Imam Darimi : 645

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْكُمَيْتِ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ وَهْبٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مُوسَى قَالَ مَرَّ سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بِالْمَدِينَةِ وَهُوَ يُرِيدُ مَكَّةَ فَأَقَامَ بِهَا أَيَّامًا فَقَالَ هَلْ بِالْمَدِينَةِ أَحَدٌ أَدْرَكَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا لَهُ أَبُو حَازِمٍ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ لَهُ يَا أَبَا حَازِمٍ مَا هَذَا الْجَفَاءُ قَالَ أَبُو حَازِمٍ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَأَيُّ جَفَاءٍ رَأَيْتَ مِنِّي قَالَ أَتَانِي وُجُوهُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَلَمْ تَأْتِنِي قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ أَنْ تَقُولَ مَا لَمْ يَكُنْ مَا عَرَفْتَنِي قَبْلَ هَذَا الْيَوْمِ وَلَا أَنَا رَأَيْتُكَ قَالَ فَالْتَفَتَ سُلَيْمَانُ إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ فَقَالَ أَصَابَ الشَّيْخُ وَأَخْطَأْتُ قَالَ سُلَيْمَانُ يَا أَبَا حَازِمٍ مَا لَنَا نَكْرَهُ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّكُمْ أَخْرَبْتُمْ الْآخِرَةَ وَعَمَّرْتُمْ الدُّنْيَا فَكَرِهْتُمْ أَنْ تُنْقَلُوا مِنْ الْعُمْرَانِ إِلَى الْخَرَابِ قَالَ أَصَبْتَ يَا أَبَا حَازِمٍ فَكَيْفَ الْقُدُومُ غَدًا عَلَى اللَّهِ قَالَ أَمَّا الْمُحْسِنُ فَكَالْغَائِبِ يَقْدُمُ عَلَى أَهْلِهِ وَأَمَّا الْمُسِيءُ فَكَالْآبِقِ يَقْدُمُ عَلَى مَوْلَاهُ فَبَكَى سُلَيْمَانُ وَقَالَ لَيْتَ شِعْرِي مَا لَنَا عِنْدَ اللَّهِ قَالَ اعْرِضْ عَمَلَكَ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ قَالَ وَأَيُّ مَكَانٍ أَجِدُهُ قَالَ { إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ وَإِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ } قَالَ سُلَيْمَانُ فَأَيْنَ رَحْمَةُ اللَّهِ يَا أَبَا حَازِمٍ قَالَ أَبُو حَازِمٍ { رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنْ الْمُحْسِنِينَ } قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ يَا أَبَا حَازِمٍ فَأَيُّ عِبَادِ اللَّهِ أَكْرَمُ قَالَ أُولُو الْمُرُوءَةِ وَالنُّهَى قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ فَأَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ أَبُو حَازِمٍ أَدَاءُ الْفَرَائِضِ مَعَ اجْتِنَابِ الْمَحَارِمِ قَالَ سُلَيْمَانُ فَأَيُّ الدُّعَاءِ أَسْمَعُ قَالَ أَبُو حَازِمٍ دُعَاءُ الْمُحْسَنِ إِلَيْهِ لِلْمُحْسِنِ قَالَ فَأَيُّ الصَّدَقَةِ أَفْضَلُ قَالَ لِلسَّائِلِ الْبَائِسِ وَجُهْدُ الْمُقِلِّ لَيْسَ فِيهَا مَنٌّ وَلَا أَذًى قَالَ فَأَيُّ الْقَوْلِ أَعْدَلُ قَالَ قَوْلُ الْحَقِّ عِنْدَ مَنْ تَخَافُهُ أَوْ تَرْجُوهُ قَالَ فَأَيُّ الْمُؤْمِنِينَ أَكْيَسُ قَالَ رَجُلٌ عَمِلَ بِطَاعَةِ اللَّهِ وَدَلَّ النَّاسَ عَلَيْهَا قَالَ فَأَيُّ الْمُؤْمِنِينَ أَحْمَقُ قَالَ رَجُلٌ انْحَطَّ فِي هَوَى أَخِيهِ وَهُوَ ظَالِمٌ فَبَاعَ آخِرَتَهُ بِدُنْيَا غَيْرِهِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ أَصَبْتَ فَمَا تَقُولُ فِيمَا نَحْنُ فِيهِ قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَوَ تُعْفِينِي قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ لَا وَلَكِنْ نَصِيحَةٌ تُلْقِيهَا إِلَيَّ قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ آبَاءَكَ قَهَرُوا النَّاسَ بِالسَّيْفِ وَأَخَذُوا هَذَا الْمُلْكَ عَنْوَةً عَلَى غَيْرِ مَشُورَةٍ مِنْ الْمُسْلِمِينَ وَلَا رِضَاهُمْ حَتَّى قَتَلُوا مِنْهُمْ مَقْتَلَةً عَظِيمَةً فَقَدْ ارْتَحَلُوا عَنْهَا فَلَوْ أُشْعِرْتَ مَا قَالُوا وَمَا قِيلَ لَهُمْ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ بِئْسَ مَا قُلْتَ يَا أَبَا حَازِمٍ قَالَ أَبُو حَازِمٍ كَذَبْتَ إِنَّ اللَّهَ أَخَذَ مِيثَاقَ الْعُلَمَاءِ لَيُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا يَكْتُمُونَهُ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ فَكَيْفَ لَنَا أَنْ نُصْلِحَ قَالَ تَدَعُونَ الصَّلَفَ وَتَمَسَّكُونَ بِالْمُرُوءَةِ وَتَقْسِمُونَ بِالسَّوِيَّةِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ كَيْفَ لَنَا بِالْمَأْخَذِ بِهِ قَالَ أَبُو حَاَزِمٍ تَأْخُذُهُ مِنْ حِلِّهِ وَتَضَعُهُ فِي أَهْلِهِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ هَلْ لَكَ يَا أَبَا حَازِمٍ أَنْ تَصْحَبَنَا فَتُصِيبَ مِنَّا وَنُصِيبَ مِنْكَ قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ وَلِمَ ذَاكَ قَالَ أَخْشَى أَنْ أَرْكَنَ إِلَيْكُمْ شَيْئًا قَلِيلًا فَيُذِيقَنِي اللَّهُ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ ارْفَعْ إِلَيْنَا حَوَائِجَكَ قَالَ تُنْجِينِي مِنْ النَّارِ وَتُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ قَالَ سُلَيْمَانُ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيَّ قَالَ أَبُو حَازِمٍ فَمَا لِي إِلَيْكَ حَاجَةٌ غَيْرُهَا قَالَ فَادْعُ لِي قَالَ أَبُو حَازِمٍ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ سُلَيْمَانُ وَلِيَّكَ فَيَسِّرْهُ لِخَيْرِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَإِنْ كَانَ عَدُوَّكَ فَخُذْ بِنَاصِيَتِهِ إِلَى مَا تُحِبُّ وَتَرْضَى قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ قَطُّ قَالَ أَبُو حَازِمٍ قَدْ أَوْجَزْتُ وَأَكْثَرْتُ إِنْ كُنْتَ مِنْ أَهْلِهِ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ مِنْ أَهْلِهِ فَمَا يَنْفَعُنِي أَنْ أَرْمِيَ عَنْ قَوْسٍ لَيْسَ لَهَا وَتَرٌ قَالَ لَهُ سُلَيْمَانُ أَوْصِنِي قَالَ سَأُوصِيكَ وَأُوجِزُ عَظِّمْ رَبَّكَ وَنَزِّهْهُ أَنْ يَرَاكَ حَيْثُ نَهَاكَ أَوْ يَفْقِدَكَ حَيْثُ أَمَرَكَ فَلَمَّا خَرَجَ مِنْ عِنْدِهِ بَعَثَ إِلَيْهِ بِمِائَةِ دِينَارٍ وَكَتَبَ إِلَيْهِ أَنْ أَنْفِقْهَا وَلَكَ عِنْدِي مِثْلُهَا كَثِيرٌ قَالَ فَرَدَّهَا عَلَيْهِ وَكَتَبَ إِلَيْهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ أَنْ يَكُونَ سُؤَالُكَ إِيَّايَ هَزْلًا أَوْ رَدِّي عَلَيْكَ بَذْلًا وَمَا أَرْضَاهَا لَكَ فَكَيْفَ أَرْضَاهَا لِنَفْسِي وَكَتَبَ إِلَيْهِ إِنَّ مُوسَى بْنَ عِمْرَانَ لَمَّا وَرَدَ مَاءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهَا رِعَاءً يَسْقُونَ وَوَجَدَ مِنْ دُونِهِمْ جَارِيَتَيْنِ تَذُودَانِ فَسَأَلَهُمَا فَقَالَتَا { لَا نَسْقِي حَتَّى يُصْدِرَ الرِّعَاءُ وَأَبُونَا شَيْخٌ كَبِيرٌ فَسَقَى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّى إِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ } وَذَلِكَ أَنَّهُ كَانَ جَائِعًا خَائِفًا لَا يَأْمَنُ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَلَمْ يَسْأَلْ النَّاسَ فَلَمْ يَفْطِنْ الرِّعَاءُ وَفَطِنَتْ الْجَارِيتَانِ فَلَمَّا رَجَعَتَا إِلَى أَبِيهِمَا أَخْبَرَتَاهُ بِالْقِصَّةِ وَبِقَوْلِهِ فَقَالَ أَبُوهُمَا وَهُوَ شُعَيْبٌ هَذَا رَجُلٌ جَائِعٌ فَقَالَ لِإِحْدَاهُمَا اذْهَبِي فَادْعِيهِ فَلَمَّا أَتَتْهُ عَظَّمَتْهُ وَغَطَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ { إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا } فَشَقَّ عَلَى مُوسَى حِينَ ذَكَرَتْ { أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا } وَلَمْ يَجِدْ بُدًّا مِنْ أَنْ يَتْبَعَهَا إِنَّهُ كَانَ بَيْنَ الْجِبَالِ جَائِعًا مُسْتَوْحِشًا فَلَمَّا تَبِعَهَا هَبَّتْ الرِّيحُ فَجَعَلَتْ تَصْفِقُ ثِيَابَهَا عَلَى ظَهْرِهَا فَتَصِفُ لَهُ عَجِيزَتَهَا وَكَانَتْ ذَاتَ عَجُزٍ وَجَعَلَ مُوسَى يُعْرِضُ مَرَّةً وَيَغُضُّ أُخْرَى فَلَمَّا عِيلَ صَبْرُهُ نَادَاهَا يَا أَمَةَ اللَّهِ كُونِي خَلْفِي وَأَرِينِي السَّمْتَ بِقَوْلِكِ ذَا فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى شُعَيْبٍ إِذَا هُوَ بِالْعَشَاءِ مُهَيَّأً فَقَالَ لَهُ شُعَيْبٌ اجْلِسْ يَا شَابُّ فَتَعَشَّ فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَعُوذُ بِاللَّهِ فَقَالَ لَهُ شُعَيْبٌ لِمَ أَمَا أَنْتَ جَائِعٌ قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي أَخَافُ أَنْ يَكُونَ هَذَا عِوَضًا لِمَا سَقَيْتُ لَهُمَا وَإِنَّا مِنْ أَهْلِ بَيْتٍ لَا نَبِيعُ شَيْئًا مِنْ دِينِنَا بِمِلْءِ الْأَرْضِ ذَهَبًا فَقَالَ لَهُ شُعَيْبٌ لَا يَا شَابُّ وَلَكِنَّهَا عَادَتِي وَعَادَةُ آبَائِي نُقْرِي الضَّيْفَ وَنُطْعِمُ الطَّعَامَ فَجَلَسَ مُوسَى فَأَكَلَ فَإِنْ كَانَتْ هَذِهِ الْمِائَةُ دِينَارٍ عِوَضًا لِمَا حَدَّثْتُ فَالْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ فِي حَالِ الِاضْطِرَارِ أَحَلُّ مِنْ هَذِهِ وَإِنْ كَانَ لِحَقٍّ لِي فِي بَيْتِ الْمَالِ فَلِي فِيهَا نُظَرَاءُ فَإِنْ سَاوَيْتَ بَيْنَنَا وَإِلَّا فَلَيْسَ لِي فِيهَا حَاجَةٌ

ነጊሩና ኣሎ [ያዕቁብ ቢን ኢብራሂም] ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ዑመር ቢን ኣል ኩሚት] ነጊሩና ኣሎ [ዓሊ ቢን ዋሃብ ኣል ሓምዳኒ] ነጊሩና ኣሎ [ኣድል ድላሓክ ቢን ሙሳ] ከምዚ ኢሉ: 'ሱሌማን ቢን ዓብዱል ማሊክ ብከተማ መዲና ሓሊፉ ናብ ከተማ መካ ክኸይድ ደልዩ: ድሕሪኡ ኣብ መዲና ንሓያሎ መዓልታት ጸኒሑ: ድሕሪኡ ከምዚ ኢሉ:: 'ኣብ መዲና ምስ ሓደ ካብ ሰሓባ ናይ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ዝተራኸበ ሰብ ኣሎ ድዩ? '፣ ንሳቶም ድማ 'እወ ኣቡ ሓዚም ኦ ኤሚሩል ሙሚኒን' ኢሎም መለሱ። ብድሕሪኡ ንኣቡ ሓዚም ከምጽእ ሰብ ሰደደ። ኣቡ ሓዚም ኣብ ሱሌማን ቢን ዓብዱል ማሊክ ምስ በጽሐ። ሱሌማን ከምዚ ኢሉ ሓተተ: ‘ኦ ኣቡ ሓዚም ትርጉም ናይቲ ቁርጽራጽ ኣተሓሳስባኻ እንታይ እዩ? ’፣ [ኣቡ ሓዚም] ከምዚ ክብል መለሰ: ‘ኦ ኣሚሩል ሙ`ሚኒን እንታይ ዓይነት ቁርጽራጽ ኣተሓሳስባ ኢኻ ትርእየኒ ዘለኻ? '፡ ንሱ ድማ 'እዋእ ህዝቢ መዲና ክረኽበኒ ይርኢ ኣለኹ፡ ንስኻትኩም ግን ክትሪኡኒ ኣይትደልዩን ኢኹም' ኢሉ መለሰሉ። ሽዑ ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ: ‘ኦ ኣሚሩል ሙ`ሚኒን ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ ብጭቡጥ ዘይተፈጸመ ካብ ምባል ክከላኸለልካ እጽሊ፣ ቅድሚ ሎሚ ኣይትፈልጥን ኢኻ ከምኡ’ውን -ቅድሚ ሕጂ- ርእየካ ኣይፈልጥን’። ዳሃክ ቢን ሙሳ ከምዚ በለ:- ብድሕሪኡ ሱሌማን ናብ መሓመድ ቢን ሺሃብ ኣዝ ዙህሪ ገጹ ኣቕኒዑ: እዚ ሸይኽ: -ኣቡ ሓዚም-: ንሱ ሓቁ እዩ ኣነ ድማ ተጋግየ’ ኢሉ: ሱሌማን: 'ኦ ኣቡ ሓዚም: ንምንታይ ንሞት ንጸልእ? '፣ ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ: 'ንሕና ንኣኼራ ነጥፍኦን ንዓለም ስለንሃንጽን፣ ስለዚ ንስኻትኩም ካብ ምዕባለ ናብ ጥፍኣት ክትሰጋገር ትጸልእ'። ሱሌማን ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ: ሓቅኻ ኢኻ ኦ ኣቡ ሓዚም ጽባሕ ከመይ ጌርና ኢና ምስ ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ ክንገጥሞ? '፣ ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ:- እንተ ንፉዕ ሰብ ግን ከም ሓደ ንነዊሕ እዋን ስድርኡ ዘይረኣየ ሰብ ናብ ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ ይመጽእ፣ ሕማቕ ሰብ ድማ ከም ባርያ ናብ ጎይታኡ ዝጎዪ እዩ'። ነዚ ቃላት እዚ ሱሌማን ክበኪ ምስ ሰምዐ ከምዚ ክብል ሓተተ:- እምሕል ኣለኹ ምስ ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ እንታይ እዩ ስንቂና? ’፣ ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ: ‘ግብሪኻ ምስ መጽሓፍ ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ ኣመዓራርዮ። ድሕሪኡ፡ ‘ኣብ ኣየነይቲ ጥቕሲ እየ ክረኽቦ ዝኽእል፧ '፣ ኢሉ መለሰ: 'ኢናል `ኣብራራ ላፊይ ናዒም፣ ዋ ኢናል ፉጅጃራ ላፊይ ጃሂም' -ብጣዕሚ ውፉያት ዝኾኑ ሰባት ብሓቂ ኣብ ሰማይ መሊኦም ደስታ ክኾኑ እዮም፣ እቶም ዘይእዘዙ ድማ ብሓቂ ኣብ ሲኦል ክኾኑ እዮም- -Qs. ኣል ኢንፊታር፡ 13፡ 14-. ሱሌማን ደጊሙ ከምዚ ኢሉ ሓተተ: - ኣበይ ኣሎ ምሕረት ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ? '፡ ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ: ጸጋ ናይ ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ ናብቶም ውፉያት ይቐርብ'፡ ሱሌማን ድማ ከምዚ ኢሉ ሓተቶ: 'ኦ ኣቡ ሓዚም መን እዩ እቲ ዝኸበረ ባርያ ናይ ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ? ’፣ ‘ናይ ሰብኣውነት ስምዒት ዘለዎምን ምኽንያት ዘለዎምን ሰባት’ ኢሉ መለሰ፣ ሰሎሞን ድማ ‘እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ተግባር እንታይ እዩ? ’፣ ኣቡ ሓዚም ከምዚ ክብል መለሰ፦ ‘ኩሉ ዝተኸልከለ ነገራት እናገደፍካ ግዴታታት ምፍጻም’፣ ሱሌማን ቀጺሉ ‘ኣየናይ ጸሎት እዩ ዝያዳ ዝስማዕ? '፣ ኣቡ ሓዚም ከምዚ ክብል መለሰ: 'ጸሎት ናይቶም ጽቡቓት ዝተዋህቦም ንሰናይ ግብሪ ዝህብ ሰብ እዩ'፣ ደጊሞም ድማ 'እቲ ኣገዳሲ ምጽዋት እንታይ እዩ? '፣ ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ:- 'ንኣዝዩ ድሌት ንዝርከቡ ለመንቲ ምጽዋትን ንጽቡቕ ባህርያቶም ከየጋነኑን ብዘይ ጎዳኢ ቃላትን ኣዝዩ ውሑድ ዘለዎም ሰባት ዝህቡን' ክብል ደጊሙ ሓተቶ: 'እንታይ ቃላት እዩ ዝያዳ ፍትሓዊ? ’፣ ‘ብዛዕባ እቶም እትፈርሖም ወይ ብዛዕባ እቶም ተስፋ እትገብሩሎም ሓቂ ተዛረብ’ ኢሉ መለሰ፣ ደጊሙ ድማ ‘በሊሕ ኣማኒ መን እዩ? '፡ ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ: 'ሓደ ሰብ ንኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ ዝእዘዝን ናብቲ ተኣዛዝነት ንሰባት ዘርእዮን': 'መን እዩ ዓሻ ኣማኒ? '፣ ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ: 'ሓደ ሰብ ንባህጊ ዘይፍትሓዊ ሓዉ ዝወደቐ - ዝግዛእ - ድሕሪ ሞት ህይወቱ ንናይ ካልእ ሰብ ዓለም ይሸጦ'። ሰሎሞን ድማ፡ ‘ሓቅኻ ኢኻ፡ ብዛዕባ ህሉው ኵነታትና እንታይ ትብል፧ '፡ ኢሉ መለሰ: 'ኦ ኤሚሩል ሙ`ሚኒን ይቕረ ትብል ዲኻ ኣነ፧ '፡ ሱሌማን ድማ፡ 'ኣይፋልን፡ ናይ ብሓቂ ግን እቲ ኣብ ልዕለይ ዝደርበኻኒ ምኽሪ ከምኡ እዩ! '፣ ኣቡ ሓዚም ከምዚ በሎም፦ 'ኦ ኣሚሩል ሙ`ሚኒን፣ ኣቦታትካ ብሰይፊ ንህዝቢ ጨፍሊቖም፣ ንኣስላም ከይተማኸሩን ፍቓዶም ከይሓተቱን ብሓይሊ ስልጣን ሒዞም፣ ክሳብ ንሳቶም - ኣቦታትካ - ብብዙሕ ቅትለት - ጃምላዊ - ቀቲሎምዎም፣ ብሓቂ ድማ ገዲፎም ኣለዉ፣ ኦህህህ፣፣፣፣፣ እቲ ዝበልዎን ዝነቐፍዎምን እንተዝስምዓካ! ''. ሓደ ካብቶም ኣባላት ጉባኤ ከሊፋ ከምዚ በሎ፦ ‘ኣታ ኣቡ ሓዚም ዘረባኻ ክንደይ ሕማቕ እዩ’፡ ኣቡ ሓዚም ድማ፡ ‘ሓሲኻ ኣለኻ፡ ኣላህ ሱብሓናላሁ ወታዓላ ነቲ ስምምዕ ካብ ሊቃውንቲ ወሲዱዎ ኣሎ` ኢሉ መለሰሉ፡ ምእንቲ ንሰባት ከረድእዎን ብቑሩብ ከይሓብእዎን’፡ ሱሌማን ድማ፡ ‘ከመይ ጌርና ከነዐርዮ ንኽእል? ’፣ ‘ካብ ምምሳል ርሒቕካ ብሰብኣዊ ኣተሓሳስባ ተመሪሕካ ድሕሪ ደጊም ኣድልዎ ከይህሉ’ ኢሉ መለሰ፣ ሱሌማን ደጊሙ ‘እዚ ከመይ ጌርና ኣብ ተግባር ነውዕሎ? '፣ ኣቡ ሓዚም ድማ 'ካብ ሕጋዊ ነገራት ወሲድካ ኣብቶም ክቕበልዎ ዝግበኦም ትገብርዮ' ኢሉ መለሰሉ። ሱሌማን ድማ ከምዚ በሎ፦ ‘ኦ ኣቡ ሓዚም ንስኻ ክትዕጅበና ፍቓደኛ ዲኻ፣ ጌጋታትና ክትእርም ንሕና ድማ ጌጋታትካ ክንእርም? ’ ፡ ‘ኣብ ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ እየ ዝዕቆብ’ በለ፡ ሱሌማን ድማ ‘እዚ ስለምንታይ ክኸውን ኣለዎ? ’፣ መለሰሉ፦ ‘ንእሽቶ’ውን እንተኾነ ምሳኻ ክውግን ዝንባለ ከይህልወኒ ስለ ዝፈርሕ፣ ብርግጽ ኣላህ ሱብሓነላሁ ወታዓላ ድኽመት ህይወትን ንሞት ኣብ ምግጣም ርእሰ-ድኽመትን ክጽዕነለይ’ዩ’፣ ሱሌማን ድማ ከምዚ በሎ፦ ‘ንገረና - እንታይ እዩ ዘድልየካ? ’፣ ንሱ ድማ ‘ካብ ሲኦል ኣድሒንካኒ ኣብ ሰማይ ኣእትወኒ’ ኢሉ መለሰ፣ ሱሌማን ድማ ‘እዚ ንዓይ ልመና ኣይኮነን’ ኢሉ መለሰ፣ ኣቡ ሓዚም ‘እንተኾይኑ ካባኻ ኣየድልየንን’ ኢሉ፣ ሱሌማን ድማ ‘ኦ ኣቡ ሓዚም ጸልየለይ! ’፣ ኣቡ ሓዚም ድሕሪኡ ከምዚ ኢሉ ጸለየ፦ ‘ኦ ኣላህ ሱሌማን ሓላዊኻ እንተኾይኑ ንጽቡቕ ዓለምን ድሕሪ ሞትን ቀሊል ግበሮ፣ ጸላኢኻ እንተኾይኑ ድማ ርእሱ ናብቲ እተፍቅሮን እተጽድቖን መንገዲ ስሓቦ’። ሱሌማን ድማ፡ ‘እዚ ጥራይ’ዩ’ ኢሉ መለሰ ኣቡ ሓዚም፡ ‘ይቕሬታ... ነዚ ምኽሪ’ዚ ኣጠቓሊለ ብዙሕ’የ ተዛሪበ፡ ተስፋ እገብር ካብቶም ምኽረይ ዝርድኡ ክትኮኑ፡ እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ገመድ ዘይብሉ ቀስቲ ፍላጻታት ምድርባይ እንታይ ረብሓ ኣለዎ’ ኢሉ መለሰሉ። ሰሎሞን ከምዚ በለኒ፦ ‘ምኽረኒ! ’፣ ንሱ ድማ ‘ብሕጽር ዝበለ ምኽሪ ክመኽረካ እደሊ ኣለኹ፣ ንኣምላኽካ ኣዕብዮ፣ ቀድሶ ድማ፣ ምኽንያቱ ኣብታ ንሱ ክኽልክለካ ዝጥቀመሉ መሕደሪኡ ይርእየካ ኣሎ፣ ኣብ ዝኣዘዘካ ድማ ክስልየካ ይኽእል’። ኣብቲ ግዜ እቲ ሱዓሊማን ቢን ዓብዱል ማሊክ ብወገን ኣቡ ሓዚም ወጺኡ፡ ሚእቲ ዲናር ሰዲዱሉ ደብዳበ ጽሒፉ፡ 'ኢንፋቅላህ እቲ ገንዘብ ሕጂ'ውን ተመሳሳሊ ተወሳኺ ካባይ ትረክብ'፡ እቲ ኣዘንታዊ ድማ፡ 'ኣቡ ሓዚም ነቲ ገንዘብ መሊሱ፡ 'ኦ ኣሚሩል ሙሚኒን፡ ንኣላህ ሱብሓናላሁ ወታዓላ ንሓለዋ ይሓተካ እንተ ጠለብካ ኣነ ዋዛ ጥራይ እዩ - ወይ መልሰይ መስዋእቲ እዩ። ምእንታኻ ዘይሓድጎ ነገር፡ ከመይ ገይረ ንርእሰይ ክገድፎ ይኽእል?'' ዝብል ደብዳበ ጽሒፉሉ፡ 'እቲ ሙሳ ቢን ኢምራን ዓላይሂሳላም ኣብ ዓይኒ ማይ ምድሪ ማድያን ምስ በጽሐ፡ ኣብኡ ምስ ሓደ ጉጅለ ሰባት ጥሪቶም ማይ ዘስትዩ ዝነበሩ ሰባት ተራኺቡ፡ ብድሕሪ እቲ ህዝቢ ክልተ ኣንስቲ ጥሪተን እናኣሰራ ረኸበን፡ ድሕሪኡ ንኽልቲአን ሓተተን፡ ክልቲአን ድማ፡ 'ንጥሪትና ከነስተን ኣይንኽእልን ኢና። ክሳብ እቶም ጓሶት ጥሪቶም ናብ ገዝኦም ዘምጽኡ፡ ኣቦና ንሕና ኣረጋውያን ወለዲ ክንከውን'፡ ሙሳ 'ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን ንጥሪት -ክልቲኦም- ንምሕጋዝ ሓሲቡ ማይ ሂቡ። ንሱ ድማ ከደ ኤዱህ እናጸለየ: ‘ኦ ጎይታይ ብሓቂ ንስኻ ዝለኣኽካለይ ሰናይ ነገር የድልየኒ ኣሎ’፣ እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ብጥሜትን ኣብ ናይ ፍርሒ ኩነታትን ስለዝነበረን ውሕስነት ስለዘይተሰምዖን፣ ናብ ጐይታኡ ጸለየ ንደቂ ሰባት ስለዘይሓተተ እዩ። እቶም ጓሶት ኣቓልቦ ኣይሃብዎን እተን ክልተ ኣንስቲ ግን ኣቓልቦ ሂበንኦ'፡ ክልቲአን ናብ ኣቦአን ምስ ተመልሳ፡ ክልቲኦም ነቲ ዛንታን ዝበልዎን ኣዘንትዉሉ፡ ሽዑ እቶም ኣቦ -ስዩዓይብ- 'እዚ ጥሙይ ሰብኣይ'ዩ' በሎ፡ ድሕሪኡ ንሓንቲ ካብተን ክልተ ኣዋልዱ፡ 'ነቲ ሰብኣይ ጸውዓዮ! '፣ ንሱ -ሙሴ- ምስ ተራኸበ፣ ንሙሴ ኣኽቢሩ ገጹ ሸፊኑ፣ 'ኣቦይ ንጥሪትና ኣብ ማይ ብምስታይ ዝገበርካዮ ሕያውነት ክሽልመካ ጸዊዑካ' በለ። እታ ሰበይቲ ንጥሪት ማይ ብምሃብ ዓስቢ ምስ ጠቐሰት ንሙሳ ዓላይሂሰላም ኣጸጋሚ ኮይኑዋ፡ ንሱ ግን ብዘይካ ስዒቡ ካልእ መንገዲ ኣይረኸበን፡ ምኽንያቱ ኣብ መንጎ ሰንሰለታት ኣኽራን ኣዝዩ ስለ ዝጠመየ። ምስ ሰዓቦ ብርቱዕ ንፋስ ወቒዑ ክዳውንቱ ኣብ ሕቖኡ ከም ዝለጠፎ፡ ሽዑ ሙሳ ዓላይሕሰላም ቁልቁለት ምዕጉርታ ረኣየት ንሳ ድማ ዓቢ ቁርዲድ ዝነበራ ሰበይቲ እያ ነይራ፡ ስለዚ ሙሳ ዓላይሕሰላም ሓንሳብ ተገልቢጡ ሓደ ግዜ ትዕግስቱ ምስ ተዳኸመ ኣጠማምታኡ ኣውሪዱ፡ ከምዚ ኢሉ ጸውዖ፡ ‘ኣንታ ባርያ ኣላህ ሱብሓናላሁ ወታዓላ፡ ብድሕረይ ንኺድ እሞ በዘን ቃላት እዚኣተን መንገዲ ኣርእየኒ’፣ ኣብኡ ምስ በጽሐን ምስ ስዩዓይብ ምስ ተራኸበን ድራር ምስ ተዳለወሉን ስዩኣይብ ድማ ‘ድሕን ክትከውን ኢኻ’ በሎ። ሙሳ ዓላይሂሰላም ድማ ኣብ ኣላህ ሱብሓነላሁ ወተዓላ እየ ዝዕቆብ በሎ፡ ሹዓይብ ድማ ስለምንታይ?፡ ኣይጠመኻን ዲኻ? ’፣ መለሰሉ፦ ‘እወ፣ እዚ ግን ንኽልቲኦም ጥሪቶም ማይ ብምሃብ ዓስቢ ከይከውን እፈርሕ፣ ኣነ ድማ ኣባል ናይ ሓንቲ ካብ ሃይማኖትና ንወርቂ ምሉእ ምድሪ ዘይትሸይጥ ስድራቤት እየ’፣ ሹዒብ ድማ ከምዚ በሎ፦ ‘ኣይፋልን ኣንታ መንእሰይ! እዚ ግን ናይ ኣነን ናይ ኣቦታተይን ልምዲ እዩ፣ ጋሻ ነገልግልን ንመግቦምን፣ ድሕሪኡ ሙሳ ዓላይሂሰላም ኮፍ ኢሉ ይበልዕ። እዚ ሚእቲ ዲናር ብመቕጻዕቲ እቲ ዘጋጠመ እንተደኣ ኮይኑ፡ እቲ ኣብ ኩነታት ዘሎ ሬሳታትን ደምን ስጋን ሓሰማታት ካብዚ ገንዘብ ንላዕሊ ሓላል ክኸውን እንተተገዲዱ፡ እቲ ገንዘብ ድማ ኣብ ባይቱልማል እንተተቐሚጡ፡ እቶም ኣመሓደርቲ ኣብ ውሽጡ ኣለዉኒ። እዚ ኣብ መንጎና ነገራት ክትፈትሑ እንተደሊኹም እዩ፡ እንተዘይኮይኑ ድማ ኣነ እውን እቲ ገንዘብ ኣየድልየንን እዩ' '።