At Tawwib

Imam Ahmad : 25922

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزَاةٍ غَزَاهَا حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ إِلَّا بَدْرًا وَلَمْ يُعَاتِبْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْ بَدْرٍ إِنَّمَا خَرَجَ يُرِيدُ الْعِيرَ فَخَرَجَتْ قُرَيْشٌ مُغَوِّثِينَ لِعِيرِهِمْ فَالْتَقَوْا عَنْ غَيْرِ مَوْعِدٍ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَلَعَمْرِي إِنَّ أَشْرَفَ مَشَاهِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسِ لَبَدْرٌ وَمَا أُحِبُّ أَنِّي كُنْتُ شَهِدْتُهَا مَكَانَ بَيْعَتِي لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حَيْثُ تَوَافَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَلَمْ أَتَخَلَّفْ بَعْدُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ وَهِيَ آخِرُ غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَأَذِنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلنَّاسِ بِالرَّحِيلِ وَأَرَادَ أَنْ يَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ وَذَلِكَ حِينَ طَابَ الظِّلَالُ وَطَابَتْ الثِّمَارُ فَكَانَ قَلَّمَا أَرَادَ غَزْوَةً إِلَّا وَرَّى غَيْرَهَا وَقَالَ يَعْقُوبُ عَنِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَدَّثَنَاهُ سُفْيَانَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَقَالَ فِيهِ وَرَّى غَيْرَهَا ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ وَكَانَ يَقُولُ الْحَرْبُ خَدْعَةٌ فَأَرَادَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنْ يَتَأَهَّبَ النَّاسُ أُهْبَةً وَأَنَا أَيْسَرُ مَا كُنْتُ قَدْ جَمَعْتُ رَاحِلَتَيْنِ وَأَنَا أَقْدَرُ شَيْءٍ فِي نَفْسِي عَلَى الْجِهَادِ وَخِفَّةِ الْحَاذِ وَأَنَا فِي ذَلِكَ أَصْغُو إِلَى الظِّلَالِ وَطِيبِ الثِّمَارِ فَلَمْ أَزَلْ كَذَلِكَ حَتَّى قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا بِالْغَدَاةِ وَذَلِكَ يَوْمَ الْخَمِيسِ وَكَانَ يُحِبُّ أَنْ يَخْرُجَ يَوْمَ الْخَمِيسِ فَأَصْبَحَ غَادِيًا فَقُلْتُ أَنْطَلِقُ غَدًا إِلَى السُّوقِ فَأَشْتَرِي جَهَازِي ثُمَّ أَلْحَقُ بِهِمْ فَانْطَلَقْتُ إِلَى السُّوقِ مِنْ الْغَدِ فَعَسُرَ عَلَيَّ بَعْضُ شَأْنِي فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ أَرْجِعُ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَلْحَقُ بِهِمْ فَعَسُرَ عَلَيَّ بَعْضُ شَأْنِي فَلَمْ أَزَلْ كَذَلِكَ حَتَّى الْتَبَسَ بِي الذَّنْبُ وَتَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلْتُ أَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ وَأَطُوفُ بِالْمَدِينَةِ فَيُحْزِنُنِي أَنِّي لَا أَرَى أَحَدًا تَخَلَّفَ إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ وَكَانَ لَيْسَ أَحَدٌ تَخَلَّفَ إِلَّا رَأَى أَنَّ ذَلِكَ سَيُخْفَى لَهُ وَكَانَ النَّاسُ كَثِيرًا لَا يَجْمَعُهُمْ دِيوَانٌ وَكَانَ جَمِيعُ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا وَلَمْ يَذْكُرْنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكًا فَلَمَّا بَلَغَ تَبُوكًا قَالَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِي خَلَّفَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بُرْدَيْهِ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ وَقَالَ يَعْقُوبُ عَنِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَمَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا فَبَيْنَا هُمْ كَذَلِكَ إِذَا هُمْ بِرَجُلٍ يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَقَفَلَ وَدَنَا مِنْ الْمَدِينَةِ جَعَلْتُ أَتَذَكَّرُ بِمَاذَا أَخْرُجُ مِنْ سَخْطَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي حَتَّى إِذَا قِيلَ النَّبِيُّ هُوَ مُصْبِحُكُمْ بِالْغَدَاةِ زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ وَعَرَفْتُ أَنِّي لَا أَنْجُو إِلَّا بِالصِّدْقِ وَدَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضُحًى فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ رَكْعَتَيْنِ وَكَانَ إِذَا جَاءَ مِنْ سَفَرٍ فَعَلَ ذَلِكَ وَدَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ فَجَعَلَ يَأْتِيهِ مَنْ تَخَلَّفَ فَيَحْلِفُونَ لَهُ وَيَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ فَيَسْتَغْفِرُ لَهُمْ وَيَقْبَلُ عَلَانِيَتَهُمْ وَيَكِلُ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فَلَمَّا رَآنِي تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ فَجِئْتُ فَجَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَلَمْ تَكُنْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قُلْتُ بَلَى يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ فَمَا خَلَّفَكَ قُلْتُ وَاللَّهِ لَوْ بَيْنَ يَدَيْ أَحَدٍ مِنْ النَّاسِ غَيْرَكَ جَلَسْتُ لَخَرَجْتُ مِنْ سَخْطَتِهِ بِعُذْرٍ لَقَدْ أُوتِيتُ جَدَلًا وَقَالَ يَعْقُوبُ عَنِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ لَرَأَيْتُ أَنْ أَخْرُجَ مِنْ سَخْطَتِهِ بِعُذْرٍ وَفِي حَدِيثِ عُقَيْلٍ أَخْرُجُ مِنْ سَخْطَتِهِ بِعُذْرٍ وَفِيهِ لَيُوشِكَنَّ أَنَّ اللَّهَ يُسْخِطُكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ وَلَكِنْ قَدْ عَلِمْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَنِّي إِنْ أَخْبَرْتُكَ الْيَوْمَ بِقَوْلٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ وَهُوَ حَقٌّ فَإِنِّي أَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ وَإِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثًا تَرْضَى عَنِّي فِيهِ وَهُوَ كَذِبٌ أُوشِكُ أَنْ يُطْلِعَكَ اللَّهُ عَلَيَّ وَاللَّهِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَيْسَرَ وَلَا أَخَفَّ حَاذًا مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ فَقَالَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَكُمْ الْحَدِيثَ قُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ فَثَارَ عَلَى أَثَرِي نَاسٌ مِنْ قَوْمِي يُؤَنِّبُونَنِي فَقَالُوا وَاللَّهِ مَا نَعْلَمُكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَطُّ قَبْلَ هَذَا فَهَلَّا اعْتَذَرْتَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعُذْرٍ يَرْضَى عَنْكَ فِيهِ فَكَانَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَيَأْتِي مِنْ وَرَاءِ ذَنْبِكَ وَلَمْ تُقِفْ نَفْسَكَ مَوْقِفًا لَا تَدْرِي مَاذَا يُقْضَى لَكَ فِيهِ فَلَمْ يَزَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى هَمَمْتُ أَنْ أَرْجِعَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي فَقُلْتُ هَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ غَيْرِي قَالُوا نَعَمْ هِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ وَمَرَارَةُ يَعْنِي ابْنَ رَبِيعَةَ فَذَكَرُوا رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا لِي فِيهِمَا يَعْنِي أُسْوَةً فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَا أَرْجِعُ إِلَيْهِ فِي هَذَا أَبَدًا وَلَا أُكَذِّبُ نَفْسِي وَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ قَالَ فَجَعَلْتُ أَخْرُجُ إِلَى السُّوقِ فَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَتَنَكَّرَ لَنَا النَّاسُ حَتَّى مَا هُمْ بِالَّذِينَ نَعْرِفُ وَتَنَكَّرَتْ لَنَا الْحِيطَانُ الَّتِي نَعْرِفُ حَتَّى مَا هِيَ الْحِيطَانُ الَّتِي نَعْرِفُ وَتَنَكَّرَتْ لَنَا الْأَرْضُ حَتَّى مَا هِيَ الْأَرْضُ الَّتِي نَعْرِفُ وَكُنْتُ أَقْوَى أَصْحَابِي فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَطُوفُ بِالْأَسْوَاقِ وَآتِي الْمَسْجِدَ فَأَدْخُلُ وَآتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَأَقُولُ هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِالسَّلَامِ فَإِذَا قُمْتُ أُصَلِّي إِلَى سَارِيَةٍ فَأَقْبَلْتُ قِبَلَ صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ بِمُؤَخَّرِ عَيْنَيْهِ وَإِذَا نَظَرْتُ إِلَيْهِ أَعْرَضَ عَنِّي وَاسْتَكَانَ صَاحِبَايَ فَجَعَلَا يَبْكِيَانِ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ لَا يُطْلِعَانِ رُءُوسَهُمَا فَبَيْنَا أَنَا أَطُوفُ السُّوقَ إِذَا رَجُلٌ نَصْرَانِيٌّ جَاءَ بِطَعَامٍ يَبِيعُهُ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ فَأَتَانِي وَأَتَانِي بِصَحِيفَةٍ مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ فَإِذَا فِيهَا أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَأَقْصَاكَ وَلَسْتَ بِدَارِ مَضْيَعَةٍ وَلَا هَوَانٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِيكَ فَقُلْتُ هَذَا أَيْضًا مِنْ الْبَلَاءِ وَالشَّرِّ فَسَجَرْتُ لَهَا التَّنُّورَ وَأَحْرَقْتُهَا فِيهِ فَلَمَّا مَضَتْ أَرْبَعُونَ لَيْلَةً إِذَا رَسُولٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَتَانِي فَقَالَ اعْتَزِلْ امْرَأَتَكَ فَقُلْتُ أُطَلِّقُهَا قَالَ لَا وَلَكِنْ لَا تَقْرَبَنَّهَا فَجَاءَتْ امْرَأَةُ هِلَالٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ شَيْخٌ ضَعِيفٌ فَهَلْ تَأْذَنُ لِي أَنْ أَخْدُمَهُ قَالَ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا يَقْرَبَنَّكِ قَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا بِهِ حَرَكَةٌ لِشَيْءٍ مَا زَالَ مُكِبًّا يَبْكِي اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ مُنْذُ كَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ قَالَ كَعْبٌ فَلَمَّا طَالَ عَلَيَّ الْبَلَاءُ اقْتَحَمْتُ عَلَى أَبِي قَتَادَةَ حَائِطَهُ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ فَقُلْتُ أَنْشُدُكَ اللَّهَ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَتَعْلَمُ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَسَكَتَ ثُمَّ قُلْتُ أَنْشُدُكَ اللَّهَ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَتَعْلَمُ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَلَمْ أَمْلِكْ نَفْسِي أَنْ بَكَيْتُ ثُمَّ اقْتَحَمْتُ الْحَائِطَ خَارِجًا حَتَّى إِذَا مَضَتْ خَمْسُونَ لَيْلَةً مِنْ حِينِ نَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ عَنْ كَلَامِنَا صَلَّيْتُ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ لَنَا صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ جَلَسْتُ وَأَنَا فِي الْمَنْزِلَةِ الَّتِي قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ ضَاقَتْ عَل

Kuo talamai kiate kimautolu ['Abdurrazaq] na'a ne pehe, kuo talamai kiate kimautolu [Ma'mar] mei [Az Zuhri] meia ['Abdurrahman bin Ka'b bin Malik] mei ['ene tamai] na'a ne pehe, 'Na'e 'ikai 'aupito ke u tuku ki mui 'i he kau ma'u pe 'i he ngaahi tau 'a e Palofita sallallaahu 'a e 'alaihi Baillam untillam. Tukukehe 'a e Tau 'o Badr, pea na'e 'ikai ke ne fakaanga'i ha taha na'e mavahe mei ai. Pea na'e fakaha leva 'e Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ki he kakai ke nau 'alu ki he tau, pea na'a ne fiema'u ke teuteu 'a e ngaahi kaungame'a kinautolu mo e ngaahi naunau ki he'enau tau. Pea ko e taimi ia naʻe aʻu mai ai ʻa e faʻahitaʻu teiti, pea ko ʻene tōʻonga ia ke ne tauhi maʻu pē ia ke fakapulipuli ʻi he taimi ʻoku ʻalu ai ki he taú. Na'e lave 'a [Ya'qub] ki he [foha 'o e tokoua 'o Ibn Shihab] mo e lafadz 'tukukehe kapau 'oku ne tauhi ia ko ha fakapulipuli'. Kuo mau talaange ia kia [Sufyani] meia [Ma’mar] meia [Az Zuhri] meia [‘Apitulamani pini ‘Apitula pini Ka’pi pini Malik] na’a ne lave ki ai ‘i he’ene fakamatala, ‘Na’a ne tauhi ia ko ha fakapulipuli’. Pea ne foki ki he'ene hadith 'Abdurrazaq, na'a ne pehe 'Ko e tau ko e kākā'. Ko ia, lolotonga e tau ʻo Tabuk, naʻe fie maʻu ʻe he Palōfita sallallaahu ʻalaihi wasallam ke teuteu ʻe he kakaí ha ngaahi meʻakai. ʻI he taimi ko iá, naʻe faingofua ʻaupito ia kiate au. Kuo te'eki keu tanaki ha ongo me'alele 'i he taimi pe 'e taha kimu'a. Pea 'oku ou lava lelei ange 'o tau'i 'a e jihad mo teuteu 'a e ngaahi naunau. Kaekehe, 'i he taimi ko ia na'e lahi ange 'eku fiefia 'i he ututa'u mo e lahi 'o e fua, pea na'e kei lulled pe au 'o a'u ki he mavahe 'a e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam 'i he pongipongi, pea na'e hoko ia 'i he 'aho Tusite. Na'a ne sai'ia ange ke mavahe he Tusite, ko ia na'a ne mavahe he pongipongi - he Tusite -'. Na'aku pehe atu, 'Teu 'alu ki he maketi 'apongipongi 'o fakatau ha ngaahi naunau pea teu toki muimui atu kiate kinautolu'. Ko ia 'i he 'aho hono hoko na'a ku 'alu ai ki he maketi, lolotonga ia 'oku kamata ke ongo'i mamafa hoku loto, pea u toki foki mai 'o pehe, 'Te u foki mai 'apongipongi 'o kapau 'e finangalo 'a e 'Otua 'o a'u atu kiate kinautolu'. Na'e toe kamata ke ongo'i faingata'a hoku tu'unga, na'a ku kei pehee pe ko ia na'a ku ongo'i kuo u faiangahala he kuo u mavahe mei he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam. Pea u lue atu ki he maketi 'o takai holo he kolo ko Medina, ko ha me'a na'e fakaloloma mo'oni kiate au, na'e 'ikai mo'oni keu sio ki ha taha 'oku tuku ki mui tukukehe 'a e tangata na'e 'iloa 'i he'ene fakapikopiko. Na'e 'ikai ha taha 'e toe ka na'e 'ilo'i 'oku 'i ai e me'a na'a ne fufū, pea ko e tokolahi taha 'o e kakai na'e 'ikai ke nau tohi 'i he lisi 'o e kau tau, ka ko kinautolu na'e 'ikai ke nau kau 'i he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam na'e 'i he toko valungofulu tupu, pea na'e a'u mai 'a e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam 'iate ia pe na'e 'ikai ke ne manatu'i au until he Tabuktil. ‘I he‘ene a‘u ki Tabuk, na‘á ne ‘eke: ‘Ko e hā na‘e fai ‘e Ka‘b bin Malik? Ko ia na'e pehe 'e ha tangata mei hoku kakai, 'Na'e tuku hono kote, 'E Talafekau 'o Allah, lolotonga 'ene sio ma'u pe ki ai - ofo 'i ai -'. Pea na'e pehe 'e Ya'qub ko hono foha 'o e tokoua, Ibn Shihab, na'e 'i ai hono tupenu burdah pea na'a ne sio ma'u pe ki hono kote koe'uhi ko e ta'jub'. Naʻe pehē ʻe Muʻadz bin Jabal, ʻOku kovi ʻaupito ʻa e meʻa ʻokú ke leaʻakí! 'I Allah, 'E Talafekau 'a Allah, 'Oku 'ikai ke mau 'ilo ha me'a tukukehe 'a e lelei.' Lolotonga ʻenau pehē, fakafokifā pē kuo ʻasi mai ha tangata mei he mamaʻó, ʻo hangē ha ʻataá. Ko ia na'e pehe 'e he Palofita: 'Ke hoko ia ko 'Apu Haitsamah'. Pea na'e 'asi mai 'oku mo'oni, ko e tangata ko Abu Haitsamah. Ko e taimi na'e 'osi ai 'a Rasulullah 'a e tau 'o Tabuk, na'a ne foki mai 'o tangi mei Medina, na'a ku fakakaukau leva pe 'e anga fefe ha'aku mavahe mei he 'ita 'a e Palofita. Ko ia te u kole tokoni mei he kakai ʻoku nau maʻu ha ngaahi fakakaukau totonu mei hoku fāmilí. 'I he taimi na'e ha'u ai 'a e ongoongo 'e a'u mai 'a e Talafekau 'a Allah sallallaahu 'alaihi wasallam 'apongipongi, pea mavahe 'a e loi meiate au, na'a ku 'ilo'i 'e 'ikai te u lava 'o mo'ui 'o ta'engata mei ai tukukehe 'a e faitotonu. ‘I he pongipongí, na‘e . Na'e ha'u 'a Ullah 'alaihi wasallam, pea ne toki lotu 'a e rak'ah 'e ua. Kapau na'a ne ha'u mei ha fononga, na'a ne fai ma'u pe ia, na'a ne ha'u ki he mosque, lotu rak'ah 'e ua pea toki tangutu hifo. Na'e ha'u leva 'a e kakai na'e 'ikai ke nau kau mai kiate ia ke fakahaa'i 'enau ngaahi 'uhinga koe'uhi ke ne kole fakamolemole ma'anautolu, ko ia na'a ne tali 'a e ngaahi 'uhinga na'a nau 'omai pea tuku atu 'a e me'a na'a nau fufū kia Allah 'azza wajalla. Pea u hu atu ki he mosque, he taimi ko ia na'a ne tangutu ai, 'i he'ene sio mai kiate au, na'a ne malimali fakakata mai kiate au. Pea u haʻu kae ʻoua kuó u tangutu fehangahangai mo ia. Na‘á ne ‘eke mai leva kiate au: ‘‘Oku ‘ikai ke mateuteu ho‘o me‘alelé?’ Na'a ku tali ange, 'Oku mo'oni ia, Nabiyullah'. Na‘á ne pehē: ‘Ko e hā na‘á ne fakatupunga ‘a e ‘ikai ke ke kau ki aí?’ Na'a ku tali ange, 'Kapau 'i mu'a 'iate au ha taha 'oku faitotonu hange ko e tangata'eiki, pea te u lava leva 'o mavahe mei he'ene 'ita 'i ha 'uhinga 'e taha, he kuo foaki mai kiate au 'a e malava ke fai 'a e me'a ko ia'. Lolotonga e [Ya'qub] na'a ne pehe meia [Ibnu Akhi Ibn Shihab], 'Ko e mo'oni, na'a ku lava 'o mavahe mei he'ene 'ita 'aki 'a e ngaahi 'uhinga 'oku 'i ai'. Pea 'i he'ene fakamatala 'Uqail, 'Te u mavahe mei he'ene 'ita 'aki 'a e ngaahi 'uhinga 'oku 'i ai, mo'oni 'e fakatokanga atu 'a Allah kiate koe, pea kapau te u talaatu 'i he faitotonu, pea te ke ma'u ia meiate au, mo'oni 'oku ou 'amanaki ki ha fakamolemole meia Allah'. Pea foki ki he hadith 'o e 'Abdurrazaq, 'Ka neongo ia, 'E Nabiyullah, mo'oni kapau te u talaatu 'i he 'aho ni 'aki 'a e ngaahi lea, pea te ke 'ilo'i 'oku mo'oni, mo'oni 'oku ou 'amanaki ki ha fakamolemole meia Allah, pea kapau te u talaatu 'i he 'aho ni 'aki 'a e ngaahi lea 'e lava ke fakafiefia'i au 'aki ha loi definitelye kiate au 'a e Allah 'e. 'E Allah, 'E Nabiyullah, 'i he taimi ko ia na'a ku 'i ha tu'unga na'e faingofua 'aupito kiate au 'i he taimi na'e 'ikai ke u ha'u ai mo koe.' Na'a ne pehe leva: 'Ko e faitotonu 'eni, 'ā hake kae 'oua kuo 'oatu 'e Allah ha tu'utu'uni'. Na'a ku tu'u hake, pea na'e fakafetaulaki mai ha kau tangata mei hoku kakai kiate au, pea nau pehe mai kiate au, 'E Allah, na'e 'ikai ke mau 'ilo'i na'a ke fai ha angahala kimu'a, ko e ha 'oku 'ikai ke ke kole ai ha fakamolemole meia Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam 'a ia 'e lava ke ne ma'u 'Ene fakangofua, koe'uhi ko e fakamolemole 'o Rasulullah 'erahulalahal ho'o . ‘e ‘ikai ke tu‘u, pea ‘oku ‘ikai te ke ‘ilo‘i pe ko e hā ‘a e tu‘utu‘uni ‘e hoko kiate koé’. Pea na‘a nau hanganaki fakaloto‘i au kae ‘oua kuó u loto ke toe foki ‘o loi kiate au, ko ia na‘á ku pehē ai, ‘Oku ‘i ai ha taha tuku kehe au ‘okú ne lea‘aki ‘a e me‘a tatau mo au?’ Na'a nau tali mai, 'Io, ko Hilal ia 'o Pin Umayah mo Murarah, 'a ia ko 'Ipini Lapi'a'. Pea na'a nau lave ki ha ongo tangata ma'oni'oni na'a na kau 'i he tau 'o Badr 'a ia te u faka'aonga'i ko ha fakatata, ko ia na'a ku pehe, 'By Allah, 'e 'ikai te u foki kiate ia 'o ta'engata, pea 'e 'ikai te u teitei loi kiate au'. 'Ikai ngata ai, na'e tapui 'e he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam 'a e tangata ke lea mai kiate kitautolu - 'a ia ko e toko tolu -'. Naʻe pehē ʻe Kaʻb, ʻPea u ʻalu ki he māketí, pea ʻikai ha taha ʻe lea mai kiate kimaua, naʻe tafoki ʻa e kakaí meiate kimaua, ʻo aʻu ki he tuʻunga naʻa mo e kakai naʻá ma ʻiloʻí naʻa nau tōʻonga pehē. Pea naʻe fāsiʻi leva ʻa e ngoué kiate au ʻo aʻu ki he ʻikai ke ma toe ʻiloʻi pe ko e fē ʻa e ngoue ʻokú ma ʻiló, pea naʻe fāsiʻi ʻa e māmaní kiate kimaua ʻo aʻu ki he ʻikai ke u toe ʻiloʻi pe ko e māmani fē ʻoku ou ʻiloʻí. Ko e taha au 'o e kakai malohi taha 'i hoku ongo kaume'a, hili ia na'a ku takai holo he maketi 'o 'alu ki he mosque 'o fe'iloaki mo e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam. Pea u talamonu atu kiate ia, 'i hoku loto na'a ku pehee, 'E tali 'e ia 'a e fakafe'iloaki 'aki hono ongo ngutu pe 'ikai? 'Na'a ku lotu leva 'o hanga ki he pou, 'i he'eku lotu na'a ne sio mai kiate au, kapau na'a ku tafoki kiate ia, na'a ne tafoki meiate au . u. Lolotonga iá, naʻe nofo maʻu pē hoku ongo kaungāmeʻa lelei tahá ʻi ʻapi ʻo tangi ʻaho mo e pō fakatouʻosi. Na‘e ‘ikai te na loto fakatou‘osi ke hā ‘i he lotolotonga ‘o e tangatá. Ko 'eku luelue 'i he maketi, fakafokifa kuo ha'u ha Kalisitiane mo ha me'akai ke fakatau atu, na'a ne pehe mai, 'Ko hai 'e lava ke ne fakahaa'i au kia Ka'b bin Malik? ’ Na‘e fakahaa‘i mai leva ‘e he kakaí kiate au, peá ne toki ha‘u kiate au mo ha la‘ipepa meia Tu‘i Ghassan, ‘a ia na‘e tohi ai: ‘Amma Ba‘du. Kuo a'u mai kiate au kuo fakahee'i koe 'e ho kaume'a, neongo 'oku 'ikai ke ke 'i he fonua fāsi'i mo ma'ulalo, 'alu kiate kimautolu, te mau tokoni'i mo'oni koe'. ʻI heʻeku lau iá, ne u pehē ange, ʻKo e konga ʻeni ʻo e ngaahi ʻahiʻahí mo e ngaahi siví'. Pea u tutu leva ha afi he fōnise, pea u tutu leva ‘a e pepa, ‘o a’u ki he ‘osi ‘a e ‘aho ‘e fāngofulu, kuo ha’u ha talafekau mei he Palōfita sallallaahu ‘alaihi wasallam kiate au, ‘o ne pehē mai, ‘Tuku ho uaifi! ’ Koia neʼe au fehuʼi age, ‘ ʼE tonu koa ke au vete mo ia? ' Na'a ne tali mai, 'Ikai, ka ke tuku pe ia 'o 'oua 'e ofi mai kiate ia'. Pea na'e ha'u 'a e uaifi 'o Hilal bin Umayyah 'o ne pehe, 'E Talafekau 'a Allah, mo'oni ko Hilal ko ha motu'a 'oku 'ikai ke toe 'i ai ha taha ke ne tokanga'i ia, te ke faka'ata au kapau te u tauhi ia? ' Na'a ne pehe: 'Io, ka 'oua na'a ke tuku ke ne ofi mai kiate koe'. Naʻe pehē leva ʻe he fefiné, ʻE Palōfita ʻo Allah, moʻoni ʻoku ʻikai ke ne toe lava ʻo ngaʻunu. By Allah, 'oku ne kei tangi 'aho mo e po talu mei hono fekau'i ia 'e he 'eiki ke ne fai ia. Naʻe pehē ʻe Kaʻb bin Malik, ʻʻI heʻeku ongoʻi ʻoku lōloa ʻa e ngaahi ʻahiʻahi kuó u aʻusiá, naʻá ku fie kaka ʻi he ʻā ʻo e ngoue ʻa ʻApu Qatatá, ko e foha ia ʻo ʻeku tangataʻeikí. Pea neʼe au talamonu age ki ai, kae neʼe mole ina tali mai taku fakafeʼiloaki. Pea u pehē ange, ‘ʻE ʻofa ʻia Allah, ʻE Abu Qatadah, ʻoku ʻikai te ke ʻiloʻi ʻoku ou ʻofa ʻia Allah mo ʻEne Talafekaú? ’ Ko ia na‘á ne fakalongolongo pē. Pea u pehē ange, ‘ʻE ʻofa ʻia Allah, ʻE Abu Qatadah, ʻoku ʻikai te ke ʻiloʻi ʻoku ou ʻofa moʻoni ʻia Allah mo ʻEne Talafekaú? ' Na'a ne tali leva, ''Oku 'ilo lelei ange 'a Allah mo 'Ene Talafekau'. Naʻe pehē ʻe Kaʻb bin Malik, ʻNaʻe ʻikai ke u lava ʻo mapuleʻi au ko ia naʻe tō hoku loʻimatá, peá u kaka ʻi he ʻā ʻi tuʻá kae ʻoua kuo ʻosi ha pō ʻe nimangofulu talu mei hono tapui ʻe he Palōfita sallallaahu ʻalaihi wasallam ʻa e kakaí ke nau talanoa mo kimautolu, peá u lea ʻaki ʻa e lotu ʻo e mafoa ʻa e atá ʻi homau falé, pea naʻá ku tangutu leva ʻi he feituʻu ʻoku ʻi ai ʻa e Wazzade fu'u fakapuliki kiate au pea na'e fu'u fakapuliki hoku laumalie, fakafokifa