Agama Nabi Ibrahim adalah agama yang lurus dan hanif

Imam Bukhari : 3541

قَالَ مُوسَى حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا تَحَدَّثَ بِهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ زَيْدَ بْنَ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ خَرَجَ إِلَى الشَّأْمِ يَسْأَلُ عَنْ الدِّينِ وَيَتْبَعُهُ فَلَقِيَ عَالِمًا مِنْ الْيَهُودِ فَسَأَلَهُ عَنْ دِينِهِمْ فَقَالَ إِنِّي لَعَلِّي أَنْ أَدِينَ دِينَكُمْ فَأَخْبِرْنِي فَقَالَ لَا تَكُونُ عَلَى دِينِنَا حَتَّى تَأْخُذَ بِنَصِيبِكَ مِنْ غَضَبِ اللَّهِ قَالَ زَيْدٌ مَا أَفِرُّ إِلَّا مِنْ غَضَبِ اللَّهِ وَلَا أَحْمِلُ مِنْ غَضَبِ اللَّهِ شَيْئًا أَبَدًا وَأَنَّى أَسْتَطِيعُهُ فَهَلْ تَدُلُّنِي عَلَى غَيْرِهِ قَالَ مَا أَعْلَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ حَنِيفًا قَالَ زَيْدٌ وَمَا الْحَنِيفُ قَالَ دِينُ إِبْرَاهِيمَ لَمْ يَكُنْ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَا يَعْبُدُ إِلَّا اللَّهَ فَخَرَجَ زَيْدٌ فَلَقِيَ عَالِمًا مِنْ النَّصَارَى فَذَكَرَ مِثْلَهُ فَقَالَ لَنْ تَكُونَ عَلَى دِينِنَا حَتَّى تَأْخُذَ بِنَصِيبِكَ مِنْ لَعْنَةِ اللَّهِ قَالَ مَا أَفِرُّ إِلَّا مِنْ لَعْنَةِ اللَّهِ وَلَا أَحْمِلُ مِنْ لَعْنَةِ اللَّهِ وَلَا مِنْ غَضَبِهِ شَيْئًا أَبَدًا وَأَنَّى أَسْتَطِيعُ فَهَلْ تَدُلُّنِي عَلَى غَيْرِهِ قَالَ مَا أَعْلَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ حَنِيفًا قَالَ وَمَا الْحَنِيفُ قَالَ دِينُ إِبْرَاهِيمَ لَمْ يَكُنْ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَا يَعْبُدُ إِلَّا اللَّهَ فَلَمَّا رَأَى زَيْدٌ قَوْلَهُمْ فِي إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام خَرَجَ فَلَمَّا بَرَزَ رَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَشْهَدُ أَنِّي عَلَى دِينِ إِبْرَاهِيمَوَقَالَ اللَّيْثُ كَتَبَ إِلَيَّ هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَتْ رَأَيْتُ زَيْدَ بْنَ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ قَائِمًا مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْكَعْبَةِ يَقُولُ يَا مَعَاشِرَ قُرَيْشٍ وَاللَّهِ مَا مِنْكُمْ عَلَى دِينِ إِبْرَاهِيمَ غَيْرِي وَكَانَ يُحْيِي الْمَوْءُودَةَ يَقُولُ لِلرَّجُلِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَقْتُلَ ابْنَتَهُ لَا تَقْتُلْهَا أَنَا أَكْفِيكَهَا مَئُونَتَهَا فَيَأْخُذُهَا فَإِذَا تَرَعْرَعَتْ قَالَ لِأَبِيهَا إِنْ شِئْتَ دَفَعْتُهَا إِلَيْكَ وَإِنْ شِئْتَ كَفَيْتُكَ مَئُونَتَهَا

