Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 21
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى أَخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا قَدْ اسْوَدُّوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَا أَوْ الْحَيَاةِ شَكَّ مَالِكٌ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَ أَنَّهَا تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةًقَالَ وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَمْرٌو الْحَيَاةِ وَقَالَ خَرْدَلٍ مِنْ خَيْرٍ
A y’a fɔ an ye [Isma’il] ko, a y’a fɔ an ye [Malik] ka bɔ [Amru bin Yahya Al Mazani] fɛ ka bɔ [a facɛ] fɛ ka bɔ [Abu Sa’id Al Khudri] fɛ ka bɔ kira sallallahu ‘alayihi wasallam fɛ, a ko: ‘Sankolo Ahluw donna sankolo la ani jahanama Ahluw donna sankolo la. O kɔ, Ala Ta’ala ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ dusukun na, limaniya min bonya be se mutaridi kisɛ ma, i k’o tigi bɔ jahanama kɔnɔ’. O kama, u bɔra jahanama kɔnɔ n’u tun be nɛrɛmuguman ye ani o kɔ, u tun be don ɲɛnamaya wala ɲɛnamaya baji kɔnɔ. -Malik be sigasiga. - O kɔ, u falenna i n’a fɔ dannifɛn minw be falen baji daa la. Aw m’a kɔrɔsi cogo min na a bɔra ni ɲɛgɛn nɛrɛmuguman ye’.Said [Wuhaib] Had y’a fɔ an ye [‘Amru] ko: ‘Ɲɛnamaya’. A ko: ‘Fɛɛn ɲuman dɔɔni’.
Hadith
Imam Bukhari : 22
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُ النَّاسَ يُعْرَضُونَ عَلَيَّ وَعَلَيْهِمْ قُمُصٌ مِنْهَا مَا يَبْلُغُ الثُّدِيَّ وَمِنْهَا مَا دُونَ ذَلِكَ وَعُرِضَ عَلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلَيْهِ قَمِيصٌ يَجُرُّهُ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الدِّينَ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Ubaidillah] ko, a y’a fɔ an ye [Ibrahima bin Sa’d] ka bɔ [Salih] ka bɔ [Ibn Shihab] ka bɔ [Abu Umama bin Sahal bin Hunaif] fɛ ko a ye [Abu Said Al Khudri] mɛn a ko: ne. U tun be fani don, dɔw tun be se u sinw ma ani dɔw tun ka dɔgɔ o ma. O nana ni Umar bin Al Khaththab ye ne fɛ, a ye fani don k’a saman. O mɔgɔw y’a ɲininga ko: ‘E ka miiri la, nin kɔrɔ ye mun ye, e Ala ka ciden?’. A y’a jaabi ko: ‘Ad-Din -diinan-’.
Hadith
Imam Bukhari : 23
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهُوَ يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنْ الْإِيمَانِ
A fɔra an ye [Abdullah bin Yusuf] ko, a fɔra an ye [Malik bin Anas] ka bɔ [Ibn Shihab] ka bɔ [Salim bin Abdullah] ka bɔ [a fa] fɛ, ko Ala ka ciden (s.a.w) tɛmɛna ka tɛmɛ a tericɛ dɔ fɛ min tun ye Ansar balimacɛ ye. O la, cira sallallahu ko: ‘Aw k’a to yen, bari tiɲɛ na, maloya ye limaniya dɔ ye’.
Hadith
Imam Bukhari : 24
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُسْنَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَوْحٍ الْحَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّ الْإِسْلَامِ وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
A y’a fɔ an ye [Abdullah bin Muhamadu Al Musnadi] ko, A y’a fɔ an ye [Abu Rauh Al Harami bin Umarah] ko, a y’a fɔ an ye [Syu’ba] ka [Waqid bin Muhamadu] ko; N y’a mɛn [n fa] b’a fɔra [Ibn Umar] fɛ, ko Ala ka ciden (s.a.w) y’a fɔ ko: ‘Yamaruya dira n ma ko n ka mɔgɔw kɛlɛ fɔɔ u ka seereya kɛ; ala wɛrɛ tɛ yen ni Ala tɛ ani ko tiɲɛ na, Muhamadu ye Ala ka ciden ye, min be delili sabati, min be zaka di. N’u y’o kɛ, u y’u joli n’u ka nafolo dogo ne la fɔɔ silamɛya sariya, u ka jatebɔ be Ala fɛ.’
Hadith
Imam Bukhari : 25
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ حَجٌّ مَبْرُورٌ
A fɔra an ye [Ahmadu bin Yunus] ani [Musa bin Isma’il] min fila bɛɛ ko, a fɔra an ye [Ibrahima bin Sa’d] ko, a fɔra an ye [Ibn Shihab] ka bɔ [Sa’id bin Al Musayyab] ka bɔ [Abu Hurailla] la i n’a fɔ sahillahulahula tun ye silamɛya ye, ko Ala ka ciden tun ye silamɛya ye. min kɔrɔtanin lo ka tɛmɛ tɔɔw bɛɛ kan? O la, cira (saw) y’a jaabi ko: ‘Lanaya Ala n’a ka ciden na’. O kɔ, a y’a ɲininga tugun ko: ‘O tuma na, mun lo?’ A y’a jaabi ko: ‘Al Jihadi fi sabilillah -kɛlɛ Ala sira kan-. O kɔ, a y’a ɲininga tugun ko: ‘O kɔ, mun lo wɛrɛ?’ A y’a jaabi ko: ‘haji mabrur’.
Hadith
Imam Bukhari : 26
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ سَعْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا هُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي وَعَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِوَرَوَاهُ يُونُسُ وَصَالِحٌ وَمَعْمَرٌ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ
A y’a fɔ an ye [Abu Al Yaman] ko, a y’a fɔ an ye [Syu’aib] ka bɔ [Az Zuhri] ko, a y’a fɔ ne ye [Amir bin Sa’d bin Abu Waqash] ka bɔ [Sa’d] la, ko Ala ka ciden ye dumuni di mɔgɔ caaman ma ani o wagati la Sa’d tun siginin be. Nka A ma nin dumuni di cɛɛ dɔ ma, hali n’o tigi lo tun be n’ kabakoya ka tɛmɛ mɔgɔ minw tun be yen, o la, n’ ye Rasulullah ɲininga ko: ‘E Rasulullah, nin ni nin be cogo di? Tiɲɛn na, n’ b’a ye i n’a fɔ limaniyabaga. Cibi y’a jaabi ko: ‘walima silamɛ lo?’. O kɔ, n ye n’ makumu wagati dɔɔnin, n’ wajibiyara ka n’ jigi la a ka kumaw kan tugun, sallallaahu ‘alaihi wasallam, o la, n’ ye segi n’ ka kumaw kan ko: ‘E Ala ka ciden, nin ni nin be cogo di? Tiɲɛn na, n’ b’a ye i n’a fɔ limaniyabaga. Cibi y’a jaabi ko: ‘walima silamɛ lo?’. O kɔ, u ye n’ jija tugun walisa n’ ka la a la kosɔbɛ a b’a fɛ ka min fɔ fɔɔ n’ ye segi n’ ka ɲiningali kan tugun. O kɔ, cira sallallaahu a ko: ‘E Sa’d, tiɲɛ na, ne fana bena di o tigi ma. Nka ne b’a fɛ ka di mɔgɔ wɛrɛw ma ka tɛmɛ a di kan, bari ne be siranna ko Ala k’a fili jahanama kɔnɔ’. [Yunus], [Salih], [Ma’mar] ani [Az Zuhri dencɛ], olu ye maana lakali ka bɔ [Az Zuhri] fɛ.
Hadith
Imam Bukhari : 27
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
A y’a fɔ an ye [Qutaiba] ko, a y’a fɔ an ye [Al Laits] ka bɔ [Yazid bin Abu Habib] ka bɔ [Abu Al Khair] ka bɔ [Abdullah bin Amru] la ko mɔgɔ dɔ ye Rasulullah ɲininga; ‘Silamɛya jumɛn lo ka fisa?’ Nabi y’a jaabi ko: ‘I be mɔgɔw balo ani k’u fo i b’u lɔn ani i t’u lɔn’.
Hadith
Imam Bukhari : 28
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيتُ النَّارَ فَإِذَا أَكْثَرُ أَهْلِهَا النِّسَاءُ يَكْفُرْنَ قِيلَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الْإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ
A fɔra an ye [Abdullah bin Maslamah] ka bɔ [Malik] ka bɔ [Zaid bin Aslam] ka bɔ [‘Atho’ bin Yasar] ka bɔ [Ibn ‘Abbas] ko, kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Jahanama yirala ne la, a be bɔ ka kɛ ko a sigibagaw fanba ye musow ye. Sabu u ka teli k’o sɔsɔ’. A ɲiningara ko: «Yala u banna Ala la wa?» A ko: ‘U be ban u cɛɛw ka nilifɛnw na, u be ban ɲumanya la. N’i ye ɲumanya kɛ u dɔ ye tuma bɛɛ, o tuma na, a ye koo jugu kelen dɔrɔn lo ye i la, a bena a fɔ ko: ‘Ne ma deli ka koo ɲuman fitinin ye i la’.
Hadith
Imam Bukhari : 29
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّبِالرَّبَذَةِ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ وَعَلَى غُلَامِهِ حُلَّةٌ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلًا فَعَيَّرْتُهُ بِأُمِّهِ فَقَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ جَعَلَهُمْ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ
A fɔra an ye [Sulaiman bin Harb] ko, a fɔra an ye [Syu’bah] ka bɔ [Washil Al Ahdab] ka bɔ [Al Ma’rur bin Suwaid] ko: Ne ye [Abu Dzar] kunbɛn Rabdzah min tun be fani fila donna o wagati la, ani o cogo kelen na, a dencɛ y’a neni, o la, ne y’a dencɛ neni. k’a bamuso neni, o la, cira sallallaahu alayihi wasallam ye n’ kɔrɔfɔ ko: ‘E Abu Dharr, i y’a bamuso neni wa? Tiɲɛn na, jahiliyyah -nature- bele b’i fɛ. Aw balimaw le ye aw ta mɔgɔw ye, Ala y’u bila aw bolo. O la, mɔgɔ o mɔgɔ n’a balimacɛ b’a bolo - a ka dependent - o tuma na, n’a ye dumuni kɛ, i ka dumuni di a ma i n’a fɔ a be dumuni kɛ cogo min na, n’a ka fini donna, a be min don, i k’o di a ma, kana doni don u la ni fɛɛn dɔ ye min be tɛmɛ u ka dan na. N’i be doni bila u kan, i k’u dɛmɛ’.
Hadith
Imam Bukhari : 30
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ وَيُونُسُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَذَهَبْتُ لِأَنْصُرَ هَذَا الرَّجُلَ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرَةَ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ قُلْتُ أَنْصُرُ هَذَا الرَّجُلَ قَالَ ارْجِعْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ إِنَّهُ كَانَ حَرِيصًا عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ
A y’a fɔ an ye [Abdurrahman bin Al Mubarak] A y’a fɔ an ye [Hamadu bin Zaid] A y’a fɔ an ye [Ayyub] ani [Yunus] ka bɔ [Ali Hasan] ka bɔ [Ali Ahnaf bin Qais] ko; N nana mɔgɔ dɔ dɛmɛ ani o kɔ, n ye [Abu Bakrah] kunbɛn, o la, a y’a ɲininga ko: ‘I be taga min?’ N y’a jaabi ko: ‘N b’a fɛ ka mɔgɔ dɔ dɛmɛ’ a ko: ‘Taga kɔfɛ, bari n ye Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ka kuma mɛn ko: ‘Ni silamɛ fila ye ɲɔgɔn kunbɛn - ka kɛlɛ kɛ - ni ɲɔgɔn ye k’u ka muruw bɔ, o tuma na, min fagara ka faga, o tigi bena taga jahanama kɔnɔ’. N y’a ɲininga ko: ‘E Ala ka ciden, nin ye mɔgɔfagalaw ta ye, nka minw fagara, olu be cogo di?’ O la, cira sallallahu alayihi wasallam y’a jaabi ko: ‘Ale fana tun b’a fɛ k’a tericɛ faga tiɲɛn na fɔlɔ’.
