔ ni fiɔ lailatul qadr sɛɛ yɛ hemɔkɛyeli kɛ ehiɛnɔkamɔi ahewɔ lɛ, ehiɛ kã esha nɔ.
Imam Bukhari : 35
حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ انْتَدَبَ اللَّهُ لِمَنْ خَرَجَ فِي سَبِيلِهِ لَا يُخْرِجُهُ إِلَّا إِيمَانٌ بِي وَتَصْدِيقٌ بِرُسُلِي أَنْ أُرْجِعَهُ بِمَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ أَوْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَلَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي مَا قَعَدْتُ خَلْفَ سَرِيَّةٍ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ
Ekɛɛ wɔ [Harami bin Hafsh] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abdul Wahid] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Umarah] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abu Zur’ah bin ‘Amru bin Jarir] kɛɛ: Minu [Abu Hurairah] kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ ni ekɛɛ akɛ: mɔ ko mɔ ko tsiii lɛ kɛjɛɛɛ mli ja yɛ hemɔkɛyeli ni eyɔɔ yɛ Mimli lɛ hewɔ ni ebuɔ mɛi ni Mibɔfo lɛ lɛ jalɔi koni amɛku amɛsɛɛ amɛba kɛtsɔ nyɔmɔwoo loo ghonimah ni amɛaana loo amɛkpɛlɛ nɔ kɛya ŋwɛi lɛ nɔ. Kɛji akɛ jeee jatsu ni kã mimaŋbii lɛ anɔ lɛ, no lɛ, lɛɛlɛŋ, mitaŋ sariyyah lɛ sɛɛ dioo - asraafoi krɛdɛɛi lɛ - ni lɛɛlɛŋ, masumɔ waa kɛji agbe mi yɛ Allah gbɛ nɔ ni no sɛɛ lɛ aku sɛɛ akɛ mi ba wala mli ekoŋŋ, no sɛɛ lɛ agbe mi ekoŋŋ, no sɛɛ lɛ aku sɛɛ akɛ mi ba wala mli ekoŋŋ, no sɛɛ lɛ agbe mi ekoŋŋ’.
Imam Bukhari : 36
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Akɛɛ wɔ [Isma’il] akɛ, akɛɛ mi [Malik] kɛjɛ [Ibn Shihab] kɛjɛ [Humaid bin Abdurrahman] kɛjɛ [Abu Hurairah] ŋɔɔ akɛ, Allah bɔfo lɛ kɛɛ: ‘Mɔ fɛɛ mɔ ni fiɔ Ramadan sɛɛ yɛ hemɔkɛyeli kɛ ehiɛnɔkamɔi ahewɔ lɛ, abaawo lɛ nyɔmɔ.
Imam Bukhari : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Salam] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Fudlail] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Yahya bin Sa’id] kɛjɛ [Abu Salamah] kɛjɛ [Abu Hurairah] kɛɛ; Gbalɔ sallallaahu 'alaihi wasallam kɛɛ: 'Mɔ fɛɛ mɔ ni hiɛɔ hɔmɔ yɛ hemɔkɛyeli kɛ nyɔmɔwoo he hiɛnɔkamɔ hewɔ lɛ, akɛ etsutsu eshai lɛ keɔ lɛ.'
Imam Bukhari : 38
حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ مُطَهَّرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مَعْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْغِفَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الدِّينَ يُسْرٌ وَلَنْ يُشَادَّ الدِّينَ أَحَدٌ إِلَّا غَلَبَهُ فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأَبْشِرُوا وَاسْتَعِينُوا بِالْغَدْوَةِ وَالرَّوْحَةِ وَشَيْءٍ مِنْ الدُّلْجَةِ
Akɛɛ wɔ [Abdus Salam bin Muthahhar] akɛ, akɛɛ wɔ [Umar bin Ali] kɛjɛ [Ma’an bin Muhammad Al Ghifari] kɛjɛ [Sa’id bin Abu Sa’id Al Maqburi] kɛjɛ [Abu Hurairah] akɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi e-lam ji mɔ kome, ‘fee I: wa ja aye enɔ kunim -ewaa fe tsutsu lɛ-. No hewɔ lɛ, feemɔ nɔ ni ja, bɛŋkɛ - ninejurɔgbɛ - ni okɛ sanekpakpa aha ni obi yelikɛbuamɔ kɛ Al Ghadwah - shimɔ leebi maŋkpa - kɛ ar-ruhah - shimɔ yɛ shwane sɔlemɔ sɛɛ - kɛ nɔ ko ni jɛ ad-duljah - shimɔ gbɛkɛ - '.
