Imam Tirmidzi : 2383

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْكَيِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَعَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْعَاجِزُ مَنْ أَتْبَعَ نَفْسَهُ هَوَاهَا وَتَمَنَّى عَلَى اللَّهِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ قَالَ وَمَعْنَى قَوْلِهِ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ يَقُولُ حَاسَبَ نَفْسَهُ فِي الدُّنْيَا قَبْلَ أَنْ يُحَاسَبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيُرْوَى عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ حَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا وَتَزَيَّنُوا لِلْعَرْضِ الْأَكْبَرِ وَإِنَّمَا يَخِفُّ الْحِسَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ فِي الدُّنْيَا وَيُرْوَى عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ لَا يَكُونُ الْعَبْدُ تَقِيًّا حَتَّى يُحَاسِبَ نَفْسَهُ كَمَا يُحَاسِبُ شَرِيكَهُ مِنْ أَيْنَ مَطْعَمُهُ وَمَلْبَسُهُ

اسان کي [سفيان بن وکيع] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عيسيٰ بن يونس] ٻڌايو آهي ته [ابوبڪر بن ابو مريم]، ۽ اسان کي [عبدالله بن عبدالرحمان] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عمرو بن عون] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابن المبارڪ] ٻڌايو آهي ته [ابوبڪر بن ابو مريم] کان [دلمرة بن حبيب] کان [سيدد بن اوس] نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جن فرمايو ته: 'عقلمند ماڻهو اهو آهي جيڪو پاڻ کي تيار ڪري ٿو ۽ موت کان پوءِ جي ڏينهن لاءِ نيڪ عمل ڪري ٿو، جڏهن ته بيوقوف ماڻهو اهو آهي جنهن جو روح پنهنجي خواهشن جي پيروي ڪري ٿو ۽ الله بابت تصور ڪري ٿو'. هو چوي ٿو ته؛ هي حديث حسن آهي، هن چيو؛ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي لفظن 'جيڪي پاڻ کي تيار ڪن ٿا' جي معنيٰ هن چيو؛ اهو اهو ماڻهو آهي جيڪو هميشه قيامت جي ڏينهن حساب وٺڻ کان اڳ دنيا ۾ پاڻ کي درست ڪري ٿو. ۽ عمر بن الخطاب کان روايت ڪئي وئي آهي ته هن چيو؛ "پنهنجو حساب ڪريو - حساب ڪريو - ان کان اڳ جو توهان جو حساب ورتو وڃي ۽ ان ڏينهن جي تياري ڪريو جڏهن سڀ ماڻهو - قادر مطلق رب جي سامهون - سامهون ٿيندا، حساب - قيامت جي ڏينهن انهن لاءِ هلڪو هوندو جيڪي دنيا ۾ هميشه پاڻ سان حساب ڪندا آهن." ۽ ميمون بن مهران کان روايت آهي ته هن چيو ته: "ڪو به ٻانهو ان وقت تائين نيڪ نه ٿيندو جيستائين هو پنهنجي لاءِ اهڙو قرض نه وٺي جيئن پنهنجي دوست لاءِ وٺندو آهي جنهن کان هو پنهنجو کاڌو ۽ ڪپڙا حاصل ڪندو آهي."