Imam Tirmidzi : 810

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَتْ قُرَيْشٌ وَمَنْ كَانَ عَلَى دِينِهَا وَهُمْ الْحُمْسُ يَقِفُونَ بِالْمُزْدَلِفَةِ يَقُولُونَ نَحْنُ قَطِينُ اللَّهِ وَكَانَ مَنْ سِوَاهُمْ يَقِفُونَ بِعَرَفَةَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ أَهْلَ مَكَّةَ كَانُوا لَا يَخْرُجُونَ مِنْ الْحَرَمِ وَعَرَفَةُ خَارِجٌ مِنْ الْحَرَمِ وَأَهْلُ مَكَّةَ كَانُوا يَقِفُونَ بِالْمُزْدَلِفَةِ وَيَقُولُونَ نَحْنُ قَطِينُ اللَّهِ يَعْنِي سُكَّانَ اللَّهِ وَمَنْ سِوَى أَهْلِ مَكَّةَ كَانُوا يَقِفُونَ بِعَرَفَاتٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ }وَالْحُمْسُ هُمْ أَهْلُ الْحَرَمِ

اسان کي [محمد بن عبدالاعليٰ الشنعاني البشري] ٻڌايو آهي، اسان کي [محمد بن عبدالرحمان ثفوي] ٻڌايو آهي، اسان کي [هشام بن عروه] ٻڌايو آهي [پنهنجي پيءُ] کان [عيسيه] چيو آهي ته؛ 'قريش ۽ انهن جهڙا نظريا رکندڙ - اهي ماڻهو آهن جيڪي دين ۾ مبالغو ڪرڻ پسند ڪن ٿا يا حرام زمين جا رهواسي آهن - مزدلفه ۾ وقوف ڪيو ۽ چيو ته؛ 'اسان بيت الله جا رهواسي آهيون. عرفات ۾ وقوف ڪرڻ کان سواءِ، الله تعاليٰ آيت نازل ڪئي، "پوءِ اتان هليو وڃو جتان ميڙ هليو ويو...". ابو عيسيٰ چيو؛ 'هي هڪ صحيح حسن حديث آهي'. -ابو عيسيٰ ترمذي- چيو؛ 'هن حديث جو مطلب آهي؛ مڪي جا ماڻهو حرم جي زمين کي ڇڏڻ نٿا چاهين جڏهن ته عرفات حرم جي علائقي کان ٻاهر آهي. مڪي جي ماڻهن مزدلفه ۾ وقوف ڪيو، ۽ چيو ته؛ 'اسان حرم جي زمين جا رهواسي آهيون.' عرفات ۾ وقوف کان سواءِ ٻين ماڻهن لاءِ، پوءِ الله تعاليٰ آيت نازل ڪئي؛ 'پوءِ ان جاءِ تان هليو وڃو جتان ميڙ هليو ويو...'. الحمس جو مطلب اهو آهي ته اهي حرم جي زمين جا رهواسي آهن'.