Imam Bukhari : 39
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَوَّلَ مَا قَدِمَ الْمَدِينَةَ نَزَلَ عَلَى أَجْدَادِهِ أَوْ قَالَ أَخْوَالِهِ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأَنَّهُ صَلَّى قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا وَكَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ تَكُونَ قِبْلَتُهُ قِبَلَ الْبَيْتِ وَأَنَّهُ صَلَّى أَوَّلَ صَلَاةٍ صَلَّاهَا صَلَاةَ الْعَصْرِ وَصَلَّى مَعَهُ قَوْمٌ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِمَّنْ صَلَّى مَعَهُ فَمَرَّ عَلَى أَهْلِ مَسْجِدٍ وَهُمْ رَاكِعُونَ فَقَالَ أَشْهَدُ بِاللَّهِ لَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ مَكَّةَ فَدَارُوا كَمَا هُمْ قِبَلَ الْبَيْتِ وَكَانَتْ الْيَهُودُ قَدْ أَعْجَبَهُمْ إِذْ كَانَ يُصَلِّي قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَأَهْلُ الْكِتَابِ فَلَمَّا وَلَّى وَجْهَهُ قِبَلَ الْبَيْتِ أَنْكَرُوا ذَلِكَقَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّهُ مَاتَ عَلَى الْقِبْلَةِ قَبْلَ أَنْ تُحَوَّلَ رِجَالٌ وَقُتِلُوا فَلَمْ نَدْرِ مَا نَقُولُ فِيهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ }
Akɛɛ wɔ [‘Amru bin Khalid] kɛɛ, akɛɛ wɔ [Zuhair] kɛɛ, akɛɛ wɔ [Abu Ishaq] kɛjɛ [Al Barro` bin ‘Azib] akɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam beni eshɛ Medina klɛŋklɛŋ kwraa lɛ, ekpa enaa lɛ ŋɔɔ ni ejɛ e-A be lɛ mli lɛ - 10:10, 11. 10 Sɔle kɛ ehiɛ ekwɛ Baitul Maqdis nyɔji nyɔŋma kɛ ekpaa loo nyɔji nyɔŋma kɛ kpawo, ni emii shɛ ehe waa beni esɔle kɛ ehiɛ ekwɛ Baitullah - Kaaba lɛ - lɛ. Sɔlemɔ ni E-sallallaahu 'alaihi wasallam fee klɛŋklɛŋ kwraa - ni ekɛ ehiɛ kwɛ Kaaba lɛ - ji 'Asr sɔlemɔ ni gbɔmɛi hu kɛ lɛ sɔle. Gbi ko lɛ, enaanyo ko ni kɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam miisɔle lɛ ho gbɔmɛi ni yɔɔ sɔlemɔtsu kroko mli lɛ ahe beni amɛkotoɔ lɛ’, no hewɔ lɛ ekɛɛ: ‘Miyeɔ Allah odase akɛ mikɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam miisɔle kɛmiikwɛ Mecca hiɛ, no sɛɛ lɛ gbɔmɛi ni miikoto lɛ lɛ tsɔ amɛhe amɛkwɛ Jeww kɛ Baitullah a Gbɔmɛi lɛ. Gbalɔ lɛ miisɔle ni ekɛ ehiɛ miikwɛ lɛ. Baitul Maqdis. Beni amɛna Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam ni etsɔ ehiɛ ekwɛ Sɔlemɔtsu lɛ, amɛkpoo enɛ. Zuhair kɛɛ. Ani Abu Ishaq ni jɛ Al Barro` ekɛɛ wɔ, yɛ hadith nɛɛ mli lɛ etsɔɔ mli yɛ -mla- ni kɔɔ mɔ ko ni gbo beni Qibla lɛ gbɛtsɔɔmɔ lɛ etsakeee kɛ agbɛnɛ hu gbɔmɛi babaoo ni agbe amɛ yɛ nakai beaŋ lɛ he?, wɔleee nɔ ni esa akɛ wɔfee yɛ amɛhe kɛyashi naagbee lɛ Allah Ta’ala jie E-wiemɔ lɛ kpo akɛ: ‘Ni ohemɔkɛyeli Allah efeŋ nakai’. -S. 143-
Imam Bukhari : 40
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحْسَنَ أَحَدُكُمْ إِسْلَامَهُ فَكُلُّ حَسَنَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَكُلُّ سَيِّئَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِمِثْلِهَا
Akɛɛ wɔ [Ishaq bin Manshur] akɛ, akɛɛ wɔ [Abdurrazzaq] kɛɛ, abɔ wɔ amaniɛ [Ma’mar] kɛjɛ [Hamam bin Munabbih] kɛjɛ [Abu Hurairah] ŋɔɔ akɛ, -kpakpafeemɔ-s kɛyashi ŋwɛi gbɛhei ohai kpawo, ni kɛha nɔ fɔŋ fɛɛ nɔ fɔŋ ni efee lɛ, nɔ fɔŋ kome pɛ ni tamɔ lɛ ji nɔ ni abaaŋma’.