Imam Malik : 499

و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ أَنَّهُ قَالَهَلَكَتْ امْرَأَةٌ لِي فَأَتَانِي مُحَمَّدُ بْنُ كَعْبٍ الْقُرَظِيُّ يُعَزِّينِي بِهَا فَقَالَ إِنَّهُ كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ رَجُلٌ فَقِيهٌ عَالِمٌ عَابِدٌ مُجْتَهِدٌ وَكَانَتْ لَهُ امْرَأَةٌ وَكَانَ بِهَا مُعْجَبًا وَلَهَا مُحِبًّا فَمَاتَتْ فَوَجَدَ عَلَيْهَا وَجْدًا شَدِيدًا وَلَقِيَ عَلَيْهَا أَسَفًا حَتَّى خَلَا فِي بَيْتٍ وَغَلَّقَ عَلَى نَفْسِهِ وَاحْتَجَبَ مِنْ النَّاسِ فَلَمْ يَكُنْ يَدْخُلُ عَلَيْهِ أَحَدٌ وَإِنَّ امْرَأَةً سَمِعَتْ بِهِ فَجَاءَتْهُ فَقَالَتْ إِنَّ لِي إِلَيْهِ حَاجَةً أَسْتَفْتِيهِ فِيهَا لَيْسَ يُجْزِينِي فِيهَا إِلَّا مُشَافَهَتُهُ فَذَهَبَ النَّاسُ وَلَزِمَتْ بَابَهُ وَقَالَتْ مَا لِي مِنْهُ بُدٌّ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ إِنَّ هَاهُنَا امْرَأَةً أَرَادَتْ أَنْ تَسْتَفْتِيَكَ وَقَالَتْ إِنْ أَرَدْتُ إِلَّا مُشَافَهَتَهُ وَقَدْ ذَهَبَ النَّاسُ وَهِيَ لَا تُفَارِقُ الْبَابَ فَقَالَ ائْذَنُوا لَهَا فَدَخَلَتْ عَلَيْهِ فَقَالَتْ إِنِّي جِئْتُكَ أَسْتَفْتِيكَ فِي أَمْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَتْ إِنِّي اسْتَعَرْتُ مِنْ جَارَةٍ لِي حَلْيًا فَكُنْتُ أَلْبَسُهُ وَأُعِيرُهُ زَمَانًا ثُمَّ إِنَّهُمْ أَرْسَلُوا إِلَيَّ فِيهِ أَفَأُؤَدِّيهِ إِلَيْهِمْ فَقَالَ نَعَمْ وَاللَّهِ فَقَالَتْ إِنَّهُ قَدْ مَكَثَ عِنْدِي زَمَانًا فَقَالَ ذَلِكِ أَحَقُّ لِرَدِّكِ إِيَّاهُ إِلَيْهِمْ حِينَ أَعَارُوكِيهِ زَمَانًا فَقَالَتْ أَيْ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَفَتَأْسَفُ عَلَى مَا أَعَارَكَ اللَّهُ ثُمَّ أَخَذَهُ مِنْكَ وَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْكَ فَأَبْصَرَ مَا كَانَ فِيهِ وَنَفَعَهُ اللَّهُ بِقَوْلِهَا

مون کي مالڪ کان [يحييٰ بن سعيد] کان [القاسم بن محمد] تائين روايت آهي ته هن چيو: 'منهنجي زال فوت ٿي وئي. پوءِ [محمد بن ڪعب القرظي] مون سان تعزيت ڪئي ۽ چيو: 'بني اسرائيل ۾ هڪ ماڻهو هو جيڪو هڪ فقيه، هڪ عالم، هڪ پرهيزگار ۽ هڪ مجتهد هو. هن جي هڪ زال هئي جنهن سان هو پيار ڪندو هو ۽ ان جي تعريف ڪندو هو. هڪ ڏينهن هن جي زال فوت ٿي وئي، تنهن ڪري هو تمام گهڻو حيران ۽ غمگين ٿيو. هن پاڻ کي بند ڪري ڇڏيو ۽ ماڻهن کان پاڻ کي الڳ ڪري ڇڏيو. ڪو به هن کي ڏسڻ لاءِ نه آيو. پوءِ هڪ عورت هن واقعي بابت ٻڌي ۽ هن وٽ آئي. هن چيو: 'منهنجو هن سان ڪجهه تعلق آهي. مان هن کان فتويٰ گهرڻ چاهيان ٿي. مان ڪڏهن به مطمئن نه ٿيندس جيستائين مان هن سان سڌو سنئون نه ڳالهائيندس.' ماڻهو هن کي ڇڏي ويا، پر هو دروازي تي انهن جو انتظار ڪندي رهيو ۽ چيو: 'مان بلڪل نه ويندس.' ڪنهن بني اسرائيل جي مرد کي چيو: هتي هڪ عورت آهي جيڪا توهان جو فتويٰ پڇڻ چاهي ٿي، ۽ هن چيو، "مان ان سان ذاتي طور تي ڳالهائڻ نٿي چاهيان." ماڻهو ان کي ڇڏي ويا آهن، پر هوءَ توهان جي گهر جي دروازي کان ٻاهر نه نڪتي آهي. مرد چيو، "ان کي اندر اچڻ ڏيو." عورت اندر آئي ۽ چيو، "مان توهان وٽ هڪ معاملي تي فتويٰ پڇڻ لاءِ آئي آهيان." مرد پڇيو، "اهو ڇا آهي؟" عورت چيو، "مون پنهنجي پاڙيسري کان زيور قرض ورتو هو. مون ان کي پاتو ۽ ڪجهه وقت لاءِ ان کي قرض ورتو. پوءِ انهن مون ڏانهن هڪ قاصد موڪليو ته ڇا مون کي اهو واپس ڪرڻ گهرجي؟" مرد چيو، "ها." عورت چيو، "الله جو قسم، مون اهو ڪجهه وقت لاءِ پاتو آهي." مرد چيو، "اهو ائين آهي. انهن کي ڪجهه وقت لاءِ قرض ڏيڻ کان پوءِ توهان کان واپس وٺڻ جو حق آهي." عورت چيو، "تمام سٺو، الله توهان تي رحم ڪري. ڇا توهان ان تي خوش نه آهيو جيڪو الله توهان کي قرض ڏنو، پوءِ هو ان کي واپس وٺي ٿو، جيتوڻيڪ ان تي توهان کان وڌيڪ حقدار آهي؟" پوءِ مرد کي احساس ٿيو ته ڇا ٿيو هو. الله سندس لفظن سان کيس فائدو ڏنو.