Maalin kasta waxaan sameynaa wax badan: waxaan shaqeyno, waxaan bara, waxaan daryeelno qoyska, oo waxaan caawimo dadka kale. Laakiin, miyaan waligaa joogsanay in aan naga weydiisto sababta aan u sameyno waxaan samaynay?
Islaamka, sirta ugu weyn ee ka dhiga qaabka maalin walba ah in ay noqoto mid ka mid ah shaqo wanaagsan (amal saliih) waa Ikhlas — runniimo u ah Ilaah. Bilaash ah, intuu joogo, xitaa tilaalada ugu weyn waxay u dhacdaan guul dagaal oo ay u badan yihiin kuwa ku saabsan adduunka, ee u dhigma inay noo daadiiyaan gacmo maqan oo ah nolasha abidka.
Xeerka Guud ee Dhammaan Hawlgallada
Ilaahay Ilaah weyn wuxuu ku xukumaa hawlgalladeena ma aha qaabkooda dibadda, laakiin wuxuu ku xukumaa dibadda ee ku jirta wadnahaheena. Xeerkan waa saldhigga dhammaan samirka Islaamka, sida Nebiga Muhammad (nabad iyo barakadeeda Ilaahay ha ahaadee) si cad ugu sharxay.
Manbixinta Hadithka: https://hadits.islam-al-haq.com/hadits/?id_sunan=7&no=163&lang=Somali
Waxaa naga diriyay [Sufyaan] oo ka [Yahya] iyo [Maxamed bin Ibraahiim At-Taymi] iyo [Calaqama bin Waqqaas] oo yidhi: Waxaan maqlay [Umar] yidhi: Waxaan maqlay Rasuulka Ilaah (nabad iyo barakadeeda Ilaahay ha ahaadee) yidhi:
«Runtu, shaqooyinka waxaa lagu qiimeeyaa niyadaha kaliya, oo qof kasta wuxuu helayaa waxa uu niyadeeyay. Qofkii hijraddiisu ay u ahayd Ilaah iyo Rasuulkiisa, hijraddiisu waa u ah Ilaah iyo Rasuulkiisa. Qofkii hijraddiisu ay u ahayd faa'iido adduunyo ama dumarka uu doonayo inuu guursado, hijraddiisu waa u ah waxa uu hijraayay».
— (Ahmad 163)
Adduunka ama Aakhiro: Dhammaan Waxay Ku Xiran Yihiin Niyadahaaga
Hadithkan oo muhiim ah, Nebiga (nabad iyo barakadeeda Ilaahay ha ahaadee) wuxuu ku siiyey tusaale Hijra — safar weyn, adag oo u dhigma in la galaado cillad qabo. Laakiin, xataa tilaalada jirka ah ee sidaas ay u weynayd, haddii uu helaan qiime aan caadi ahayn, waxay lumi karaan qiimaha ruuxiga.
Xeerkan wuxuu si toos ah u dabakhiyaa nolasha casriga ah:
Xadhigga Adduunkan (Adduunka)
Haddii aad u adeeedso si aad u hesho heerka sare, ama aad deeq u dirtid si dadku kugu sarraysiiyaan, ama aad barato si aad u heshid magac dhowr ah, waxaad heli kartaa. Laakiin, sababtuu ah niyaddu ay ku xayiran tahay dhammaan adduunka, abaalmarintaadii waa ku xeerantahay meeshaas. Kuma tallyoodo mid ka mid ah shaqo wanaagsan ee aakhiro.
Kororsiga Ruuxiga (Aakhiro)
Laakiin haddii aad bedesho niyaddeedda oo aad samayso shaqooyinkaas misma ah niyad wanaagsan oo Ilaahay (Ilaah) ay ku faraxsan yihiin — tusaale ahaan, si aad u sii qorshiso qoyskaaga adiga oo isticmaalaya wax lacag ah oo halal ah, ama si aad u wax uga caawiso bulshada — shaqada caadiga ah si degdeg ah ay u noqotaa adoransho (Ibadada).
Baadhitaan Maalin Kasta oo Ah Wadnaha
Ikhlas ma ahayn ficil hal mar ah, laakiin waa dagaal joogto ah oo ka dhanka ah Naf iska. Wadnaha sonkorta aadane waa mid bedela, oo waxaad doorbidayso in dadku kaa aqriyaan, markaa rajooyinka adduunka waxay si qarsoodi ah ugu dhici karaan niyado wanaagsan.
Kahor inta aadan bilaabin wax kasta, joogso fadhiga oo baadhita wadnahaaga. Naftaada weydii: «Ma sameeyaa tan si aan u helo calaamadeeda dadka ama si aan u raalli geliyo Xaraamadeyda?»
Niyadaha saxitaanka waxay qaadataa ilbiriqsiyo yar, laakiin faa'iidooyinkeeda waxay gaaraan ilaa adkii. Waan inaan u dhowranno wadnahaheena si aan u dayacanno abaalmarinta Ilaah ee abidka ee ay ku xeeran tahay sharaf adduunka oo kali ah.