Hadith
Imam Bukhari : 31
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ }قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّنَا لَمْ يَظْلِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ }
A y’a lakali an ye [Abu Al Walid] ko, a y’a lakali an ye [Syu’bah] ani a ye hadisi dɔ fana lakali min bɔnin be nin ma. u ka limaniya tilenbaliyako la’ cira sallallahu ‘alaihi wasallam ka teriw y’a ɲininga ko: ‘An cɛma jɔn lo ma tilenbaliyako kɛ? O la, Ala 'azza wajalla y'a yira -a ka kuma-: 'Tiɲɛ na, shirk ye tilenbaliyaba ye'. -QS. Lukiman: 13-
Hadith
Imam Bukhari : 32
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ أَبُو الرَّبِيعِ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ أَبُو سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ
A y’a fɔ an ye [Sulayiman Abu ar Rabi’] ko, a y’a fɔ an ye [Isma’il bin Ja’far] ko, a y’a fɔ an ye [Nafi’ bin Malik bin Abu ‘Amir Abu Suhail] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye filankafo tagamasiɲɛ saba ye; n’a ye ngalon tigɛ, n’a ye layidu ta a b’o tiɲɛ ani n’u ye yamaruya di a ma a b’o janfa’.
Hadith
Imam Bukhari : 33
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ بْنُ عُقْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ وَإِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَتَابَعَهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ
A fɔra an ye [Qabishah bin ‘Uqbah] ko, a fɔra an ye [Sufyan] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Abdullah bin Murrah] ka bɔ [Masruq] ka bɔ [Abdullah bin ‘Amru] ko cira munana sallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ni mɔgɔ dɔ be yen, a be yen. min ka jogo kelen b’a yɛrɛ la nin fɛn naani nunu na, o tuma na, jogo nifaq b’a la fɔɔ a ka bɔ a la. O kɔrɔ, ni yamaruya dira a ma a b’o janfa, n’a ye ngalon tigɛ, n’a ye layidu ta a b’o tiɲɛ ani n’a ye kɛlɛ kɛ a b’o nanbara kɛ’. Nin hadisi fana lakalira [Syu’bah] fɛ ka bɔ [Al A’masy] fɛ.
Hadith
Imam Bukhari : 34
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَقُمْ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
A fɔra an [Abu Al Yaman] ye ko a ko, a fɔra an [Shu’aib] ye ko a ko, a fɔra an [Abu Al Zanad] fɛ ka bɔ [Al A’raj] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ ko Ala ka ciden (s.a.w) ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ka jigi la a kan. sara, o tuma na, a ka jurumun tɛmɛninw bena yafa a ma.»
Hadith
Imam Bukhari : 35
حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ انْتَدَبَ اللَّهُ لِمَنْ خَرَجَ فِي سَبِيلِهِ لَا يُخْرِجُهُ إِلَّا إِيمَانٌ بِي وَتَصْدِيقٌ بِرُسُلِي أَنْ أُرْجِعَهُ بِمَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ أَوْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَلَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي مَا قَعَدْتُ خَلْفَ سَرِيَّةٍ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ
A y’a fɔ an ye [Harami bin Hafsh] ko, a y’a fɔ an ye [Abdul Wahid] ko, a y’a fɔ an ye [Umarah] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Zura bin Amru bin Jarir] ko: Ne ye [Abu Hurairah] mɛn ka bɔ kira fɛ, a ko: mɔgɔ si t’a gwɛn ka bɔ yen fɔɔ limaniya kosɔn ne la ani a be mɔgɔ minw ye ne ka ciden ye, u b’olu jati mɔgɔ tilenninw ye k’u segi a ma ni sara wala ghonimah sɔrɔli ye wala k’a don sankolo la. Ni a tun tɛ doni ye ne ka mɔgɔw kan, tiɲɛ na, ne tun tɛna sigi nɔgɔman na sariyyah kɔfɛ - kɛlɛbolo kɛrɛnkɛrɛnninw - ani tiɲɛ na, n tun b’a fɛ n’ tun fagara Ala sira kan, o kɔfɛ, n’ tun be kunu, o kɔ, n’ tun be faga tugun, o kɔ, n’ tun be n’ faga tugun’.
Hadith
Imam Bukhari : 36
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
A fɔra an ye [Isma’il] ko, a fɔra ne [Malik] ye ka bɔ [Ibn Shihab] fɛ ka bɔ [Humaid bin Abdurrahman] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ ko Ala ka ciden ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ be ramadan sabati limaniya kosɔn, a jigi be jurumun kan’.
Hadith
Imam Bukhari : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Salam] ko, a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Fudlail] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Sa’id] ka bɔ [Abu Salamah] ka bɔ [Abu Hurairah] ko; Nabi sallallahu ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ be sunɔgɔ limaniya kosɔn ani a be jigi la sara kan, a ka jurumu tɛmɛninw be yafa a ma.’
Hadith
Imam Bukhari : 38
حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ مُطَهَّرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مَعْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْغِفَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الدِّينَ يُسْرٌ وَلَنْ يُشَادَّ الدِّينَ أَحَدٌ إِلَّا غَلَبَهُ فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأَبْشِرُوا وَاسْتَعِينُوا بِالْغَدْوَةِ وَالرَّوْحَةِ وَشَيْءٍ مِنْ الدُّلْجَةِ
A fɔra an ye [Abdus Salam bin Muthahhar] ko, a fɔra an ye [Umar bin Ali] ka bɔ [Ma’an bin Muhammad Al Ghifari] ka bɔ [Sa’id bin Abu Sa’id Al Maqburi] ka bɔ [Abu Hurairah] ko kira sallallahu ani diinan tɛ kelen ye, ‘make I ye diinan kelen ye. gɛlɛya fo n’a ye see sɔrɔ -a be gɛlɛyara ka taga-. O la, aw ka koow kɛ cogo tilennin na, aw ka gwɛrɛ - kinin fɛ - ka kibaro diiman fɔ ani ka dɛmɛ ɲini ni Al Ghadwah ye - ka bɔ sɔgɔma joona - ani ar-ruhah - ka bɔ tilefɛ seli kɔ - ani fɛɛn dɔ ka bɔ ad-duljah - ka bɔ sufɛ - '.
