ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ: ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਕੀ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ?
ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਦिनਚਸ਼ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ (ਅਮਲ ਸਾਲਿਹ) ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭੇਦ ਹੈ ਇਖ਼ਲਾਸ — ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਈਮਾਨਦਾਰੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਵੀ ਮਿੰਟੀ ਦੁਨੀਆਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਅਨੰਤ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਯਮ
ਮਹਾਨ ਅੱਲਾਹ ਸਾਡੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁੱਕੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਪੂਰੇ ਇਸਲਾਮੀ ਅਮਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ (ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਬਰਕਤ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋ) ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਹਦੀਸ ਦਾ ਸਰੋਤ: https://hadits.islam-al-haq.com/hadits-detail/47281?lang=Punjabi
[ਸੁਫਿਆਨ] ਤੋਂ, [ਯਹ੍ਯਾ] ਤੋਂ, [ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਇਬਰਾਹੀਮ ਅੱਤ-ਤੈਮੀ] ਤੋਂ, [ਅਲਕਮਾ ਬਿਨ ਵੱਕਕਾਸ] ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ [ਉਮਰ] ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਸੁਣਿਆ: ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ (ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਬਰਕਤ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋ) ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਸੁਣਿਆ:
«ਬੇਸ਼ੱਕ, ਅਮਲ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੇਵਲ ਨੀਅਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਹੀ ਮਿਲੇਗਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਮੁਰਾਦ ਕੀਤਾ। ਜਿਸਦਾ ਹਿਜਰਤ ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸੂਲ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਹਿਜਰਤ ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸੂਲ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਹਿਜਰਤ ਦੁਨੀਆਵੀ ਫਾਇਦਿਆਂ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਹਿਜਰਤ ਕੇਵਲ ਉਸੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਹਿਜਰਤ ਕੀਤਾ»।
— (ਅਹਿਮਦ 163)
ਦੁਨੀਆ ਜਾਂ ਆਖ਼ਿਰਤ: ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਅਤ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ
ਇਸ ਵੱਡੀ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਪੈਗੰਬਰ (ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਬਰਕਤ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋ) ਨੇ ਹਿਜਰਤ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੱਤੀ — ਈਮਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਔਖਾ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪ੍ਰਵਾਸ। ਪਰੰਤੂ, ਜੇਕਰ ਇਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਤਵ ਸੁਆਰਥੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰਕ ਤਿਆਗ ਵੀ ਆਪਣਾ ਆਤਮਕ ਮੁੱਲ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਸਾਡੀ ਅਧੁਨਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਜਾਲ (ਦੁਨੀਆ)
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੇਵਲ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਲਈ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਾਨਕ ਦਰਜੇ ਲਈ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਰੰਤੂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਅਤ ਦੁਨੀਆਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਇਗਾ। ਇਹ ਅਨੰਤ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਇਗਾ।
ਆਤਮਕ ਉੱਨਤੀ (ਆਖ਼ਿਰਤ)
ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਵੱਈਆ ਬਦਲਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ — ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਲਾਲ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨਾ — ਤਾਂ ਆਮ ਕੰਮ ਤੁਰੰਤ ਇਬਾਦਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਿਲ ਦੀ ਜਾਂਚ
ਇਖ਼ਲਾਸ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਜੰਗ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਦਿਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੁਨੀਆਈ ਖ਼ਾਹਸ਼ਾਂ ਗੁੰਮ ਸਿੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਨੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ: «ਕੀ ਮੈਂ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਫ਼ਾਂ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੈਦਾ ਕਰਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ?»
ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਫਲ ਅਨੰਤ ਤੱਕ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਅਨੰਤ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਮਿੰਟੀ ਦੁਨੀਆਵੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਚ ਦੇਈਏ।