Imam Bukhari : 21
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى أَخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا قَدْ اسْوَدُّوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَا أَوْ الْحَيَاةِ شَكَّ مَالِكٌ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَ أَنَّهَا تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةًقَالَ وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَمْرٌو الْحَيَاةِ وَقَالَ خَرْدَلٍ مِنْ خَيْرٍ
Ɔ seli e kɛ [Isma’il] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Malik] m’ɔ fin [Amru bin Yahya Al Mazani] m’ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [Abu Sa’id Al Khudri] m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, ɔ seli kɛ: ‘Ɲanmiɛn su lɔ Ahlu’m be wluli ɲanmiɛn su lɔ yɛ ɲanmiɛn su lɔ Ahlu’m be wluli ɲanmiɛn su lɔ. I sin’n, Allah Ta’ala seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ le Ɲanmiɛn sulafilɛ m’ɔ ti kɛ mutardi mma sa’n, amun yi i blɔlɔ’n nun’. Ɔ maan be fin blɔlɔ’n nun fiteli kɛ nnɛn ngble sa, kpɛkun be fali be wlali nguan annzɛ nguan’n i nzue ba’n nun. -Malik i ɲin o su. - Kpɛkun be ɲinnin kɛ nɲa mɔ be ɲin nzue ba kun su’n sa. ?Amun a sieman wafa ng’ɔ fiteli’n i nzɔliɛ’.Said [Wuhaib] Ɔ seli e [‘Amru] kɛ: ‘Life’. Yɛ ɔ seli kɛ: ‘Like kpa’m be nun kan’.
Imam Bukhari : 22
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُ النَّاسَ يُعْرَضُونَ عَلَيَّ وَعَلَيْهِمْ قُمُصٌ مِنْهَا مَا يَبْلُغُ الثُّدِيَّ وَمِنْهَا مَا دُونَ ذَلِكَ وَعُرِضَ عَلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلَيْهِ قَمِيصٌ يَجُرُّهُ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الدِّينَ
Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Ubaidillah] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Ibrahim bin Sa’d] m’ɔ fin [Salih] m’ɔ fin [Ibn Shihab] m’ɔ fin [Abu Umamah bin Sahal bin Hunaif] m’ɔ ti [Abu Umamah bin Sahal bin Hunaif] i ndɛ’n, ɔ tili kɛ [Abu Said Al Khudri] seli kɛ: mi. Be wlali tralɛ, wie’m be juli be nvɛnwun’n su, yɛ wie’m be juman sɔ. Yɛ be fali Omar bin Al Khaththab be bali min wun lɔ, ɔ wlali tralɛ, kpɛkun ɔ trɛli i. Be nga be nin i be o nun’n, be usali kɛ: ‘?A bu i kɛ ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle benin, ɔ Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n?’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Ad-Din -Ɲanmiɛn sulɛ wafa-’.
Imam Bukhari : 23
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهُوَ يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنْ الْإِيمَانِ
Ɔ seli e kɛ [Abdullah bin Yusuf] seli kɛ, be kannin ndɛ kleli e [Malik bin Anas] m’ɔ fin [Ibn Shihab] m’ɔ fin [Salim bin Abdullah] m’ɔ fin [i baba’n], kɛ Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n (Allah i aklunye’n nin i suyralɛ’n be tran i su’n) sinnin i janvuɛ kun i wun lɛ kleli i kɛ blɛ sɔ nun’n, ɔ ti Ansar i niaan bian kun. Ɔ maan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘An yaci i lɛ, afin nanwlɛ, ɲannzuɛn kunlɛ’n ti Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i nun like kun.