pe kuo u fanongo ki he kaila 'a e kakai mei he tumutumu 'o Sal Hill', 'Ke ke fiefia, 'E Ka'b bin Malik! ' Pea u tokoto punou pea u 'ilo'i kuo 'osi 'omi 'e Allah ha hala ki tu'a ma'aku, pea ha'u ha tangata 'i ha hoosi mo 'eku ongoongo lelei, na'e 'asi mai 'oku vave ange hono le'o 'i he hoosi, pea u to'o hoku kofu 'o 'ai kiate ia koe'uhi ko e ongoongo lelei, pea u 'ai hoku ongo kofu kehe. Pea na'e hifo 'etau fakatomala ki he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam 'i he konga hono tolu 'o e po, pea pehe 'e Umm Salamah, 'Oku totonu ke tau 'oatu 'a e ongoongo lelei ko 'eni 'i he efiafi ni kia Ka'b bin Malik, 'E Talafekau 'a Allah? ' Na'a ne tali: 'Pea 'e fakaanga'i koe 'e he kakai koe'uhi kuo ke ta'ofi 'enau mohe 'i he po'uli'. Ko Umm Salamah ko e tokotaha angalelei, pea na'a ne 'ulungaanga lelei 'aupito kiate au, na'a ne fu'u lotomamahi 'aupito 'i hoku tu'unga, pea u 'alu ki he Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam, pea 'i he taimi ko ia na'a ne tangutu 'i he mosque, lolotonga 'oku 'i hono tafa'aki 'a e kau Mosilemi, na'e ulo hono fofonga 'o hange ko e maama 'o e mahina, pea kapau na'e fiefia hono fofonga, 'a e fiefia. Pea u ha'u 'o tangutu 'i mu'a 'iate ia, pea ne pehe mai: 'Ke ke fiefia, 'E Ka'b bin Malik, mo e 'aho fiefia taha ma'au talu mei hono fanau'i koe 'e ho'o fa'ee'. Na'a ku pehe, 'E Nabiyullah, ko e me'a ko 'eni mei he 'eiki pe l . fakahangatonu mei he ‘Otuá?’ Na'a ne pehe: 'Na'a mo 'Ala 'Asa Wa Jalla'. Pea ne lau kiate kinautolu, '-Ko e mo'oni kuo tali 'e Allah 'a e fakatomala 'a e Palofita, 'a e Muhajirin mo e Ansar...-' ki he folofola 'a Allah '-...Ko e mo'oni ko Allah 'oku ne tali lahi taha 'a e fakatomala, ko e 'alo'ofa lahi taha-' -Qs. ʻI Taupa: 17-18-. Pea fekau'aki mo kimautolu na'e toe fakahaa'i mai 'a e veesi: '-'E kimoutolu 'oku tui, manavahe kia Allah, pea mou 'iate kinautolu 'oku ma'oni'oni-' -Qs. 'I Tapa: 119-. Ko ia na'a ku pehe, 'E Nabiyullah, mo'oni ko e konga 'o 'eku fakatomala, mo'oni 'e 'ikai te u lea tukukehe 'i he faitotonu, pea te u tukuange 'eku koloa ko e 'ofa kia Allah Ta'ala pea ki He'ene Talafekau'. Na'e pehe leva 'e Rasulullah 'alaihi wasallam: 'Tauhi ha ni'ihi 'o ho'o koloa, 'oku lelei ange ia ma'au'. Naʻá ku pehē ange, ʻPea naʻá ku kei maʻu pē ʻeku konga naʻe ʻi Khaibar'. Naʻe pehē ʻe Kaʻb bin Malik, ʻKo ia naʻe ʻikai ha tāpuaki lahi ange naʻe ʻomi ʻe Allah kiate au hili ʻa e tāpuaki ʻo e ʻIsilamí ʻi heʻeku faitotonu ʻi he ʻao ʻo e Talafekau ʻa Allah sallallaahu 'alaihi wa salam, ʻi he taimi naʻá ku fakapapauʻi ai ia mo hoku ongo kaungāmeʻá, ʻe ʻikai ke mau tala ha loi ʻe fakatupu ai ke mau ʻauha ʻo hangē ko ʻenau ʻauhá. Ko hono mo'oni, 'Oku ou 'amanaki 'e 'ikai ke 'oange 'e Allah Azza Wa Jalla ha taha mei he lotolotonga 'o e kau Mosilemi ha sivi 'i he faitotonu 'o hange ko 'Ene 'ahi'ahi'i au. Mo'oni, 'Oku ou 'amanaki 'e malu'i au 'e Allah 'i he toenga 'o 'eku mo'ui'.