Hadith
Imam Bukhari : 39
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَوَّلَ مَا قَدِمَ الْمَدِينَةَ نَزَلَ عَلَى أَجْدَادِهِ أَوْ قَالَ أَخْوَالِهِ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأَنَّهُ صَلَّى قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا وَكَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ تَكُونَ قِبْلَتُهُ قِبَلَ الْبَيْتِ وَأَنَّهُ صَلَّى أَوَّلَ صَلَاةٍ صَلَّاهَا صَلَاةَ الْعَصْرِ وَصَلَّى مَعَهُ قَوْمٌ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِمَّنْ صَلَّى مَعَهُ فَمَرَّ عَلَى أَهْلِ مَسْجِدٍ وَهُمْ رَاكِعُونَ فَقَالَ أَشْهَدُ بِاللَّهِ لَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ مَكَّةَ فَدَارُوا كَمَا هُمْ قِبَلَ الْبَيْتِ وَكَانَتْ الْيَهُودُ قَدْ أَعْجَبَهُمْ إِذْ كَانَ يُصَلِّي قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَأَهْلُ الْكِتَابِ فَلَمَّا وَلَّى وَجْهَهُ قِبَلَ الْبَيْتِ أَنْكَرُوا ذَلِكَقَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّهُ مَاتَ عَلَى الْقِبْلَةِ قَبْلَ أَنْ تُحَوَّلَ رِجَالٌ وَقُتِلُوا فَلَمْ نَدْرِ مَا نَقُولُ فِيهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ }
A fɔra an ye [‘Amru bin Khalid] ko, a fɔra an ye [Zuhair] ko, a fɔra an ye [Abu Ishaq] ka bɔ [Al Barro` bin ‘Azib] la ko cira sallallaahu ‘alaihi wasallam tuma min na a sera Madina fɔlɔ la, a lɔra a bɛnba fɛ ani a ka un-A wagati la ko a ka bɔ a ka wagati la -’. sallallaahu ‘alaihi wasallam ye delili kɛ a ɲɛɛ be Baytul Maqdis kan kalo tan ni wɔɔrɔ walima kalo tan ni wolonfila kɔnɔ, ani a nisɔndiyanin lo kosɔbɛ tuma min na a ye delili kɛ a ɲɛɛ be Baitul Maqdis ma - Kaaba -. A ye delili min kɛ siɲɛ fɔlɔ - k’a ɲɛsin Kaaba ma - o tun ye Asr seli ye ani mɔgɔw fana tun be delili kɛ n’a ye. Loon dɔ la, teri dɔ min tun be delili kɛra ni ciden ye, ale tɛmɛna mɔgɔw ɲɛfɛ misiri wɛrɛ kɔnɔ k’u to kunbiri gwantɔ’, o la, a ko: ‘Ne be seereya kɛ Ala ye ko n’ tun be delili kɛra ni ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ye n’ ɲɛsinna Maki ma, o kɔ, mɔgɔw minw tun be kunbiri gwanna, olu y’u ɲɛsin Jeww ma ani Baitullah ka mɔgɔw ma. kira tun be delili kɛra a ɲɛda la. Bayitul Makisidi. Tuma min na u ye cira sallallahu ‘alayihi wasallam ye k’a ɲɛda yɛlɛma ka taga Alabatosoba fan fɛ, u y’o sɔsɔ. Zuhayiri y’o fɔ. Yala Abu Ishaq ka bɔ Al Barro` y’a fɔ an ye wa, nin hadisi kɔnɔ a y’a ɲɛfɔ -sariya- mɔgɔ dɔ kan min sara k’a sɔrɔ kibla sira tun ma yɛlɛma ani fana mɔgɔ caman minw fagara o wagati la wa?, an tun t’a lɔn an bena min kɛ u la fɔɔ laban na, Ala Ta’ala y’a ka kuma fɔ: ‘And wa faith Allah will not’. -QS. 143-
Hadith
Imam Bukhari : 40
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحْسَنَ أَحَدُكُمْ إِسْلَامَهُ فَكُلُّ حَسَنَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَكُلُّ سَيِّئَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِمِثْلِهَا
A fɔra an ye [Ishaq bin Manshur] ko, a fɔra an ye [Abdurrazzaq] ko, a fɔra an ye [Ma’mar] ka bɔ [Hamam bin Munabbih] ka bɔ [Abu Hurairah] ko, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ni aw dɔ ye sɛbɛri kɛ a ka silamɛya ɲuman kama. -ɲumaya-s fɔɔ ka taga se nivo kɛmɛ wolonfila ma, ani a be koo jugu kelen kelen min kɛ, koo jugu kelen dɔrɔn lo bena sɛbɛ min bɔnin be o ma’.