Imam Bukhari : 24
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُسْنَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَوْحٍ الْحَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّ الْإِسْلَامِ وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Ɔ seli e kɛ [Abdula bin Muhamɛdi Al Musnadi] seli kɛ, Ɔ seli e kɛ [Abu Rauh Al Harami bin Umarah] seli kɛ, ɔ seli e [Syu’ba] kɛ [Waqid bin Mohamɛdi] seli kɛ; N tili kɛ [min si] kannin [Ibn Omar] i ndɛ, kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n (Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n) seli kɛ: ‘Be seli min kɛ n nin sran mun e kun alɛ lele naan b’a di lalo; Ɲanmiɛn fi nunman lɛ saan Allah naan nanwlɛ, Mohamɛdi ti Allah i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, ɔ suan srɛlɛ’n i bo, ɔ man zakat. Sɛ be yo sɔ’n, nn b’a faman be mmoja’n nin be ninnge’m b’a manman min, saan kɛ nga Izlaɛlifuɛ’m be mmla’n fa kan’n sa, yɛ be kalɛ’n wo Allah sa nun.’
Imam Bukhari : 25
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ حَجٌّ مَبْرُورٌ
Be seli e kɛ [Ahmad bin Yunus] nin [Musa bin Isma’il] be nɲɔn’n be seli kɛ, be seli e kɛ [Ibrahim bin Sa’d] seli kɛ, be seli e [Ibn Shihab] m’ɔ fin [Sa’id bin Al Musayyab] m’ɔ fin [Abu Hurailah] kɛ [Abu Hurailah] sa’n, ɔ ti Izlaɛli’n i su ndɛ’n. ?i cinnjin kpafuɛ’n? Ɔ maan, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli su kɛ: ‘Lafi Allah nin i sran’n be su’. Kpɛkun ɔ usali ekun kɛ: ‘?Ɔ maan ngue yɛ ɔ yo ɔ?’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Al Jihad fi sabilillah -alɛ kunlɛ’n i atin’n su-. Kpɛkun ɔ usali ekun kɛ: ‘?Ɔ maan ngue yɛ ɔ́ yó ekun ɔn?’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Hajj mabrur’.
Imam Bukhari : 26
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ سَعْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا هُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي وَعَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِوَرَوَاهُ يُونُسُ وَصَالِحٌ وَمَعْمَرٌ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Ɔ seli e kɛ [Abu Al Yaman] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Syu’aib] m’ɔ fin [Az Zuhri] seli kɛ, ɔ seli min kɛ [Amir bin Sa’d bin Abu Waqash] m’ɔ fin [Sa’d]’n, ɔ seli e kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n mannin sran kpanngban be aliɛ naan blɛ sɔ’n nun’n, Sa’d ti lɛ. Sanngɛ w’a manman sran kun aliɛ sɔ’n, kannzɛ bɔbɔ sran sɔ’n yɛ ɔ yoli min ɲɛnmɛn kpa’n, sanngɛ n usali Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kɛ: ‘?O Rasulullah, yɛ sran sɔ’n nin sran sɔ’n be li? Nanwlɛ, n wun i kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ. ?Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli i su kɛ: ‘?Annzɛ ɔ ti mizilɛli?’ Kpɛkun n tɔli bliin kan, kpɛkun ɔ miannin min kɛ n lafi ndɛ ng’ɔ su kan’n su kpa, sallallaahu ’alaihi wasallam, ɔ maan n kannin ndɛ nga n kannin’n i ekun kɛ: ‘?O Allah i janunfuɛ’n, yɛ sran sɔ’n nin sran sɔ’n li? Nanwlɛ, n wun i kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ. ?Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli i su kɛ: ‘?Annzɛ ɔ ti mizilɛli?’ Kpɛkun be fuannin min ekun naan m’an lafi ndɛ ng’ɔ su kan’n su kpa lele m’ɔ́ fá jú kɛ n usa min kosan’n ekun. Kpɛkun Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘O Sa’d, nanwlɛ, ń fá mán sran sɔ’n wie. Sanngɛ n klo kɛ ń fá mán sran uflɛ tra kɛ ń fá mán i’n, afin n sro kɛ Allah fá i kɔ́ blɔlɔ’n nun’. [Yunus], [Salih], [Ma’mar], ɔ nin [Az Zuhri i niaan bian’n], be kannin ndɛ’n [Az Zuhri] i ndɛ.
Imam Bukhari : 27
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Be kannin ndɛ kleli e [Qutaiba] kɛ [Al Laith] seli e kɛ [Yazid bin Abu Habib] m’ɔ fin [Abu Al Khair] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] i ndɛ’n, ɔ seli e kɛ bian kun usali Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n (Ɲanmiɛn i aklunye nin i suyralɛ’n); ?Izlamfuɛ’m be nun onin yɛ ɔ ti kpa ɔ? Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli i su kɛ: ‘Amun man be nga amun si be’n, ɔ nin be nga amun siman be’n be aliɛ, yɛ amun yo be like.’
Imam Bukhari : 28
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيتُ النَّارَ فَإِذَا أَكْثَرُ أَهْلِهَا النِّسَاءُ يَكْفُرْنَ قِيلَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الْإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ
Ɔ seli e kɛ [Abdullah bin Maslamah] m’ɔ fin [Malik] m’ɔ fin [Zaid bin Aslam] m’ɔ fin [‘Atho’ bin Yasar] m’ɔ fin [Ibn ‘Abbas] seli kɛ, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Be kleli min blɔlɔ’n, ɔ yo kɛ i nunfuɛ’m be dan lika be ti bla sa. Afin blɛ sunman nun’n, be kpɛmɛn i sin’. Be usali kɛ: ‘?Be kplinnin Allah su?’ Ɔ seli kɛ: ‘Be kplinman like nga be wun’n man be’n su, be kplinman like kpa yolɛ’n su. Sɛ amun yoli be nun kun i ye titi’n, nn ɔ wun sa tɛ kunngba cɛ amun nun’n, ɔ́ sé amun kɛ: ‘N nin a wunman sa kpa kaan sa amun nun le’.
Imam Bukhari : 29
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّبِالرَّبَذَةِ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ وَعَلَى غُلَامِهِ حُلَّةٌ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلًا فَعَيَّرْتُهُ بِأُمِّهِ فَقَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ جَعَلَهُمْ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ
Ɔ seli e kɛ [Sulaiman bin Harb] seli kɛ, be seli e kɛ [Syu’bah] m’ɔ fin [Washil Al Ahdab] m’ɔ fin [Al Ma’rur bin Suwaid] m’ɔ fin [Al Ma’rur bin Suwaid] m’ɔ seli kɛ: “N wunnin [Abu Dzar] Rabdzah lɔ mɔ blɛ sɔ nun’n, ɔ wlawla tralɛ nɲɔn’n, yɛ i wa’n tɛli i su wie’m be su kɛ: kɛ ɔ́ kpɛ́ i nin’n i nzowa’n, i sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n kpɛli min fɔ kɛ: ‘?O Abu Dharr, a kpɛli i nin’n i nzowa? I kpa bɔbɔ’n, amun te le jahiliyyah i -nature-. Ɔ niaan’m be ti ɔ sufuɛ, Allah fali be sieli ɔ sa nun. Ɔ maan sran kwlaa ng’ɔ le i niaan’n i sa nun’n - i sufuɛ’n - i sin’n, sɛ ɔ di like’n, amun mɛn i aliɛ kɛ ɔ di’n sa, sɛ ɔ wla tralɛ’n, amun mɛn i like ng’ɔ wla’n, nán amun fa like ng’ɔ tra be wunmiɛn’n be fa trɔ be su. Sɛ amun fa trɔ be sie be su’n, amun uka be’.