اڃا تائين ساڳئي روايت جي مطابق جيئن اڳئين حديث ۾ آهي - [موسيٰ] چيو آهي؛ مون کي [سليم بن عبدالله] ٻڌايو آهي، مون کي ڪجهه به خبر ناهي سواءِ ان جي جيڪو هن مون کي [ابن عمر] رضي الله عنهما کان ٻڌايو هو؛ ته زيد بن عمرو بن نفيل شام جي سرزمين تي هڪ اهڙي مذهب جي ڳولا ۾ ويو جنهن تي هو عمل ڪرڻ چاهيندو هو. پوءِ هو هڪ يهودي عالم - هڪ راهب - سان مليو ۽ ان کان انهن جي مذهب بابت پڇيو. زيد چيو؛ 'يقيناً، شايد مان توهان جي مذهب کي قبول ڪري سگهان ٿو. تنهن ڪري مهرباني ڪري مون کي وضاحت ڪريو'. تنهن ڪري راهب چيو؛ 'اسان جي مذهب جي پيروي نه ڪريو جيستائين توهان الله جي غضب ۾ شريڪ ٿيڻ نه چاهيو'. زيد چيو؛ 'مان الله جي غضب کان بچڻ لاءِ نه ڀڄيس، ۽ مان ڪڏهن به الله جي معمولي غضب کي برداشت نه ڪندس. پوءِ مان ان کي ڪيئن برداشت ڪري سگهان ٿو؟. ڇا توهان مون کي ٻئي مذهب ڏانهن اشارو ڪري سگهو ٿا؟'. يهودي راهب چيو؛ 'مون کي حنيفي مذهب کان سواءِ خبر ناهي'. زيد پڇيو؛ 'حنيف جو مطلب ڇا آهي؟'. راهب چيو؛ 'حضرت ابراهيم عليه السلام جو دين، ۽ هو نه يهودي هو ۽ نه عيسائي، هو الله کان سواءِ ڪنهن جي عبادت نه ڪندو هو.' پوءِ زيد ويو، پوءِ هڪ عيسائي عالم - هڪ پادري - سان مليو ۽ ان کي ساڳيو ئي ٻڌايو، پر پادري چيو: 'تون اسان جي دين جي پيروي نه ڪندين جيستائين توکي الله جي لعنت جو حصو نه ملندو.' تڏهن زيد چيو: 'مان الله جي غضب کان بچڻ لاءِ نه ڀڄي ويس، ۽ مان ڪڏهن به الله جي لعنت ۽ الله جي غضب جو ٿورو به برداشت نه ڪندس. پوءِ مان ان کي ڪيئن برداشت ڪري سگهان ٿو؟ ڇا توهان مون کي ٻيو مذهب ڏيکاري سگهو ٿا؟' عيسائي پادري چيو: 'مان حنيف جي دين کان سواءِ ڪو به دين نٿو ڄاڻان.' زيد پڇيو: 'حنيف مان ڇا مراد آهي؟' پادري چيو: 'حضرت ابراهيم عليه السلام جو دين، ۽ هو نه يهودي هو ۽ نه عيسائي، هو الله کان سواءِ ڪنهن جي عبادت نه ڪندو هو.' زيد غور ڪرڻ کان پوءِ ته انهن ابراهيم عليه السلام بابت ڇا چيو، زيد ويو ۽ جڏهن هو ظاهر ٿيو ته هن دعا ڪئي: 'اي الله، مان شاهدي ڏيان ٿو ته مان ابراهيم جي دين کي قبول ڪريان ٿو'. ۽ الليث چيو ته: هشام مون کي پنهنجي پيءُ کان لکيو ته اسماء بيٽي ابوبڪر رضي الله عنهما چيو ته: مون زيد بن عمرو بن نفيل کي ڏٺو ته هو ڪعبي ڏانهن پٺي سان ٽيڪ ڏئي بيٺو هو ۽ چئي رهيو هو ته: 'اي قريش، الله جو قسم، توهان مان ڪو به ابراهيم جي دين تي نه آهي سواءِ مون جي'. زيد اهو هو جيڪو هڪ ڇوڪري جي جان بچائيندو هو جيڪا جيئري دفن ڪئي ويندي هئي ۽ هن هڪ ماڻهو کي چيو جيڪو پنهنجي ڌيءَ کي مارڻ چاهيندو هو: 'ان کي نه ماريو ڇو ته مان هن جي ضرورتن کي پورو ڪندس'. تنهن ڪري هن ڇوڪري کي ورتو ۽ جڏهن ڇوڪري وڏي ٿي ته زيد ڇوڪري جي پيءُ کي چيو: 'جيڪڏهن توهان چاهيو ته مان هن کي توهان جي حوالي ڪري ڇڏيندس، ۽ جيڪڏهن توهان چاهيو ته مان توهان کي هن جي ضرورتن کان آزاد ڪري ڇڏيندس'.