Imam Bukhari : 3328
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْحَكَمِ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ أَخْبَرَنَا سَعْدٌ الطَّائِيُّ أَخْبَرَنَا مُحِلُّ بْنُ خَلِيفَةَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ أَتَاهُ رَجُلٌ فَشَكَا إِلَيْهِ الْفَاقَةَ ثُمَّ أَتَاهُ آخَرُ فَشَكَا إِلَيْهِ قَطْعَ السَّبِيلِ فَقَالَ يَا عَدِيُّ هَلْ رَأَيْتَ الْحِيرَةَ قُلْتُ لَمْ أَرَهَا وَقَدْ أُنْبِئْتُ عَنْهَا قَالَ فَإِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ لَتَرَيَنَّ الظَّعِينَةَ تَرْتَحِلُ مِنْ الْحِيرَةِ حَتَّى تَطُوفَ بِالْكَعْبَةِ لَا تَخَافُ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ قُلْتُ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَ نَفْسِي فَأَيْنَ دُعَّارُ طَيِّئٍ الَّذِينَ قَدْ سَعَّرُوا الْبِلَادَ وَلَئِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ لَتُفْتَحَنَّ كُنُوزُ كِسْرَى قُلْتُ كِسْرَى بْنِ هُرْمُزَ قَالَ كِسْرَى بْنِ هُرْمُزَ وَلَئِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ لَتَرَيَنَّ الرَّجُلَ يُخْرِجُ مِلْءَ كَفِّهِ مِنْ ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ يَطْلُبُ مَنْ يَقْبَلُهُ مِنْهُ فَلَا يَجِدُ أَحَدًا يَقْبَلُهُ مِنْهُ وَلَيَلْقَيَنَّ اللَّهَ أَحَدُكُمْ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَلَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تَرْجُمَانٌ يُتَرْجِمُ لَهُ فَلَيَقُولَنَّ لَهُ أَلَمْ أَبْعَثْ إِلَيْكَ رَسُولًا فَيُبَلِّغَكَ فَيَقُولُ بَلَى فَيَقُولُ أَلَمْ أُعْطِكَ مَالًا وَأُفْضِلْ عَلَيْكَ فَيَقُولُ بَلَى فَيَنْظُرُ عَنْ يَمِينِهِ فَلَا يَرَى إِلَّا جَهَنَّمَ وَيَنْظُرُ عَنْ يَسَارِهِ فَلَا يَرَى إِلَّا جَهَنَّمَ قَالَ عَدِيٌّ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقَّةِ تَمْرَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ شِقَّةَ تَمْرَةٍ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ قَالَ عَدِيٌّ فَرَأَيْتُ الظَّعِينَةَ تَرْتَحِلُ مِنْ الْحِيرَةِ حَتَّى تَطُوفَ بِالْكَعْبَةِ لَا تَخَافُ إِلَّا اللَّهَ وَكُنْتُ فِيمَنْ افْتَتَحَ كُنُوزَ كِسْرَى بْنِ هُرْمُزَ وَلَئِنْ طَالَتْ بِكُمْ حَيَاةٌ لَتَرَوُنَّ مَا قَالَ النَّبِيُّ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخْرِجُ مِلْءَ كَفِّهِ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا سَعْدَانُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُجَاهِدٍ حَدَّثَنَا مُحِلُّ بْنُ خَلِيفَةَ سَمِعْتُ عَدِيًّا كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ነጊሩኒ ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል ሓካም] ነጊሩና ኣሎ [ኣን-ናድላር] ነጊሩና ኣሎ [እስራኤል] ነጊሩና ኣሎ [ሰዓድ ኣት-ታዒ] ነጊሩና ኣሎ [ሙሂሉ ቢን ከሊፋ] ካብ [ዓዲ ቢን ሃቲም] ኢሉ፤ 'ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከለኹ ሃንደበት ሓደ ሰብኣይ ብዛዕባ ድኽነቱ እናኣማረረ መጸሉ፡ ድሕሪኡ ካልእ ሰብኣይ ብዛዕባ ሸፋቱ ጎደናታት እናኣማረረ መጸ'። ስለዚ ከምዚ በለ:- ‘ኦ ዓድዪ መሬት ኣል ሒራ ርኢኻ ትፈልጥ ዲኻ?’ በለ። ኢለ መለስኩሉ፤ 'ርእየዮ ኣይፈልጥን ግን ዜና ሰሚዐዮ'። ንሱ ድማ፡ 'ነዊሕ ዕድመ እንተዝወሃበካ ብርግጽ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ብዘይካ ኣላህ ንኻልእ ከይፈርሐት ካብ ኣልሂራ ናብ ካዕባ ተዋፍ ክትገብር መኪና ክትዝውር ምረኣኻያ'። ኢለ ብልበይ፤ 'ኣብ መላእ ሃገር ሃልሃልታ ጸለመ ዘቃጸሉ ሸፋቱ ቀቢላ ታይይ ኣበይ ኣለዉ?'. -ቀጺሉ-: 'ዕድመ ነዊሕ እንተዝወሃበካ ብርግጽ መዝገብ ክስራ ምሰዓርካዮ' -ንጉስ ፋርስ-። ኢለ ሓቲተ፤ 'ኪስራ ቢን ሑርሙዝ?'. ንሱ ድማ ‘እወ ክስራ ቢን ሑርሙዝ’ ኢሉ መለሰ። ንነዊሕ እንተነበርካ ድማ ብርግጽ ሓደ ሰብ ወርቂ ወይ ብሩር ኣብ ምሉእ ጨጉሩ ሒዙ ክወጽእ ንሰዳቃኡ ክቕበል ዝደሊ ሰብ ክደሊ ግን ክቕበሎ ዝደሊ ሰብ ኣይረክብን ክትዕዘብ ኢኻ። ከምኡ ውን ብርግጽ ነፍሲ ወከፍኩም ኣብታ ምስኡ ዝተራኸብኩምላ መዓልቲ -ቂያማት- ምስ ኣላህ ክትራኸቡ ኢኹም ኣብ መንጎኡን ኣላህን ኣፈኛኡ ዝኸውን ተርጓሚ ኣብ ዘይህልወሉ እዋን። ሽዑ ኣላህ ብርግጽ ክሓቶ እዩ: 'ሃብቲ ኣይሃብኩኻን ህያባትን ኣይሃብኩኻን ድየ?'። እቲ ሰብ ድማ፤ 'ልክዕ'። ሽዑ እቲ ሰብ ንየማኑ ጠመተ ግን ብዘይካ ሲኦል ጃሃናም ካልእ ኣይረኣየን፡ ድሕሪኡ ንጸጋሙ ጠመተ ግን ብዘይካ ሲኦል ጃሃናም ካልእ ኣይረኣየን'። 'ኣዲይ ድማ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ውን ሰሚዐዮ ኣለኹ : 'ካብ ሲኦል ንርእስኹም ተኸላኸሉ ዋላ -ሻዳቃ- ፍርቂ ዕለት ብምሃብ። እንተዘይብልካ ሽዑ ጽቡቕ ነገር በል'። ኣዲይ ድማ፤ 'ድሕሪኡ ድሒሩ ኣብታ መዓልቲ ሓንቲ ሰበይቲ ካብ ኣልሂራ ናብ ካዕባ ብዘይ ፍርሒ ብዘይ ፍርሒ ኣብ ካዕባ ብእግራ መኪና ክትዝውር ርእየ ኣነ ድማ ካብቶም ካዝና ክስራ ቢን ሑርሙዝ ዝሰዓሩ እየ። ከምኡ ውን ነዊሕ ዕድመ እንተዝወሃበካ ብርግጽ ኣቡ ኣልቃሲም ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝበልዎ ማለት ሓደ ሰብ ክንዲ ጨጉሪ ኢዱ ዝመልአ ሃብቲ ሒዙ ከም ዝወጽእ ብርግጽ ምረኣኻዮ'። ነጊሩኒ ኣሎ [ዓብደላ ቢን መሓመድ] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ዓሺም] ነጊሩና ኣሎ [ሰዓድ ቢን ቢሲር] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙጃሂድ] ነጊሩና ኣሎ [ሙሂሉ ቢን ከሊፋ] ሰሚዐ [ዓዲ]፤ 'ኣነ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እየ ዘለኹ'።