Imam Bukhari : 30
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ وَيُونُسُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَذَهَبْتُ لِأَنْصُرَ هَذَا الرَّجُلَ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرَةَ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ قُلْتُ أَنْصُرُ هَذَا الرَّجُلَ قَالَ ارْجِعْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ إِنَّهُ كَانَ حَرِيصًا عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ
Ɔ seli e kɛ [Abdurrahman bin Al Mubarak] Ɔ seli e kɛ [Hammad bin Zaid] Ɔ seli e kɛ [Ayyub] nin [Yunus] m’ɔ fin [Al Hasan] m’ɔ fin [Al Ahnaf bin Qais] be seli kɛ; N bali sran kun i ukalɛ naan m’an wun [Abu Bakrah], ɔ maan ɔ usali min kɛ: ‘?Nin yɛ a su kɔ ɔ?’ N tɛli i su kɛ: ‘N kunndɛ kɛ ń úka sran kun. N usɛli i kɛ: ‘?O, Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n, ndɛ nga’n ti be nga be kun sran’n be liɛ, sanngɛ be nga be kun be’n be liɛ’n nin?’ Ɔ maan, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n tɛli su kɛ: ‘Ɔ kusu laa’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kún i janvuɛ’n sakpa’.
Imam Bukhari : 31
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ }قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّنَا لَمْ يَظْلِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ }
Ɔ kannin ndɛ kleli e [Abu Al Walid] seli kɛ, ɔ kannin ndɛ kleli e [Syu’bah] yɛ ɔ kannin hadith kun m’ɔ ti kɛ ngalɛ’n sa’n i ndɛ wie. be lafilɛ’n su’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i janvuɛ’m be usali kɛ: ‘?E nun wan yɛ w’a yoman sa ng’ɔ timan su’n niɔn? Ɔ maan, Allah ‘azza wajalla yili -I ndɛ’n i nglo- kɛ: ‘Nanwlɛ, shirk ti sa tɛtɛ dan kpa’. -QS. Lukman: 13-
Imam Bukhari : 32
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ أَبُو الرَّبِيعِ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ أَبُو سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ
Ɔ seli e kɛ [Sulaiman Abu ar Rabi’] seli, ɔ seli e kɛ [Isma’il bin Ja’far] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Nafi’ bin Malik bin Abu Amir Abu Suhail] fin [i baba] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam’n, ɔ seli kɛ: ‘Be nga be ti gblɛfuɛ’n be nzɔliɛ’n ti nsan; sɛ ɔ kan ato’n, sɛ ɔ ta nda’n, ɔ fɔn nun yɛ sɛ be mɛn i mmla’n, ɔ yi i nglo’.
Imam Bukhari : 33
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ بْنُ عُقْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ وَإِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَتَابَعَهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ
Ɔ seli e kɛ [Sufyan] m’ɔ fin [Al A’masy] m’ɔ fin [Abdullah bin Murrah] m’ɔ fin [Masruq] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] m’ɔ fin [Abdullah bin ‘Amru] i nun’n, ɔ seli e kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Sɛ sran’m be nun’n, ninnge wie’m be o lɛ’n. sran kwlaa ng’ɔ le ninnge nnan sɔ’m be nun kun’n, i nun’n, nzuɛn kun o lɛ nifaq lele naan w’a yaci i lɛ. Yɛle kɛ, sɛ be mɛn i mmla’n, ɔ yi i nglo, sɛ ɔ bu ato’n, sɛ ɔ ta nda’n, ɔ fɔn nun yɛ sɛ ɔ kun alɛ’n, ɔ wa’. Hadith sɔ’n, [Syu’bah] m’ɔ fin [Al A’masy] lɔ’n, yɛ ɔ kannin ndɛ sɔ’n wie ɔ.
Imam Bukhari : 34
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَقُمْ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Ɔ seli e kɛ [Abu Al Yaman] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Syu’aib] seli e kɛ, ɔ seli e kɛ [Abu Al Zanad] m’ɔ fin [Al A’raj] m’ɔ fin [Abu Hurairah] seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ suan lailatul qadr i bo Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti’n, ɔ lafi sa tɛ’m be su.
