Imam Nasa'i : 4078

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَنْبَأَنَا مَحْبُوبٌ قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَقَ عَنْ شَرِيكٍ عَنْ خُصَيْفٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ الْخُمُسُ الَّذِي لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ كَانَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَرَابَتِهِ لَا يَأْكُلُونَ مِنْ الصَّدَقَةِ شَيْئًا فَكَانَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُمُسُ الْخُمُسِ وَلِذِي قَرَابَتِهِ خُمُسُ الْخُمُسِ وَلِلْيَتَامَى مِثْلُ ذَلِكَ وَلِلْمَسَاكِينِ مِثْلُ ذَلِكَ وَلِابْنِ السَّبِيلِ مِثْلُ ذَلِكَ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ { وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ لِلَّهِ ابْتِدَاءُ كَلَامٍ لِأَنَّ الْأَشْيَاءَ كُلَّهَا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَلَعَلَّهُ إِنَّمَا اسْتَفْتَحَ الْكَلَامَ فِي الْفَيْءِ وَالْخُمُسِ بِذِكْرِ نَفْسِهِ لِأَنَّهَا أَشْرَفُ الْكَسْبِ وَلَمْ يَنْسِبْ الصَّدَقَةَ إِلَى نَفْسِهِ عَزَّ وَجَلَّ لِأَنَّهَا أَوْسَاخُ النَّاسِ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ وَقَدْ قِيلَ يُؤْخَذُ مِنْ الْغَنِيمَةِ شَيْءٌ فَيُجْعَلُ فِي الْكَعْبَةِ وَهُوَ السَّهْمُ الَّذِي لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَسَهْمُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْإِمَامِ يَشْتَرِي الْكُرَاعَ مِنْهُ وَالسِّلَاحَ وَيُعْطِي مِنْهُ مَنْ رَأَى مِمَّنْ رَأَى فِيهِ غَنَاءً وَمَنْفَعَةً لِأَهْلِ الْإِسْلَامِ وَمِنْ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَالْعِلْمِ وَالْفِقْهِ وَالْقُرْآنِ وَسَهْمٌ لِذِي الْقُرْبَى وَهُمْ بَنُو هَاشِمٍ وَبَنُو الْمُطَّلِبِ بَيْنَهُمْ الْغَنِيُّ مِنْهُمْ وَالْفَقِيرُ وَقَدْ قِيلَ إِنَّهُ لِلْفَقِيرِ مِنْهُمْ دُونَ الْغَنِيِّ كَالْيَتَامَى وَابْنِ السَّبِيلِ وَهُوَ أَشْبَهُ الْقَوْلَيْنِ بِالصَّوَابِ عِنْدِي وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ وَالصَّغِيرُ وَالْكَبِيرُ وَالذَّكَرُ وَالْأُنْثَى سَوَاءٌ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ جَعَلَ ذَلِكَ لَهُمْ وَقَسَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِمْ وَلَيْسَ فِي الْحَدِيثِ أَنَّهُ فَضَّلَ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَلَا خِلَافَ نَعْلَمُهُ بَيْنَ الْعُلَمَاءِ فِي رَجُلٍ لَوْ أَوْصَى بِثُلُثِهِ لِبَنِي فُلَانٍ أَنَّهُ بَيْنَهُمْ وَأَنَّ الذَّكَرَ وَالْأُنْثَى فِيهِ سَوَاءٌ إِذَا كَانُوا يُحْصَوْنَ فَهَكَذَا كُلُّ شَيْءٍ صُيِّرَ لِبَنِي فُلَانٍ أَنَّهُ بَيْنَهُمْ بِالسَّوِيَّةِ إِلَّا أَنْ يُبَيِّنَ ذَلِكَ الْآمِرُ بِهِ وَاللَّهُ وَلِيُّ التَّوْفِيقِ وَسَهْمٌ لِلْيَتَامَى مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمٌ لِلْمَسَاكِينِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمٌ لِابْنِ السَّبِيلِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَلَا يُعْطَى أَحَدٌ مِنْهُمْ سَهْمُ مِسْكِينٍ وَسَهْمُ ابْنِ السَّبِيلِ وَقِيلَ لَهُ خُذْ أَيَّهُمَا شِئْتَ وَالْأَرْبَعَةُ أَخْمَاسٍ يَقْسِمُهَا الْإِمَامُ بَيْنَ مَنْ حَضَرَ الْقِتَالَ مِنْ الْمُسْلِمِينَ الْبَالِغِينَ

