Ketentuan zakat unta dan kambing

Imam Abu Dawud : 1339

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَأَخَذْتُ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ كِتَابًا زَعَمَ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَتَبَهُ لِأَنَسٍ وَعَلَيْهِ خَاتِمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ بَعَثَهُ مُصَدِّقًا وَكَتَبَهُ لَهُ فَإِذَا فِيهِ هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلَا يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ الْغَنَمُ فِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ خَمْسًا وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَسَبْعِينَ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الْإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَأَنْ يَجْعَلَ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُقَالَ أَبُو دَاوُد مِنْ هَاهُنَا لَمْ أَضْبِطْهُ عَنْ مُوسَى كَمَا أُحِبُّ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنْ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ بِنْتِ لَبُونٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ قَالَ أَبُو دَاوُد إِلَى هَاهُنَا ثُمَّ أَتْقَنْتُهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَشَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلَّا ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي سَائِمَةِ الْغَنَمِ إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى مِائَتَيْنِ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ ثَلَاثَ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَفِي كُلِّ مِائَةِ شَاةٍ شَاةٌ وَلَا يُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلَا ذَاتُ عَوَارٍ مِنْ الْغَنَمِ وَلَا تَيْسُ الْغَنَمِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ الْمُصَدِّقُ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُفْتَرِقٍ وَلَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ فَإِنْ لَمْ تَبْلُغْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ أَرْبَعِينَ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ الْمَالُ إِلَّا تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا

اسان کي [موسيٰ بن اسماعيل] ٻڌايو آهي، اسان کي [حماد] ٻڌايو آهي، هن چيو ته؛ مون [ثمامہ بن عبدالله بن انس] کان هڪ خط ورتو، هن اعتراف ڪيو ته [ابوبڪر] [انس] لکيو هو ۽ ان تي رسول الله ﷺ جي مهر هئي جڏهن هن ان کي زڪوات گڏ ڪرڻ لاءِ آفيسر طور موڪليو هو، ۽ هن ان لاءِ لکيو، ۽ اهو معلوم ٿيو ته خط ۾ هو: هي زڪوات جو فرض آهي جيڪو رسول الله ﷺ مسلمانن تي فرض ڪيو آهي جيڪو الله عزوجل پنهنجي نبي صلي الله عليه وسلم کي حڪم ڏنو آهي. تنهن ڪري مسلمانن مان جيڪو به زڪوات جي گهرج مطابق گهري وڃي، ان کي اهو ڏيڻ گهرجي. ۽ جنهن کان وڌيڪ گهريو وڃي، ان کي اهو نه ڏيڻ گهرجي. پنجويهن کان گهٽ عمر وارن اٺن لاءِ، زڪوات هڪ ٻڪري آهي، هر پنج ذوال لاءِ هڪ ٻڪري تي زڪوات آهي، پوءِ جڏهن اها پنجويهن سالن جي ٿئي ٿي ته هڪ بنت مخض کان ان تي زڪوات آهي جيستائين اها پنجٽيهن سالن جي نه ٿئي، جيڪڏهن بنت مخض نه هجي ته ابن لبون - جيڪو ٻن سالن جو آهي - نر آهي، پوءِ جڏهن اها ڇٽيهن سالن جي ٿئي ٿي ته بنت لبون - جنهن جي ٻن سالن جي عمر آهي - کي زڪوات ڏني ويندي جيستائين اها پنجٽيهن سالن جي نه ٿئي، پوءِ جڏهن اها چار ڇبيهن سالن جي ٿئي ٿي ته حِقّه - جنهن جي عمر ٽي سال آهي - حاملہ ٿيڻ لاءِ تيار آهي، جيستائين اها سٺ سالن جي نه ٿئي. پوءِ جيڪڏهن اها سٺ سالن جي هجي ته پنجهتر زڪوات آهي. پوءِ جڏهن هو ڇهتر سالن جو ٿيندو ته هو ٻن بنت لابون کي زڪوات ڏيندو - جن جي عمر ٻه سال هوندي - جيستائين هو نوانوي تائين پهچي، پوءِ جڏهن هو ايڪانوي تائين پهچي ويندو ته ان کي ٻن حِقّن مان زڪوات ڏيندو - جن جي عمر ٽي سال هوندي - جيڪي حاملہ ٿيڻ لاءِ تيار هونديون، جيستائين هو هڪ سو ويهه تائين پهچي. پوءِ جيڪڏهن اهو هڪ سو ويهه کان وڌي وڃي ته هر چاليهه لاءِ هڪ بنت لابون تي زڪوات آهي - جنهن جي عمر ٻه سال هوندي - ۽ هر پنجاهه لاءِ هڪ حِقّه تي زڪوات آهي - جنهن جي عمر ٽي سال هوندي -. پوءِ جڏهن اُٺ جي عمر واجب زڪوات ۾ ظاهر ٿئي ٿي، ته پوءِ جنهن کي به جزعة ملي آهي - جنهن جي عمر چار سال هوندي آهي - ۽ ان وٽ جزعة نه هوندي آهي - جنهن جي عمر چار سال هوندي آهي - پر هڪ حجة آهي - جنهن جي عمر ٽي سال هوندي آهي - ته ان کان قبول ڪيو ويندو آهي، ۽ ان سان گڏ ٻه ٻڪريون ڏيندو آهي جيڪڏهن ٻئي ان لاءِ آسان هجن، پئسا يا ويهه درهم. ۽ جيڪو زڪوات حِقّه تائين پهچي ويو آهي - جنهن جي عمر ٽي سال آهي - ۽ ان وٽ حِقّه نه آهي - جنهن جي عمر ٽي سال آهي - پر جزع آهي - جنهن جي عمر چار سال آهي - ته ان کان اهو قبول ڪيو ويندو آهي ۽ زڪوات آفيسر ان کي ويهه درهم يا ٻه ٻڪريون ڏئي ٿو. ۽ جيڪو زڪوات حِقّه تائين پهچي ويو آهي - جنهن جي عمر ٽي سال آهي - ۽ ان وٽ حِقّه نه آهي - جنهن جي عمر ٽي سال آهي - پر بنت لابن آهي - جنهن جي عمر ٻه سال آهي - ته ان کان اهو قبول ڪيو ويندو. - ابو دائود چيو؛ هتان کان مون موسيٰ کي ايترو ياد نه ڪيو جيترو مون چاهيو هو. - ۽ ان سان گڏ هن ٻه ٻڪريون ڏنيون جيڪڏهن اهي ان لاءِ آسان هيون، يا ويهه درهم. ۽ جنهن کي زڪوات بنت لابن ملي آهي - جنهن جي عمر ٻه سال آهي - ۽ ان وٽ صرف حِقّه آهي - جنهن جي عمر ٽي سال آهي - ته ان کان اهو قبول ڪيو ويندو - ابو دائود چيو؛ ان وقت تائين مون کي يقين هو ته هن چيو؛ ۽ زڪوات جمع ڪندڙ ان کي ويهه درهم يا ٻه ٻڪريون ڏنيون. ۽ جيڪو به زڪوات بنت لبون - جيڪا ٻن سالن جي آهي - حاصل ڪري ٿو ۽ ان وٽ صرف بنت مخاض آهي، اهو ان کان ٻه ٻڪريون يا ٻه درهم سان گڏ وصول ڪندو. ۽ جيڪو به -نشاب زڪوات بنت مخاض - تائين پهچي چڪو آهي ۽ ان وٽ صرف ابن لبون - جيڪو ٻن سالن جو آهي - نر آهي، ته ان کان قبول ڪيو ويندو ۽ ان سان گڏ ڪجهه به نه هوندو. ۽ جنهن وٽ صرف ٻه پکي آهن، ان تي ڪا به زڪوات ناهي جيستائين مالڪ نه چاهي. جيڪڏهن چراگاهه ۾ چاليهه ٻڪريون چري رهيون آهن، ته پوءِ هڪ ٻڪري کي هڪ سئو ويهه تائين زڪوات ڏني ويندي، پوءِ جيڪڏهن هڪ سئو ويهه کان وڌيڪ آهن ته پوءِ ٻن ٻڪرين کي ٻن سو تائين زڪوات ڏني ويندي. پوءِ، جيڪڏهن اهو ٻه سؤ کان وڌيڪ آهي، ته ٽن ٻڪرين تي زڪوات هوندي جيستائين اهو ٽي سؤ تائين نه پهچي، پوءِ جيڪڏهن اهو ٽي سؤ کان وڌيڪ آهي، ته هر سؤ ٻڪرين لاءِ هڪ ٻڪري تي زڪوات هوندي. ۽ زڪوات ۾ ٻڪريون نه ورتيون وينديون آهن جيڪي پراڻيون آهن ۽ ڏند وڃائي چڪيون آهن، ٻڪريون جن ۾ نقص آهن، ۽ نر ٻڪريون، جيستائين زڪوات وٺندڙ آفيسر اهو نه چاهي. الڳ ٿيل ٻڪريون گڏ نه ڪرڻ گهرجن ۽ گڏيل ٻڪريون زڪوات ڏيڻ جي خوف کان الڳ نه ٿي سگهن. جيڪڏهن هڪ ٻڪري ٻن ماڻهن جي ميلاپ مان ايندي آهي، ته اهي ٻئي ان کي برابر ورهائيندا آهن. جيڪڏهن چراگاهه ۾ چرندڙ ٻڪرين جو تعداد چاليهه تائين نه پهچي، ته ان تي زڪوات ناهي جيستائين مالڪ نه چاهي. چاندي تي زڪوات چاليهه رقم تي واجب آهي، ۽ جيڪڏهن مال صرف هڪ سو نوي تائين پهچي ٿو، ته ان تي زڪوات ناهي جيستائين مالڪ نه چاهي.