Imam Bukhari : 35
حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ انْتَدَبَ اللَّهُ لِمَنْ خَرَجَ فِي سَبِيلِهِ لَا يُخْرِجُهُ إِلَّا إِيمَانٌ بِي وَتَصْدِيقٌ بِرُسُلِي أَنْ أُرْجِعَهُ بِمَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ أَوْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَلَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي مَا قَعَدْتُ خَلْفَ سَرِيَّةٍ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ
Ɔ seli e kɛ [Harami bin Hafsh] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abdul Wahid] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Umarah] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abu Zur’ah bin ‘Amru bin Jarir] seli kɛ: “N tili [Abu Hurairah] i nuan ndɛ’n kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: “N tili kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i ndɛ’n seli kɛ: sran fi fuanmɛn i saan Min su lafilɛ’n ti yɛ ɔ yo maan be nga be ti Min sran’n be yo sran kpa kɛ be fa akatua annzɛ ghonimah annzɛ ɲanmiɛn su lɔ be wlu lɔ’n, be fa sɛ i sin’n. Sɛ ɔ timan min nvlefuɛ’m be su trɔ’n, nanwlɛ, n su tranman sariyyah - sonja ngunminngunmin’m be sin lɔ blɛblɛblɛ, yɛ nanwlɛ, sɛ be kun min Allah i atin’n su naan be fa min be ba nguan nun’n, kpɛkun be kun min ekun, kpɛkun be fa min be ba nguan nun ekun’n, nn n klo i kpa.
Imam Bukhari : 36
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Be seli e kɛ [Isma’il] seli kɛ, be seli min [Malik] m’ɔ fin [Ibn Shihab] m’ɔ fin [Humaid bin Abdurrahman] m’ɔ fin [Abu Hurairah] kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ suan Ramadan’n i bo Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ti’n, ɔ́ ɲán sa tɛ’n i su mmlusuɛ’n.
Imam Bukhari : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Ɔ seli e kɛ [Mohamɛdi bin Salam] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Mohamɛdi bin Fudlail] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Yahya bin Sa’id] m’ɔ fin [Abu Salamah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ seli kɛ; Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, m’ɔ lafi su kɛ ɔ́ ɲán akatua’n ti’n, ɔ kpɛ srɛ nun’n, be yaci i laa sa tɛ’m be cɛ i.’
Imam Bukhari : 38
حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ مُطَهَّرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مَعْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْغِفَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الدِّينَ يُسْرٌ وَلَنْ يُشَادَّ الدِّينَ أَحَدٌ إِلَّا غَلَبَهُ فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأَبْشِرُوا وَاسْتَعِينُوا بِالْغَدْوَةِ وَالرَّوْحَةِ وَشَيْءٍ مِنْ الدُّلْجَةِ
Be seli e kɛ [Abdus Salam bin Muthahhar] seli kɛ, be seli e kɛ [Omar bin Ali] m’ɔ fin [Ma’an bin Muhammad Al Ghifari] m’ɔ fin [Sa’id bin Abu Sa’id Al Maqburi] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: kekle saan kɛ be kwla i -ɔ yo kekle kpa ekun-. Ɔ maan, amun yo like trele, amun mantan koko - amun sa fama su - yɛ amun bo jasin fɛ’n naan amun srɛ ukalɛ Al Ghadwah - ɔ jaso nglɛmun ndɛ kpa - ɔ nin ar-ruhah - ɔ jaso nglɛmun ndɛ kpa - ɔ nin like kun m’ɔ fin ad-duljah - ɔ jaso kɔnguɛ -’.