اسان کي [عمرو بن يحييٰ بن الحارث] جي خبر ڏيڻ کان پوءِ، هن چيو؛ اسان کي [محبوب] جي خبر ڏني آهي، هن چيو؛ اسان کي [ابو اسحاق] جي خبر ڏني آهي [شريق] جي خبر ڏني آهي [خشيف] جي خبر ڏني آهي [مجاهد] جي خبر ڏني آهي ته؛ پنجون حصو جيڪو الله ۽ رسول جي لاءِ آهي، اهو رسول الله ﷺ ۽ سندس مائٽن لاءِ آهي، اهي ڪنهن به قسم جي زڪوات جو مال نه کائيندا آهن. تنهن ڪري نبي ﷺ جي لاءِ پنجون حصو ۽ سندس خاندان لاءِ پنجون حصو، اهڙي يتيم لاءِ، اهڙي غريب ماڻهن لاءِ، ۽ ابن سبيل جي لاءِ، ابو عبدالرحمان چيو؛ الله: ڄاڻو، بيشڪ، جيڪو به توهان کي غنيمت جي طور تي ملي سگهي ٿو، پوءِ بيشڪ پنجون حصو الله، رسول، رسول جي مائٽن، يتيمن، غريبن ۽ بد اخلاقن لاءِ آهي ۽ الله لاءِ سندس ڪلام عَزَّوَجَلَّ لفظن جي شروعات آهي ڇاڪاڻ ته هر شيءِ الله عَزَّوَجَلَّ جي آهي ۽ شايد لفظ فيع بابت ۽ هي پنجون حصو پاڻ جي ذڪر سان شروع ٿئي ٿو ڇاڪاڻ ته اهو بهترين ذريعو معاش آهي ۽ الله پاڻ کي عَزَّوَجَلَّ جي طرف منسوب نٿو ڪري ڇاڪاڻ ته اهو انساني فضلو آهي، وَلَهُ اللّهُ، ۽ چيو ويندو آهي ته مالِ غنيمت مان ٿورو ورتو ويو ۽ پوءِ ڪعبي لاءِ مختص ڪيو ويو ۽ اهو الله جو حصو هو، جڏهن ته پيغمبر صلي الله عليه وسلم جا حصا هڪ سردار کي ڏنا ويا، هن سواري جا جانور ۽ هٿيار خريد ڪيا ۽ انهن مان هر ڪنهن کي ڏنو جيڪو مسلمانن لاءِ ضروري ۽ مفيد سمجهيو، يا حديث، سائنس، فقه ۽ قرآن جا ماهر، جيئن ته سندس مائٽن لاءِ حصا، يعني بني حسيم ۽ عبدالمطلب وغيره. امير ۽ غريب آهن، ۽ چيو ويندو آهي ته حصا صرف غريبن لاءِ آهن سواءِ اميرن جي، جهڙوڪ يتيم ۽ ابن سبيل ۽ اهو منهنجي راءِ ۾ سچ جي ويجهو بيان آهي، ۽ الله بهتر ڄاڻي ٿو. ٻار، بالغ، مرد ۽ عورتون برابر آهن ڇو ته الله تعاليٰ اهو انهن کي ڏنو، ۽ الله جي رسول صلي الله عليه وسلم ان کي انهن ۾ ورهايو، حديث ۾ اهو ذڪر ناهي ته هن هڪ کي ٻئي تي ترجيح ڏني، ڪو به اختلاف ناهي جيڪو اسان عالمن کان ڄاڻون ٿا ته ڪو ماڻهو پنهنجي ملڪيت جو ٽيون حصو بني فلان کي وصيت ڪري ٿو ته ملڪيت انهن ۾ ورهائجي ويندي آهي ۽ مردن ۽ عورتن لاءِ برابر حصا ملندا آهن، ساڳئي طرح جيڪڏهن سڄو حصو بني فلان کي ڏنو وڃي ته انهن کي برابر حصا ملندا آهن، جيستائين اهو شخص جيڪو ان جو حڪم ڏنو آهي ان جي وضاحت نه ڪري. ۽ هڪ حصو مسلمانن مان يتيم لاءِ آهي، هڪ حصو مسلمانن مان غريبن لاءِ آهي، هڪ حصو مسلمانن مان ابن سبيل لاءِ آهي، ۽ انهن مان ڪنهن کي به غريب يا ابن سبيل جو حصو نه ڏنو ويندو آهي ۽ ان کي چيو ويندو آهي؛ جيڪو توهان چاهيو ٿا اهو وٺو، جڏهن ته حصو جو چار پنجون حصو پادري طرفان انهن ۾ ورهايو ويندو آهي جيڪي جنگ ۾ حصو وٺن ٿا ۽ بالغ ٿي چڪا آهن.