Peristiwa Perang Uhud: Ujian pasukan pemanah, keteguhan Umar RA, dan penegasan Tauhid atas kesyirikan

Imam Bukhari : 3737

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَلَقِينَا الْمُشْرِكِينَ يَوْمَئِذٍ وَأَجْلَسَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَيْشًا مِنْ الرُّمَاةِ وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَبْدَ اللَّهِ وَقَالَ لَا تَبْرَحُوا إِنْ رَأَيْتُمُونَا ظَهَرْنَا عَلَيْهِمْ فَلَا تَبْرَحُوا وَإِنْ رَأَيْتُمُوهُمْ ظَهَرُوا عَلَيْنَا فَلَا تُعِينُونَا فَلَمَّا لَقِينَا هَرَبُوا حَتَّى رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ فِي الْجَبَلِ رَفَعْنَ عَنْ سُوقِهِنَّ قَدْ بَدَتْ خَلَاخِلُهُنَّ فَأَخَذُوا يَقُولُونَ الْغَنِيمَةَ الْغَنِيمَةَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ عَهِدَ إِلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا تَبْرَحُوا فَأَبَوْا فَلَمَّا أَبَوْا صُرِفَ وُجُوهُهُمْ فَأُصِيبَ سَبْعُونَ قَتِيلًا وَأَشْرَفَ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ فَقَالَ لَا تُجِيبُوهُ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ قَالَ لَا تُجِيبُوهُ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنَّ هَؤُلَاءِ قُتِلُوا فَلَوْ كَانُوا أَحْيَاءً لَأَجَابُوا فَلَمْ يَمْلِكْ عُمَرُ نَفْسَهُ فَقَالَ كَذَبْتَ يَا عَدُوَّ اللَّهِ أَبْقَى اللَّهُ عَلَيْكَ مَا يُخْزِيكَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ اعْلُ هُبَلُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجِيبُوهُ قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ لَنَا الْعُزَّى وَلَا عُزَّى لَكُمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجِيبُوهُ قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ قُولُوا اللَّهُ مَوْلَانَا وَلَا مَوْلَى لَكُمْ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ وَالْحَرْبُ سِجَالٌ وَتَجِدُونَ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي

اسان کي [عبيدالله بن موسيٰ]، [اسرائيل]، [ابو اسحاق]، [البراء] رضي الله عنه کان، ٻڌايو آهي ته: 'هڪ ڀيرو اسان مشرڪن جي لشڪر سان ملياسين، تڏهن رسول الله ﷺ عبدالله جي ڪمانڊ هيٺ تير اندازن جو هڪ لشڪر مقرر ڪيو. هن چيو ته: 'هتي رهو، جيتوڻيڪ جيڪڏهن توهان اسان کي انهن تي فتح ڪندي ڏسو، ته به هن جاءِ تان نه نڪرو، ۽ جيڪڏهن توهان اسان کي هارائيندي ڏسو، ته به اسان جي مدد لاءِ جاءِ نه هٽايو'. جڏهن جنگ شروع ٿي، دشمن جي لشڪر کي پوئتي ڌڪيو ويو جيستائين مون ڏٺو ته عورتون جبل تي ڊوڙنديون رهيون جيستائين انهن جا پٺيون بي نقاب نه ٿي ويون ۽ انهن جا پاٽ نظر آيا. پوءِ مسلمان - تير انداز لشڪر - غنيمه کي وٺڻ لاءِ ڊوڙيا ۽ چيائون: 'غنيمه، غنيمه!' عبدالله آخرڪار رڙ ڪئي، 'رسول الله ﷺ حڪم ڏنو آهي، پنهنجي جاءِ نه ڇڏيو!' پر انهن کي پرواهه نه هئي، جڏهن انهن کي پيغمبر جي وصيت جي پرواهه نه هئي، ته انهن جا چهرا ڇڪيل هئا - الٽيل - جنهن جي ڪري ستر ساٿي ڪري پيا، پوءِ ابو سفيان هڪ بلند جاءِ تي چڙهي ويو ۽ رڙ ڪئي، 'ڇا توهان ۾ محمد آهي؟' هن چيو؛ 'جواب نه ڏيو'. ابو سفيان ٻيهر پڇيو، 'ڇا توهان ۾ ابو قحافه آهي؟' هن چيو؛ 'جواب نه ڏيو'. هن ٻيهر پڇيو، 'ڇا توهان ۾ ابن الخطاب آهي؟' ابو سفيان جاري رکيو، 'بيشڪ اهي مري ويا آهن، جيڪڏهن اهي اڃا تائين جيئرا هجن ها، ته ضرور اهي جواب ڏين ها'. اهو ظاهر ٿيو ته عمر پاڻ تي ضابطو نه رکي سگهيو ۽ چيو؛ 'تو ڪوڙ ڳالهايو آهي، اي الله جا دشمن، الله اڃا تائين توکي ذليل ڪندو'. ابو سفيان چيو؛ 'هبل کي بلند ڪر'. تنهن ڪري رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'جواب ڏيو'. اصحابن پڇيو، 'اسان ڇا چئون؟' هن چيو؛ 'چئو، 'الله بلند ۽ وڌيڪ شريف آهي'. ابو سفيان پوءِ چيو؛' 'اسان وٽ 'عزّٰي' آهي جڏهن ته توهان وٽ ناهي'. تنهن ڪري رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'جواب ڏيو'. اصحابن پڇيو، 'اسان ڇا چئون؟' هن چيو؛ 'چئو، 'الله اسان جو مددگار آهي ۽ توهان جو ڪو مددگار ناهي'. ابو سفيان ٻيهر چيو؛ 'اڄ بدر جي ڏينهن جي بدلي جو ڏينهن آهي، ۽ جنگيون اينديون رهنديون آهن، ۽ توهان کي اهڙو قتل عام ملندو جنهن جو مون حڪم نه ڏنو هو، پر مان ان کان نفرت نٿو ڪريان'.