Imam Bukhari : 39
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَوَّلَ مَا قَدِمَ الْمَدِينَةَ نَزَلَ عَلَى أَجْدَادِهِ أَوْ قَالَ أَخْوَالِهِ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأَنَّهُ صَلَّى قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا وَكَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ تَكُونَ قِبْلَتُهُ قِبَلَ الْبَيْتِ وَأَنَّهُ صَلَّى أَوَّلَ صَلَاةٍ صَلَّاهَا صَلَاةَ الْعَصْرِ وَصَلَّى مَعَهُ قَوْمٌ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِمَّنْ صَلَّى مَعَهُ فَمَرَّ عَلَى أَهْلِ مَسْجِدٍ وَهُمْ رَاكِعُونَ فَقَالَ أَشْهَدُ بِاللَّهِ لَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ مَكَّةَ فَدَارُوا كَمَا هُمْ قِبَلَ الْبَيْتِ وَكَانَتْ الْيَهُودُ قَدْ أَعْجَبَهُمْ إِذْ كَانَ يُصَلِّي قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَأَهْلُ الْكِتَابِ فَلَمَّا وَلَّى وَجْهَهُ قِبَلَ الْبَيْتِ أَنْكَرُوا ذَلِكَقَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّهُ مَاتَ عَلَى الْقِبْلَةِ قَبْلَ أَنْ تُحَوَّلَ رِجَالٌ وَقُتِلُوا فَلَمْ نَدْرِ مَا نَقُولُ فِيهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ }
Ɔ seli e kɛ [‘Amru bin Khalid] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Zuhair] seli kɛ, ɔ seli e [Abu Ishaq] m’ɔ fin [Al Barro` bin ‘Azib] kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n sallallaahu ‘alaihi wasallam kɛ ɔ́ jú Mɛdina lɔ’n, ɔ jrannin i nannan’n i wun lɔ’n, ɔ nin i nannan’n i wun lɔ’n, ɔ nin i blɛ’n nun’n, ɔ fin An-A. Sallallaahu ’alaihi wasallam srɛli Ɲanmiɛn i ɲrun Baitul Maqdis su anglo blu-nin-nsiɛn annzɛ anglo blu-nin-nso, yɛ kɛ ɔ srɛli Baitullah -Kaaba- i ɲrun’n, ɔ yoli i fɛ dan. Srɛlɛ nga Ɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam srɛli i kpɛ klikli’n - m’ɔ niannin Kaaba’n i ɲrun’n - yɛle Asr srɛlɛ’n yɛ sran’m be nin i be srɛli wie ɔ. Cɛn kun’n, min janvuɛ kun m’ɔ nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n be su srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ sinnin sran’m be ɲrun Ɲanmiɛn sulɛ sua uflɛ nun lɔ, kpɛkun be su koto’n, ɔ maan ɔ seli kɛ: ‘N di Ɲanmiɛn i lalo kɛ min nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n e su srɛ Ɲanmiɛn’n, e nian Mɛki lɔ, kpɛkun sran nga be su koto’n, be kpɛli be sin be niannin Jewiw nin Baitullah be ɲrun lɛ. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, ɔ su srɛ Ɲanmiɛn i ɲrun lɛ. Baitul Makdis. Kɛ be wunnin kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n kpɛli i ɲin Ɲanmiɛn sua’n i wun lɔ’n, be kpɛli ndɛ sɔ’n i ba. Zuhair seli sɔ. ?Abu Ishaq m’ɔ fin Al Barro`’n, ɔ seli e kɛ, hadith nga nun’n, ɔ yiyili sran kun m’ɔ wuli’n i nun -mla’n nun- kɛ be nin a kaciman Qibla’n i atin’n, ɔ nin sran kpanngban mɔ be kunnin be blɛ sɔ nun’n?, e siman like nga é yó be’n lele i agualiɛ su’n, Allah Ta’ala yili i ndɛ’n i nglo kɛ: ‘And wa faith Allah will not’. -QS. Al Bakɔrɔ: 143-
Imam Bukhari : 40
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحْسَنَ أَحَدُكُمْ إِسْلَامَهُ فَكُلُّ حَسَنَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَكُلُّ سَيِّئَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِمِثْلِهَا
Ɔ seli e kɛ [Ishaq bin Mansur] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abdurrazzaq] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Ma’mar] m’ɔ fin [Hamam bin Munabbih] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ ti kɛ [Abu Hurairah] sa’n, ɔ seli kɛ: ‘Sɛ amun nun kun yo kpa’n, ɔ́ yó kpa mán amun. -goodness-s lele m'ɔ́ fá jú levels ya nso su, yɛ sa tɛ kwlaa ng'ɔ yo'n, sa tɛ kunngba cɛ ng'ɔ nin i be ti kun'n, yɛ bé klɛ́ su ɔ'.