Imam Tirmidzi : 2985

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ بَاذَانَ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ فِي هَذِهِ الْآيَةِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَر أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ } قَالَ بَرِئَ مِنْهَا النَّاسُ غَيْرِي وَغَيْرَ عَدِيَّ بْنِ بَدَّاءٍ وَكَانَا نَصْرَانِيَّيْنِ يَخْتَلِفَانِ إِلَى الشَّامِ قَبْلَ الْإِسْلَامِ فَأَتَيَا الشَّامَ لِتِجَارَتِهِمَا وَقَدِمَ عَلَيْهِمَا مَوْلًى لِبَنِي هَاشِمٍ يُقَالُ لَهُ بُدَيْلُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ بِتِجَارَةٍ وَمَعَهُ جَامٌ مِنْ فِضَّةٍ يُرِيدُ بِهِ الْمَلِكَ وَهُوَ عُظْمُ تِجَارَتِهِ فَمَرِضَ فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا وَأَمَرَهُمَا أَنْ يُبَلِّغَا مَا تَرَكَ أَهْلَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا مَاتَ أَخَذْنَا ذَلِكَ الْجَامَ فَبِعْنَاهُ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ ثُمَّ اقْتَسَمْنَاهُ أَنَا وَعَدِيُّ بْنُ بَدَّاءٍ فَلَمَّا قَدِمْنَا إِلَى أَهْلِهِ دَفَعْنَا إِلَيْهِمْ مَا كَانَ مَعَنَا وَفَقَدُوا الْجَامَ فَسَأَلُونَا عَنْهُ فَقُلْنَا مَا تَرَكَ غَيْرَ هَذَا وَمَا دَفَعَ إِلَيْنَا غَيْرَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا أَسْلَمْتُ بَعْدَ قُدُومِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ تَأَثَّمْتُ مِنْ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَأَخْبَرْتُهُمْ الْخَبَرَ وَأَدَّيْتُ إِلَيْهِمْ خَمْسَ مِائَةِ دِرْهَمٍ وَأَخْبَرْتُهُمْ أَنَّ عِنْدَ صَاحِبِي مِثْلَهَا فَأَتَوْا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُمْ الْبَيِّنَةَ فَلَمْ يَجِدُوا فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَسْتَحْلِفُوهُ بِمَا يُقْطَعُ بِهِ عَلَى أَهْلِ دِينِهِ فَحَلَفَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ إِلَى قَوْلِهِ أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ } فَقَامَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَحَلَفَا فَنُزِعَتْ الْخَمْسُ مِائَةِ دِرْهَمٍ مِنْ عَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِصَحِيحٍ وَأَبُو النَّضْرِ الَّذِي رَوَى عَنْهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ هُوَ عِنْدِي مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَقَدْ تَرَكَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ بِالْحَدِيثِ وَهُوَ صَاحِبُ التَّفْسِيرِ سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَلَا نَعْرِفُ لِسَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ الْمَدَنِيِّ رِوَايَةً عَنْ أَبِي صَالِحٍ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ شَيْءٌ مِنْ هَذَا عَلَى الِاخْتِصَارِ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ

আমাক কৈছে [আল হাছান বিন আহমদ বিন আবু ছিয়ুআইব আল হাৰাণীয়ে] আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন চালামাহ আল হাৰাণীয়ে] আমাক [মুহাম্মাদ বিন ইছহাক] [আবু আন নাদলৰ]ৰ পৰা [বদজান]ৰ পৰা [ইবন আব্বাছ]ৰ পৰা [তামিম আদ ফ্ৰম]ৰ পৰা [ইবন আব্বাছ]ৰ পৰা এই আয়াতৰ বিষয়ে কৈছে হে তোমালোক যি বিশ্বাসী, যদি তোমালোকৰ মাজৰ এজন মৃত্যুৰ সন্মুখীন হ’ব, যেতিয়া তেওঁ উইল কৰিবলৈ ওলাইছে, তেতিয়া ইচ্ছাৰ সাক্ষী হওক আপোনালোকৰ মাজৰ দুজন ন্যায়পৰায়ণ লোকে। QS আল মা`ইদাহ: ১০৯, তামিমে কয়; 'মো আৰু আদি বিন বদ্দাৰ বাহিৰে এই আয়াতৰ পৰা মানুহ মুক্ত'। আগতে দুয়োজনেই খ্ৰীষ্টান আছিল যিয়ে ইছলামৰ আগতে পাল পাতি ছিৰিয়ালৈ গৈছিল। দুয়োজনেই ছিৰিয়ালৈ ব্যৱসায় কৰিবলৈ আহিছিল, দুয়োৰে ওচৰলৈ বানি হাছিমৰ বুদাইল বিন আবু মৰিয়াম নামৰ এজন দাস তেওঁৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে আহিছিল, তেওঁ ৰূপৰ কাপ এটা লৈ আহিছিল যিটো তেওঁ ৰজাৰ ওচৰলৈ লৈ যাব বিচাৰিছিল, এই বস্তুটোৱেই আছিল তেওঁৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ব্যৱসায়িক সামগ্ৰী। তেওঁ অসুস্থ হৈ তেওঁলোকৰ ওচৰত উইল এৰি থৈ গ’ল, যিখিনি এৰি থৈ গৈছে সেইখিনি পৰিয়ালক দিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। তামিমে ক'লে, "তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত আমি গিলাচটো লৈ হাজাৰ দিৰহামত বিক্ৰী কৰিলোঁ, আৰু আমি মোৰ আৰু আদি ইবনে বদ্দা`ৰ মাজত ভাগ কৰিলোঁ। আমি যেতিয়া তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ওচৰলৈ গৈছিলো, আমি তেওঁলোকক যি আনিছিলো সেইখিনি দিলোঁ। তেওঁলোকে গিলাচটো হেৰুৱাই আমাক এই বিষয়ে সুধিলে। আমি ক'লোঁ, 'তেওঁ এইটোৰ বাহিৰে একো এৰি যোৱা নাছিল আৰু তেওঁ আন একো নিদিলে।'" তামিমে ক'লে, "যেতিয়া মই ইছলাম আকোৱালি লৈছিলো, সেইটো হ’ল, যেতিয়া নবী (ছাঃ) মদীনাত উপস্থিত হ’ল, তেতিয়া মই তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ওচৰলৈ গৈ সঁচা কথা ক’লোঁ আৰু তেওঁলোকক ক’লোঁ যে মোৰ বন্ধুৰ হাতত সেই ধনৰাশি আছে তেওঁলোকৰ ধৰ্মৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তেওঁক ৰায়দানৰ শপত খাবলৈ।" তেওঁ শপত খালে আৰু আল্লাহে আয়াতটো অৱতীৰ্ণ কৰিলে হে তোমালোক যিসকল বিশ্বাসী, যেতিয়া মৃত্যু তোমালোকৰ মাজৰ এজনৰ কাষ চাপিব আৰু তেওঁ ইচ্ছা কৰিবলৈ ওলাইছে, তেতিয়ালৈকে তোমালোকৰ মাজৰ দুজন ন্যায়পৰায়ণ মানুহে সাক্ষী হওক বা তেওঁলোকে ভয় কৰে যে তেওঁলোকৰ শপতৰ পিছত শপতবোৰ ঘূৰাই দিয়া হ’ব QS Al Ma`idah: ১০৯. 'আমৰু বিন আল আছ আৰু আন এজন মানুহ থিয় হ'ল, দুয়োজনে শপত খালে, তাৰ পিছত এশ দিৰহাম আদি বিন বদ্দাৰ পৰা লোৱা হৈছিল`'। আবু ইছাই ক’লে; এই হাদীছ ঘৰীব আৰু ইয়াৰ চানাদ ছহীহ নহয়। আবু আন নাদল য'ত মহম্মদ বিন ইছহাকে তেওঁৰ পৰা এই হাদীছ বর্ণনা কৰিছে, মই ভাবো তেওঁ মহম্মদ বিন আছ ছাইব আল কলবী, তেওঁৰ কুন-য়াহ হৈছে আবু আন নাদলৰ। আলিমসকলে তেওঁৰ হাদীছ এৰি থৈ গৈছে আৰু তেওঁৰ ওচৰত ব্যাখ্যাৰ কিতাপ এখনো আছে। এবাৰ মহম্মদ বিন ইছমাইলে কোৱা শুনিছিলো; মহম্মদ বিন আছ ছাইব আল কলবিৰ কুন-ইয়াহ আছিল আবু আন নাদলৰ, আৰু আমি নাজানো যে ছালিম বিন আবু আন নাদলৰ আল মাদানীৰ উম্ম হানিৰ দাস আবু ছালিহৰ পৰা এটা ৰিৱায়ান আছিল। এই হাদীছৰ এটা অংশ ইবনে আব্বাছৰ পৰা আন এখন ছানাদৰ জৰিয়তে চমুকৈ বর্ণিত হৈছে।