Penjual dan pembeli berhak memilih meneruskan atau membatalkan akad selama keduanya belum berpisah (khiyar majlis)

Imam Tirmidzi : 1167

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ صَالِحٍ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا وَإِنْ كَتَمَا وَكَذَبَا مُحِقَتْ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَاهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ أَنَّ رَجُلَيْنِ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فِي فَرَسٍ بَعْدَ مَا تَبَايَعَا وَكَانُوا فِي سَفِينَةٍ فَقَالَ لَا أَرَاكُمَا افْتَرَقْتُمَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ إِلَى أَنَّ الْفُرْقَةَ بِالْكَلَامِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَرُوِي عَنْ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ كَيْفَ أَرُدُّ هَذَا وَالْحَدِيثُ فِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَحِيحٌ وَقَوَّى هَذَا الْمَذْهَبَ وَمَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا بَيْعَ الْخِيَارِ مَعْنَاهُ أَنْ يُخَيِّرَ الْبَائِعُ الْمُشْتَرِيَ بَعْدَ إِيجَابِ الْبَيْعِ فَإِذَا خَيَّرَهُ فَاخْتَارَ الْبَيْعَ فَلَيْسَ لَهُ خِيَارٌ بَعْدَ ذَلِكَ فِي فَسْخِ الْبَيْعِ وَإِنْ لَمْ يَتَفَرَّقَا هَكَذَا فَسَّرَهُ الشَّافِعِيُّ وَغَيْرُهُ وَمِمَّا يُقَوِّي قَوْلَ مَنْ يَقُولُ الْفُرْقَةُ بِالْأَبْدَانِ لَا بِالْكَلَامِ حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን በሲያር] ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሰዒድ] ካብ [ስዩባህ] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ሳልሕ ቢን ኣል ከሊል] ካብ [ዓብደላ ቢን ኣልሓሪት] ካብ [ሓኪም ቢን ሕዛም] ኢሉ፤ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ:- ሸያጢን ዓዳጊን ክሳብ ዘይተፈላለዩ ክያር ናይ ምግባር መሰል ኣለዎም: ክልቲኦም ቅኑዓትን እንተገለጹን ሽዑ ኣብ ምዕዳግን ምሻጥን በረኸት ክረኽቡ እዮም: እንተኾነ ግን ክልቲኦም ተሓቢኦምን እንተ ሓሲቦምን ሽዑ በረኸት ናይ ምዕዳግን ምሻጥን ክድምሰስ እዩ’:: እዚ ሓዲስ እዚ ሓቀኛ እዩ፣ እዚ ድማ ካብ ኣቡ ባርዛ ኣል ኣስላሚ ዝተነግረ እዩ፣ ክልተ ሰባት ብዛዕባ እቶም ክገዝእዎምን ክሸጡን ዝጸንሑ ኣፍራስ ዘማርሩሉ ነይሮም፣ ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ መርከብ ከም ዝነበሩ። ስለዚ ድማ መለሰ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም 'ሸያጣይን ዓዳጊን ክሳብ ዘይተፈላለዩ ናይ ምምራጽ መሰል ኣለዎም' እኳ እንተበሉ ክትፈላለዩ ኣይረኣኹኻን። ገለ ካብቶም ኣብ ኩፋን ካብኦም ወጻኢ ዝነብሩ ዑለማታት ድማ ምፍልላይ ብቓላት እዩ ኢሎም ተማጒቶም እዮም፣ እዚ ርእይቶ ሱፍያን ኣጽ ጻውሪ እዩ። እዚ ካብ ማሊክ ቢን ኣናስ ዝተነግረ ኮይኑ ካብ ኢብኑል ሙባረክ እውን ዝተረረ እዩ ኢሉ፤ እቲ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝመጸ ሓዲስ ጭቡጥን ነዚ ርእይቶ ዘደልድልን እንዳሃለወ ከመይ ጌረ ነዚ ክነጽጎ። ትርጉም ናይ ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ዝበሎም ቃላት፡ 'ብዘይካ ብኽያር -ምምራጽ- ምዕዳግን ምሻጥን'። እዚ ማለት ሸያጢ ነቲ ናይ መሸጣን ዕድጊን ትራንዛክሽን ድሕሪ ምፍጻሙ ነቲ ዓዳጊ ምርጫ ክህቦ ኣለዎ። እቲ ሸያጢ ነቲ ዓዳጊ ክመርጽ ዓዲሙዎን ድሕሪኡ እንተመሪጹን - ክገዝእን ነቲ ትራንዛክሽን ክሰማማዕን - ሽዑ ድሕሪኡ ክልቲኦም ገና እንተዘይተፈላለዩ ነቲ ናይ መሸጣን ዕድጊን ትራንዛክሽን ምዝዛሙ ንዕኡ ጥንቁቕ ኣይኮነን። ኣሽ ስያፊዒን ካልኦትን ከምዚ ኢሎም ተርጒሞሞ። ኣብቶም ነቲ ዝብል ርእይቶ ዝድግፉ ድማ፤ ምፍልላይ ብስጋ እምበር ብዘረባ ኣይኮነን ሓዲስ ዓብደላ ቢን ዓምሩ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ።